Η κατασκοπεία δεν είναι πλέον σενάριο ταινίας ή υπόθεση μακρινών υπερδυνάμεων. Είναι παρούσα – και χτυπά ακόμη και μέσα στην καρδιά της ελληνικής άμυνας. Η πρόσφατη αποκάλυψη υπόθεσης διαρροής απόρρητων πληροφοριών, με Σμήναρχο της Πολεμικής Αεροπορίας να κατηγορείται και να προφυλακίζεται για μεταβίβαση διαβαθμισμένων δεδομένων της Ελλάδας και του ΝΑΤΟ προς κινεζικό δίαυλο, λειτούργησε ως ένα από τα πιο ηχηρά καμπανάκια ασφαλείας των τελευταίων ετών.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για κομμάτι ενός πολύ ευρύτερου παζλ, όπου η αντιπαράθεση ισχύος δεν εκτυλίσσεται μόνο στα πεδία των μαχών ή στα τραπέζια της διπλωματίας, αλλά εξελίσσεται αθόρυβα, μέσα από δεδομένα, ανθρώπινες σχέσεις, ερευνητικά εργαστήρια και ψηφιακά ίχνη.
Σε αυτό το πεδίο, η Κίνα έχει αναπτύξει μια μακρόπνοη στρατηγική που δεν στοχεύει στη σύγκρουση, αλλά στη σταδιακή αναδιαμόρφωση των συσχετισμών ισχύος. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για ένα συνεκτικό πλέγμα επιχειρήσεων κατασκοπείας, που εκτείνεται από τον κυβερνοχώρο έως τους θεσμούς, την αμυντική βιομηχανία και τα πανεπιστήμια. Ένα πολυδαίδαλο δίκτυο το οποίο έχει καταγραφεί από από τις ευρωπαϊκές και νατοϊκές υπηρεσίες ασφαλείας ως μια συστηματική, πολυεπίπεδη προσπάθεια κινεζικής διείσδυσης.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: η πληροφορία έχει μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο. Και το Πεκίνο επενδύει σε αυτό με μεθοδικότητα.
Φυσικά — συνεχίζω δυναμικά, αναλυτικά και δημοσιογραφικά, επεκτείνοντας το άρθρο ώστε να ξεπερνά τις 850 λέξεις συνολικά, με σαφή δομή, μεσότιτλους και εμβάθυνση:
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: η πληροφορία έχει μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο. Και το Πεκίνο επενδύει σε αυτό με μεθοδικότητα.
Το δόγμα της «αθόρυβης ισχύος»
Σε αντίθεση με την κλασική λογική της κατασκοπείας του Ψυχρού Πολέμου, όπου η δράση ήταν στοχευμένη και συχνά θεαματική, η κινεζική προσέγγιση βασίζεται στη μαζικότητα και τη διάρκεια. Η Κίνα δεν αναζητά απαραίτητα το «μεγάλο μυστικό», αλλά χιλιάδες μικρά κομμάτια πληροφορίας που, όταν συνδυαστούν, σχηματίζουν μια πλήρη εικόνα.
Πρόκειται για αυτό που οι δυτικές υπηρεσίες περιγράφουν ως μοντέλο «ολιστικού κράτους-πληροφοριών». Το κράτος, οι μυστικές υπηρεσίες, η βιομηχανία, τα πανεπιστήμια και ο κυβερνοχώρος δεν λειτουργούν ξεχωριστά, αλλά ως ένα ενιαίο οικοσύστημα συλλογής δεδομένων. Η πληροφορία δεν είναι απλώς εργαλείο ασφάλειας – είναι εργαλείο οικονομικής και τεχνολογικής υπεροχής.
Έτσι, η κατασκοπεία μετατρέπεται σε καθημερινή, συστημική δραστηριότητα.
Η μαζική χαρτογράφηση της Ευρώπης
Το πρώτο επίπεδο διείσδυσης είναι ο κυβερνοχώρος. Από το 2020 και μετά, ευρωπαϊκά θεσμικά δίκτυα έχουν δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις από ομάδες κινεζικής προέλευσης. Κοινοβούλια, υπουργεία, εκλογικές επιτροπές και νατοϊκά πληροφοριακά συστήματα αποτελούν σταθερούς στόχους.
Οι επιθέσεις αυτές δεν έχουν πάντα στόχο την άμεση καταστροφή ή τη δολιοφθορά. Συχνά περιορίζονται στην αθόρυβη συλλογή δεδομένων: emails, αρχεία, μεταδεδομένα, λίστες επαφών. Δηλαδή στοιχεία που επιτρέπουν τη χαρτογράφηση οργανισμών και σχέσεων εξουσίας.
Ακόμη και χωρίς πρόσβαση στο περιεχόμενο, τα μεταδεδομένα αρκούν για να αποκαλύψουν ποιος μιλά με ποιον, πότε λαμβάνονται αποφάσεις και ποια πρόσωπα βρίσκονται στον πυρήνα των διαδικασιών. Με αυτόν τον τρόπο, οι υπηρεσίες μπορούν να εντοπίσουν τους «κρίσιμους κόμβους» ενός συστήματος πριν προχωρήσουν στο επόμενο βήμα. Κι αυτό το επόμενο βήμα είναι πιο επικίνδυνο.
Όταν ο άνθρωπος γίνεται ο αδύναμος κρίκος
Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, η ανθρώπινη κατασκοπεία παραμένει καθοριστική. Η στρατολόγηση προσώπων με θεσμική ή τεχνική πρόσβαση – στρατιωτικών, κρατικών υπαλλήλων, ερευνητών ή συνεργατών υπουργείων – αποτελεί βασικό πυλώνα της κινεζικής στρατηγικής.
Οι μέθοδοι είναι συνήθως χαμηλού προφίλ. Επαγγελματικές επαφές, ερευνητικές συνεργασίες, οικονομικά κίνητρα ή «αθώες» ανταλλαγές πληροφοριών που σταδιακά κλιμακώνονται. Δεν απαιτείται ιδεολογική ταύτιση. Αρκεί η πρόσβαση.
Η ελληνική υπόθεση με τον Σμήναρχο της Πολεμικής Αεροπορίας ανέδειξε ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο: τον insider. Έναν άνθρωπο μέσα στο σύστημα, που μπορεί να παρακάμψει κάθε τεχνικό φράγμα ασφαλείας. Και ταυτόχρονα επιβεβαίωσε ότι η Ελλάδα – λόγω γεωγραφικής θέσης και νατοϊκής συμμετοχής – δεν είναι περιφερειακός παίκτης, αλλά στόχος υψηλής αξίας.
Η μάχη για την τεχνολογία
Η κατασκοπεία όμως δεν περιορίζεται στη στρατιωτική πληροφορία. Ένας εξίσου κρίσιμος τομέας είναι η βιομηχανική και επιστημονική γνώση.
Ημιαγωγοί, ναυπηγικά συστήματα, δορυφορικές τεχνολογίες, αισθητήρες, λέιζερ και συστήματα διττής χρήσης βρίσκονται στο επίκεντρο. Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή τεχνολογική βάση, αλλά συχνά πιο ανοιχτά ερευνητικά περιβάλλοντα. Πανεπιστήμια και εργαστήρια αποτελούν το μαλακό υπογάστριο, όπου η πρόσβαση είναι ευκολότερη και ο έλεγχος περιορισμένος.
Η πληροφορία που αποκτάται μπορεί να μην είναι άμεσα στρατιωτική, αλλά αποκτά στρατηγική αξία όταν ενσωματώνεται στη βιομηχανία της Κίνας. Έτσι, το Πεκίνο επιταχύνει την τεχνολογική του αυτάρκεια, παρακάμπτοντας περιορισμούς και εμπάργκο.
Επιρροή χωρίς εντυπωσιασμό
Παράλληλα, αναπτύσσεται ένα λιγότερο ορατό επίπεδο δραστηριότητας: η πολιτική επιρροή. Η παρακολούθηση κοινοβουλευτικών διεργασιών, οι σχέσεις με πολιτικά πρόσωπα και η συλλογή μη δημόσιων εκτιμήσεων επιτρέπουν στο Πεκίνο να προβλέπει εξελίξεις και να αποτρέπει δυσμενείς αποφάσεις.
Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα η χειραγώγηση. Είναι η πρόβλεψη και η προσαρμογή. Να γνωρίζει η Κίνα εκ των προτέρων πού κινείται η Ευρώπη.
Μια απειλή διαρκείας
Η κινεζική κατασκοπεία δεν εκδηλώνεται με θεαματικές συγκρούσεις. Δεν αφήνει συχνά ίχνη. Αλλά λειτουργεί συστηματικά, υπομονετικά και σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για μια υβριδική απειλή που δεν στοχεύει στην άμεση ρήξη, αλλά στη σταδιακή μετατόπιση της ισορροπίας ισχύος.
Για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη, το δίλημμα δεν είναι μόνο πώς θα αποτρέψουν τις επιθέσεις, αλλά πώς θα θωρακίσουν θεσμούς, ανθρώπους και τεχνολογία απέναντι σε μια διαρκή διείσδυση.
Γιατί στον σύγχρονο κόσμο, οι πόλεμοι δεν ξεκινούν απαραίτητα με πυροβολισμούς. Ξεκινούν με πληροφορίες. Και όποιος τις ελέγχει πρώτος, διαμορφώνει το αποτέλεσμα πριν καν δοθεί η μάχη.
