Σε δημοψήφισμα οδηγείται η Ελβετία το φετινό καλοκαίρι για την αμφιλεγόμενη πρόταση του ακροδεξιού Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP) να τεθεί ανώτατο όριο 10 εκατομμυρίων κατοίκων στη χώρα. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η ψηφοφορία για την πρωτοβουλία «Όχι σε μια Ελβετία των 10 εκατομμυρίων» θα διεξαχθεί στις 10 Ιουνίου.
Η πρόταση αντιμετωπίζεται αρνητικά τόσο από τις δύο βουλές του κοινοβουλίου όσο και από την επιχειρηματική και χρηματοπιστωτική κοινότητα, που προειδοποιούν για σοβαρές επιπτώσεις στις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και στην οικονομία.
Τι προβλέπει η πρόταση
Η πρωτοβουλία προβλέπει ότι εάν ο μόνιμος πληθυσμός – που σήμερα ανέρχεται σε περίπου 9,1 εκατομμύρια – ξεπεράσει τα 9,5 εκατομμύρια, η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο θα πρέπει να λάβουν μέτρα περιορισμού, αρνούμενοι την είσοδο σε νέους κατοίκους, συμπεριλαμβανομένων αιτούντων άσυλο και μελών οικογενειών ξένων εργαζομένων.
Σε περίπτωση που ο πληθυσμός φτάσει τα 10 εκατομμύρια, θα ενεργοποιηθούν αυστηρότεροι περιορισμοί. Αν οι αριθμοί δεν μειωθούν, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να αποχωρήσει από τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας με την ΕΕ – μια συμφωνία κομβικής σημασίας, καθώς η Ένωση αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγικό προορισμό της χώρας.
Το επιχείρημα του SVP και οι αντιδράσεις
Το SVP, που αναδεικνύεται πρώτο κόμμα σε κάθε εκλογική αναμέτρηση από το 1999, κάνει λόγο για «εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού», η οποία – όπως υποστηρίζει – εκτινάσσει τα ενοίκια και επιβαρύνει τις δημόσιες υποδομές. Περίπου το 27% των κατοίκων της Ελβετίας δεν διαθέτει ελβετική ιθαγένεια, ενώ την τελευταία δεκαετία η πληθυσμιακή αύξηση ήταν πολλαπλάσια σε σύγκριση με τον μέσο όρο των γειτονικών κρατών-μελών της ΕΕ.
Ωστόσο, πολλές από τις ριζοσπαστικές προτάσεις του κόμματος στο παρελθόν – όπως η αυτόματη απέλαση μεταναστών για αδικήματα ή η κατάργηση της ελεύθερης κυκλοφορίας – δεν εγκρίθηκαν από το εκλογικό σώμα.
Στο σύστημα άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας, οι πολίτες μπορούν να καταθέτουν λαϊκές πρωτοβουλίες, οι οποίες τίθενται σε δημοψήφισμα εφόσον συγκεντρώσουν 100.000 υπογραφές εντός 18 μηνών. Παρότι αποτελεί βασικό πολιτικό εργαλείο του SVP, μόλις το 10% περίπου των πρωτοβουλιών εγκρίνεται τελικά.
Διχασμένη κοινή γνώμη
Δημοσκόπηση του Δεκεμβρίου έδειξε ότι το 48% των ψηφοφόρων τάσσεται υπέρ της πρότασης, αποτυπώνοντας τον έντονο διχασμό για το μεταναστευτικό και το μέλλον των σχέσεων με την Ευρώπη.
Οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας – μεταξύ αυτών οι πολυεθνικές Roche, UBS και Nestlé – προειδοποιούν ότι τυχόν αποχώρηση από τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας θα θέσει σε κίνδυνο τη συμφωνία πρόσβασης στην ενιαία αγορά της ΕΕ, πάνω στην οποία βασίζεται σημαντικό μέρος της ελβετικής ευημερίας.
Η Economiesuisse χαρακτηρίζει την πρόταση «πρωτοβουλία του χάους», υποστηρίζοντας ότι πολλές επιχειρήσεις εξαρτώνται από Ευρωπαίους εργαζομένους και ότι ενδεχόμενοι περιορισμοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεταφορά δραστηριοτήτων στο εξωτερικό, με απώλειες για τα δημόσια έσοδα.
Τα υπόλοιπα κόμματα τονίζουν ότι περίπου το ήμισυ των ελβετικών εξαγωγών κατευθύνεται στην ΕΕ και ότι η στενή συνεργασία με την Ευρώπη αποτελεί μονόδρομο για τη χώρα. Παράλληλα, εργοδοτικές ενώσεις επισημαίνουν ότι η πληθυσμιακή αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη φυσική αύξηση και στο αυξημένο προσδόκιμο ζωής.
Το αποτέλεσμα της 10ης Ιουνίου αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία της Ελβετίας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.
