Σε νέα προειδοποίηση προς τις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες προχώρησε η Κούβα, ανακοινώνοντας ότι από αύριο, Τρίτη, παύει η διαθεσιμότητα καυσίμων αεροσκαφών στο νησί. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τους φόβους για περαιτέρω επιδείνωση της ήδη εύθραυστης ενεργειακής κατάστασης, για την οποία οι αρχές της Αβάνας είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα το προηγούμενο διάστημα.
Σύμφωνα με ΝΟΤΑΜ που εκδόθηκε αργά το βράδυ της Κυριακής, η έλλειψη καυσίμων αναμένεται να διαρκέσει από τις 10 Φεβρουαρίου έως τις 11 Μαρτίου. Η ανακοίνωση έρχεται λίγες ημέρες μετά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων ότι το σύστημα δελτίου καυσίμων, το οποίο ανακοινώθηκε την Παρασκευή, δεν θα επηρέαζε τις αερομεταφορές.
Η Κούβα στηριζόταν επί δεκαετίες στη Βενεζουέλα για τον εφοδιασμό της με καύσιμα αεροσκαφών. Ωστόσο, από τα μέσα Δεκεμβρίου δεν έχει παραλάβει ούτε αργό πετρέλαιο ούτε διυλισμένα προϊόντα, μετά τον αποκλεισμό των εξαγωγών από το Καράκας στο πλαίσιο των νέων αμερικανικών μέτρων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα επιτρέψει περαιτέρω αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα και έχει απειλήσει με επιβολή δασμών σε χώρες που συνεχίζουν να την προμηθεύουν.
Οι ελλείψεις καυσίμων δεν αποτελούν νέο φαινόμενο για το νησί. Ήδη από το 2024, αλλά και σε παλαιότερες περιόδους, η κυβέρνηση είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο διακοπών στον ενεργειακό εφοδιασμό, με αποτέλεσμα πολλές αεροπορικές εταιρείες να έχουν προσαρμόσει τα επιχειρησιακά τους σχέδια. Σε προηγούμενες κρίσεις, αεροσκάφη ανεφοδιάζονταν σε τρίτες χώρες, όπως ο Παναμάς, οι Μπαχάμες, η Δομινικανή Δημοκρατία ή ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρά τις ανακοινώσεις, οι περισσότερες πτήσεις προς την Αβάνα πραγματοποιήθηκαν κανονικά σήμερα το πρωί. Πτήση της COPA προς τον Παναμά απογειώθηκε χωρίς καθυστέρηση, ενώ εντός της ημέρας αναμένονται και πτήσεις της American Airlines.
Στο μεταξύ, η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σεϊνμπάουμ, χαρακτήρισε «βαθιά άδικες» τις αμερικανικές απειλές για δασμούς, τονίζοντας ότι τέτοιες πολιτικές «στραγγαλίζουν τον κουβανικό λαό». Όπως ανέφερε, η μεξικανική κυβέρνηση βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον, αναζητώντας τρόπους να συνεχίσει τον ενεργειακό ανεφοδιασμό της Κούβας χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπη με κυρώσεις από τον βασικό της εμπορικό εταίρο. Η πρόεδρος του Μεξικού έκανε λόγο και για την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Κούβα.
Τι λένε οι αερομεταφορείς
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες η αιφνιδιαστική ανακοίνωση της Κούβας για πλήρη έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών, με αρκετούς αερομεταφορείς να εξετάζουν ήδη το ενδεχόμενο προσφυγής στη Δικαιοσύνη για ζημιές και παραβίαση συμβατικών υποχρεώσεων.
Στελέχη του κλάδου κάνουν λόγο για «σοβαρό πλήγμα στην επιχειρησιακή ασφάλεια και στον προγραμματισμό πτήσεων», υποστηρίζοντας ότι η ΝΟΤΑΜ της Αβάνας εκδόθηκε χωρίς επαρκή προειδοποίηση, παρά τις προηγούμενες διαβεβαιώσεις των κουβανικών αρχών ότι οι αερομεταφορές δεν θα επηρεάζονταν από το σύστημα δελτίου καυσίμων.
Ορισμένες εταιρείες εξετάζουν προσφυγές σε διεθνή διαιτησία, επικαλούμενες οικονομικές απώλειες, πρόσθετο κόστος ανεφοδιασμού σε τρίτες χώρες και κινδύνους για την ασφάλεια των πτήσεων. Άλλες δεν αποκλείουν αγωγές για αθέτηση συμφωνιών παροχής υπηρεσιών στα κουβανικά αεροδρόμια.
Οι εξελίξεις έρχονται να προστεθούν στις ήδη αυξημένες πιέσεις που δέχεται η Κούβα λόγω των περιορισμών στον εφοδιασμό πετρελαίου, με τις αεροπορικές εταιρείες να δηλώνουν πως «δεν μπορούν να επωμιστούν μόνες τους το κόστος μιας γεωπολιτικής σύγκρουσης».
