Η πολιτική κάποτε ζητούσε επιχειρήματα. Σήμερα ζητά εικόνα. Όχι επειδή οι νέοι έγιναν «επιφανειακοί», αλλά επειδή μεγάλωσαν σε έναν κόσμο όπου η εικόνα είναι γλώσσα. Αν κάτι δεν «στέκει» οπτικά, δύσκολα στέκει και στο μυαλό. Κόμματα, κινήματα, ιδέες κρίνονται πρώτα με το μάτι και μετά -αν περάσουν το πρώτο τεστ- με το περιεχόμενο.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Ένα πόστερ κακοσχεδιασμένο λέει περισσότερα από όσα γράφει. Ένα TikTok με λάθος ρυθμό, λάθος φόντο, λάθος τόνο χάνει το κοινό του πριν προλάβει να πει «πρόγραμμα». Η νέα γενιά δεν ακούει πρώτα τι λες, βλέπει πώς το λες. Κι αυτό δεν είναι μόδα. Είναι αποτέλεσμα ζωής μέσα σε feeds, timelines και stories, όπου η προσοχή είναι σπάνιος πόρος.
Η αισθητική, λοιπόν, δεν είναι διακόσμηση αλλά πολιτική θέση. Δηλώνει αν καταλαβαίνεις την εποχή σου, αν σέβεσαι τον χρόνο του άλλου, αν ξέρεις πού απευθύνεσαι. Ένα κίνημα που μοιάζει παλιό, βαρετό ή αμήχανο δεν απορρίπτεται επειδή είναι «βαθύ». Απορρίπτεται επειδή μοιάζει εκτός πραγματικότητας.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αισθητική αντικαθιστά το περιεχόμενο. Όταν το ωραίο γίνεται άλλοθι για το κενό. Όταν το μήνυμα χωρά μόνο σε punchline και όχι σε σκέψη. Εκεί γεννιέται η καχυποψία: οι νέοι δεν εντυπωσιάζονται εύκολα. Έχουν δει πολλά. Ξέρουν πότε κάτι είναι στιλ και πότε είναι στάση.
Για αυτό και η κρίση είναι διπλή. Από τη μία, ό,τι δεν έχει αισθητική συνοχή απορρίπτεται ως αδιάφορο. Από την άλλη, ό,τι έχει μόνο αισθητική χωρίς βάθος απογυμνώνεται γρήγορα. Η νέα γενιά μπορεί να μπει από την εικόνα, αλλά μένει μόνο αν βρει νόημα.
Δεν είναι τυχαίο ότι κινήματα που μιλούν καθαρά, με σύγχρονη γλώσσα και οπτική αυτοπεποίθηση, βρίσκουν ακροατήριο. Όχι επειδή είναι «κουλ», αλλά επειδή δείχνουν ότι έχουν σκεφτεί πώς να υπάρξουν στο σήμερα. Η αισθητική εδώ λειτουργεί σαν υπόσχεση: «σε καταλαβαίνω». Το περιεχόμενο είναι η απόδειξη.
Το λάθος είναι να κατηγορούμε τους νέους ότι «κρίνουν με το μάτι». Πάντα έτσι γινόταν. Απλώς τώρα το μάτι έχει εκπαιδευτεί αλλιώς. Και απαιτεί συνέπεια. Αν λες ότι εκπροσωπείς το μέλλον, δεν μπορείς να μοιάζεις με παρελθόν. Αν μιλάς για αλλαγή, δεν γίνεται να την ντύνεις με φόρμες που δεν αλλάζουν.
Η αισθητική είναι πολιτική. Δεν αντικαθιστά το περιεχόμενο αλλά το προκαλεί. Και για τη νέα γενιά, όποιος δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα της εικόνας, δύσκολα θα καταφέρει να ακουστεί, όσο δίκιο και αν έχει. Γιατί στον κόσμο που ζούμε, το πρώτο «ναι» το δίνει το μάτι. Το δεύτερο, και σημαντικότερο, το δίνει το νόημα.
