Από το 2020, τα ενοίκια στο Ριάντ έχουν αυξηθεί πάνω από 50%, μια αύξηση παρόμοια με αυτή που παρατηρήθηκε στην Αθήνα, δείχνοντας ότι η πίεση στο κόστος στέγασης δεν είναι αποκλειστικό ελληνικό φαινόμενο. Παρά το πενταετές «πάγωμα» των ενοικίων από την κυβέρνηση Σαουδικής Αραβίας, το κόστος ζωής παραμένει υψηλό. Οι τιμές των διαμερισμάτων έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 6.000 ριάλ ανά τετραγωνικό μέτρο, το οποίο – περίπου στα 1.500 ευρώ – αν και φαντάζει χαμηλό συγκριτικά με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, δεν παύει να είναι διπλάσιο από ό,τι στο πρόσφατο παρελθόν.
Το πρόγραμμα Vision 2030 και η στροφή στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα
Οπως αναφέρεται σε άρθρο του The Economist, φιλόδοξα έργα του Vision 2030, όπως ο γιγαντιαίος ουρανοξύστης Mukaab και η γραμμική πόλη “The Line” έχουν επιβραδυνθεί ή ανασταλεί, καθώς η οικονομική πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο απαιτητική από την αρχιτεκτονική φαντασία.
Οι μεγάλοι αγώνες, όπως οι Χειμερινοί Ασιατικοί Αγώνες του 2029, μεταφέρθηκαν στο Καζακστάν, ενώ η προσοχή της κυβέρνησης στρέφεται πλέον σε τουρισμό, μεταποίηση και logistics αντί για έργα-βιτρίνα.
Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα Vision 2030 της Σαουδικής Αραβίας ξεκίνησε το 2016, όταν ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν το παρουσίασε επισήμως, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης της χώρας από το πετρέλαιο και τη διαφοροποίηση της οικονομίας.
Η στροφή προς τον ιδιωτικό τομέα δημιούργησε νέες προκλήσεις. Οι Σαουδάραβες εργαζόμενοι συχνά αναλαμβάνουν χαμηλόμισθες θέσεις υπηρεσιών που προηγουμένως κάλυπταν μετανάστες, ενώ οι υψηλά εξειδικευμένοι ξένοι προσελκύονται σε τομείς τεχνολογίας και χρηματοοικονομικών, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό και τις κοινωνικές ανισότητες.
Η μείωση της αγοραστικής δύναμης και το… πρωτόγνωρο ΦΠΑ που παραμένει και μάλιστα στο 15%
Οι μισθοί έχουν αυξηθεί μόνο κατά 11% από την έναρξη του Vision 2030, ενώ ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 17%, μειώνοντας ουσιαστικά την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Οι οικογένειες πληρώνουν περισσότερα λόγω ΦΠΑ, μειωμένων επιδοτήσεων σε ενέργεια και καύσιμα και αυξημένων ορίων συνταξιοδότησης.
Η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας μείωσε λίγο την πίεση, αλλά το μισθολογικό χάσμα παραμένει σημαντικό.
Και οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν τα προβλήματά τους, ανακαλύπτει η Σαουδική Αραβία
Το Vision 2030 πέτυχε να διαφοροποιήσει την οικονομία και να κάνει τη Σαουδική Αραβία πιο δυναμική και ανοιχτή, αλλά ταυτόχρονα έφερε προκλήσεις που παλιότερα θεωρούνταν «ξένες»: ακριβή στέγη, επισφαλείς θέσεις εργασίας και αμφισβήτηση του κοινωνικού συμβολαίου.
Για δεκαετίες, το κράτος ήταν ο κύριος εργοδότης στη Σαουδική Αραβία, και μια δημόσια θέση θεωρούνταν σχεδόν δεδομένο δικαίωμα. Σήμερα, οι νέοι μετακομίζουν στο Ριάντ για χαμηλόμισθες θέσεις στον ιδιωτικό τομέα, ενώ ξένοι επαγγελματίες εξασφαλίζουν υψηλά συμβόλαια. Η πρόσφατη επιτρεπόμενη χρήση αλκοόλ για διπλωμάτες και υψηλόμισθους δείχνει φιλελευθεροποίηση αλλά και το μεγάλο εισοδηματικό χάσμα.
Το Vision 2030 διαφοροποίησε εν μέρει την οικονομία και δημιούργησε μια πιο ανοιχτή κοινωνία, αλλά έφερε και νέες προκλήσεις: κοινωνική ανισότητα, ακριβή στέγαση, επισφαλείς δουλειές και αναθεώρηση του κοινωνικού συμβολαίου. Προσπαθώντας να μοιάσει με ανεπτυγμένες οικονομίες, η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει πλέον τα ίδια διλήμματα που αφορούν όλο τον κόσμο.
