Η άποψη ότι τα social media βλάπτουν τα παιδιά και τους εφήβους έχει αποκτήσει εντυπωσιακή διακομματική αποδοχή σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Σε μια εποχή έντονης πολιτικής πόλωσης, η ιδέα ότι οι ανήλικοι πρέπει να αποκλειστούν από πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Facebook φαίνεται να ενώνει πολλούς.
Η Αυστραλία έχει ήδη απαγορεύσει τη δημιουργία λογαριασμών σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ Βρετανία, Ισπανία και αρκετές πολιτείες των ΗΠΑ εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα. Σύμφωνα με το Economist, όμως, μια τέτοια απαγόρευση μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο επιζήμια παρά προστατευτική.
Γιατί οι απαγορεύσεις δεν λύνουν το πρόβλημα
Οι ανησυχίες των γονιών είναι εύλογες: περιστατικά εξαπάτησης, διαρροής προσωπικών φωτογραφιών ή έκθεσης σε περιεχόμενο αυτοτραυματισμού έχουν συγκλονίσει την κοινή γνώμη. Παράλληλα, υπάρχει ο φόβος ότι τα social media επιδεινώνουν τη μοναξιά, το άγχος και την εσωστρέφεια των νέων.
Ωστόσο, τα δεδομένα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι τα social media μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά ορισμένα παιδιά, δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι προκαλούν γενικευμένη κρίση ψυχικής υγείας στη νεότερη γενιά.
Επιπλέον, οι απαγορεύσεις είναι δύσκολο να εφαρμοστούν.
Στην Αυστραλία, πολλοί έφηβοι παρακάμπτουν τους περιορισμούς απλώς αλλάζοντας την ηλικία τους. Ο ορισμός του «social media» είναι επίσης θολός: εφαρμογές όπως το WhatsApp ή τα online παιχνίδια δεν απαγορεύονται, παρότι εκεί μπορεί να συνεχιστεί ο διαδικτυακός εκφοβισμός.
Υπάρχει και ο κίνδυνος τα παιδιά να στραφούν σε πιο «σκοτεινές» πλατφόρμες, με λιγότερη εποπτεία και μεγαλύτερους κινδύνους. Όσα παρακάμπτουν τους κανόνες μπορεί να φοβούνται να μιλήσουν σε ενήλικες όταν συναντήσουν προβληματικό περιεχόμενο, μην τυχόν τιμωρηθούν.
Μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση: ασφαλέστερες πλατφόρμες, όχι αποκλεισμός
Το Economist τονίζει ότι οι απαγορεύσεις αγνοούν και τα οφέλη των social media. Για πολλά παιδιά, ιδιαίτερα όσα νιώθουν απομονωμένα λόγω τόπου διαμονής, σεξουαλικού προσανατολισμού ή νευροδιαφορετικότητας, οι πλατφόρμες αποτελούν χώρο στήριξης, πληροφόρησης και κοινότητας. Σήμερα, αποτελούν επίσης βασική πηγή ενημέρωσης για τους νέους.
Η ιδέα ότι, αν απομακρυνθούν από το TikTok, οι έφηβοι θα στραφούν σε βιβλία ή παιχνίδι στην ύπαιθρο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Πιο πιθανό είναι να περάσουν περισσότερο χρόνο σε κονσόλες ή streaming υπηρεσίες.
Αντί για αυστηρότερα ηλικιακά όρια, το περιοδικό προτείνει να επικεντρωθούν οι ρυθμιστικές αρχές στη βελτίωση της ασφάλειας των πλατφορμών:
- περισσότερα δεδομένα για τη χρήση από ανηλίκους
- επανεξέταση λειτουργιών που ενθαρρύνουν την ατέρμονη κύλιση
- αυστηρότερη εποπτεία περιεχομένου
- αποτελεσματικότερη επαλήθευση ηλικίας
- ειδικοί «εφηβικοί λογαριασμοί» με προστατευτικά φίλτρα
- Ήδη, στις ΗΠΑ ετοιμάζονται μεγάλες δικαστικές υποθέσεις κατά εταιρειών social media, ενώ η ΕΕ έχει προειδοποιήσει το TikTok για εθιστικά χαρακτηριστικά στον σχεδιασμό του.
Το συμπέρασμα του Economist: Να σκρολάρουν, αλλά με ασφάλεια
Οι πολιτικοί συχνά παρουσιάζουν τις απαγορεύσεις ως τη μόνη υπεύθυνη λύση. Στην πράξη, όμως, αποτελούν έναν εύκολο δρόμο που αποφεύγει τη δύσκολη δουλειά της ουσιαστικής ρύθμισης. Αν οι αρχές δυσκολεύονται να ελέγξουν τεχνολογίες που υπάρχουν εδώ και δύο δεκαετίες, πώς θα διαχειριστούν τις νέες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη;
Οι νέοι έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στον ψηφιακό κόσμο. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να τους αποκλείσουμε, αλλά να κάνουμε την εμπειρία τους όσο το δυνατόν πιο ασφαλή, υγιή και ουσιαστική.
