Μέσα στο 2026 το κράτος επιχειρεί ένα ψηφιακό ξεκαθάρισμα στα επιδόματα. Το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων μπαίνει σε φάση εφαρμογής με στόχο να φέρει τάξη σε ένα σύστημα που μέχρι σήμερα λειτουργούσε διάσπαρτα και συχνά αναποτελεσματικά. Η πρωτοβουλία, που προβλέπεται να είναι πλήρως επιχειρησιακή έως τον Ιούνιο, φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο όλες τις πληρωμές και τις αιτήσεις που καταλήγουν στους δικαιούχους, από το επίδομα θέρμανσης μέχρι τις παροχές ανεργίας και την ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη.
Η λογική είναι απλή. Αντικατάσταση του κατακερματισμού με μια κεντρική, διασταυρωμένη βάση δεδομένων που θα επιτρέπει στο κράτος να βλέπει με ακρίβεια ποιος λαμβάνει τι, υπό ποια κριτήρια και με ποιες επικαλύψεις. Στην πράξη όμως πρόκειται για μια σύνθετη ψηφιακή και διοικητική μεταρρύθμιση. Το εγχείρημα αφορά εκατοντάδες χιλιάδες αιτήσεις και πληρωμές — περίπου 3,2 εκατομμύρια εγγραφές σε ετήσια βάση — και ποσά που αγγίζουν τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ. Γι’ αυτό και η υλοποίηση απαιτεί συντονισμό ανάμεσα σε πολλές υπηρεσίες και αναβαθμίσεις σε υποδομές και διαδικασίες.
Στο πιλοτικό στάδιο έχουν ήδη ενσωματωθεί βασικές παροχές: επίδομα θέρμανσης, επίδομα παιδιού, επίδομα γέννησης, ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, επίδομα στέγασης, παροχές ανεργίας και παροχές αναπηρίας. Η επέκταση θα είναι σταδιακή, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία και να αντιμετωπιστούν τυχόν τεχνικά ή νομικά κενά πριν επεκταθούν τα δεδομένα σε ολόκληρο το φάσμα των ενισχύσεων.
Τι σημαίνουν όμως οι διασταυρώσεις για τους πολίτες; Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη: το Μητρώο δεν είναι απλώς εργαλείο «κόφτη». Αντίθετα, θα φέρει αλλαγές προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, ανάλογα με την περίπτωση. Μπορεί να επιφέρει αυξήσεις σε δικαιούχους των οποίων η πραγματική κατάσταση — αλλαγές στη σύνθεση του νοικοκυριού, μεταβολές στην εργασία, μετακόμιση — δεν είχε αποτυπωθεί έγκαιρα στις αρμόδιες υπηρεσίες. Για άλλους, ωστόσο, θα αποκαλυφθούν επικαλύψεις και αδικαιολόγητες διπλές πληρωμές που θα οδηγήσουν σε αναπροσαρμογές ή και περικοπές.
Οι κατηγορίες
Μια πρώτη ομάδα που ενδέχεται να δει θετικό αποτέλεσμα είναι τα νοικοκυριά με ασαφείς δηλώσεις εισοδήματος ή περιουσίας, όπου λανθασμένα στοιχεία στερούσαν πρόσβαση σε επιδόματα ή μείωναν το ποσό που δικαιούνταν. Με τη σωστή διασταύρωση, διορθώσεις στοιχείων μπορούν να επιφέρουν αύξηση των καταβαλλόμενων ποσών ή την επαναφορά παροχών που είχαν παγώσει. Αντίθετα, όσοι λαμβάνουν ταυτόχρονα πολλαπλά επιδόματα και υπερβαίνουν τους κανόνες σώρευσης μπορεί να δουν μειώσεις, όχι επειδή αλλάζει η πολιτική επιδομάτων, αλλά επειδή για πρώτη φορά υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα ανά άτομο.
Η τρίτη κατηγορία αφορά τεχνικά και διοικητικά ζητήματα: λάθος IBAN, ασυμφωνία ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ, ελλιπή δικαιολογητικά. Εδώ, οι συνέπειες είναι κυρίως παροδικές πάγωμα ή καθυστέρηση πληρωμών μέχρι να διορθωθούν τα δεδομένα, μαλλά για ευάλωτες ομάδες αυτό μπορεί να σημαίνει πραγματική οικονομική επιβάρυνση εάν η διόρθωση δεν γίνει έγκαιρα.
Αναπόφευκτα, η μετάβαση εγείρει και ανησυχίες. Πολίτες και οργανώσεις εκφράζουν φόβους για λανθασμένες διασταυρώσεις που θα οδηγήσουν σε απώλεια δικαιωμάτων, ειδικά σε όσους δεν έχουν πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες ή δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τις αλλαγές. Το υπουργείο επιμένει ότι θα προβλέπονται διαδικασίες ειδοποίησης και διορθώσεων, καθώς και χρονικά περιθώρια προσαρμογής πριν από οποιαδήποτε οριστική περικοπή. Παράλληλα, προβλέπονται ενημερωτικές καμπάνιες και υποστήριξη μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών, ώστε οι δικαιούχοι να γνωρίζουν τι θα αλλάξει και πώς να ενεργήσουν.
