Δυνατό crash test για τον ανταγωνισμό αλλά και την προστασία των καταναλωτών αποτελεί το νέο μοντέλο εκπτώσεων και προσφορών που εφαρμόζεται στην αγορά.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Λουκά Αθ. Γεωργιάδη για την εφημερίδα «Political», το 2026 φέρνει μια ριζική ανατροπή στον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται τις εκπτώσεις και οι έμποροι τις προωθούν. Με την πλήρη εφαρμογή της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας για τη διαφάνεια των τιμών, το τοπίο στην ελληνική αγορά αλλάζει οριστικά, θέτοντας τέλος στις παλαιές πρακτικές των «φουσκωμένων» αρχικών τιμών και των παραπλανητικών ποσοστών.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο υπολογισμού της έκπτωσης. Πλέον, η τιμή που αναγράφεται ως «αρχική» ή «διαγραμμένη» δεν μπορεί να είναι οποιαδήποτε τιμή επέλεξε ο έμπορος λίγες ημέρες πριν από την προσφορά. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ως τιμή αναφοράς πρέπει να ορίζεται υποχρεωτικά η χαμηλότερη τιμή στην οποία πωλήθηκε το προϊόν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ημερών πριν από την έναρξη της έκπτωσης.
Αυτό το μέτρο βάζει «φρένο» στη συνηθισμένη πρακτική να αυξάνονται τεχνητά οι τιμές μία εβδομάδα πριν από την Black Friday ή τις τακτικές εκπτώσεις, ώστε η μείωση να φαίνεται μεγαλύτερη (π.χ. το περιβόητο -70%). Παραδείγματος χάριν, αν ένα προϊόν είχε τιμή 100 ευρώ για 25 ημέρες και ανέβηκε στα 130 ευρώ δύο ημέρες πριν από τις εκπτώσεις, τότε η έκπτωση πρέπει να υπολογιστεί υποχρεωτικά επί των 100 ευρώ, όπως ορίζει ο νέος νόμος για τον Κώδικα Δεοντολογίας.
Το σύστημα «παρακολούθησης»
Το υπουργείο Ανάπτυξης και η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς χρησιμοποιούν πλέον εξελιγμένα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης που σαρώνουν καθημερινά τα e-shops και τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Το σύστημα «παρακολουθεί» τη διακύμανση των τιμών σε εκατομμύρια κωδικούς προϊόντων, δημιουργώντας ένα ψηφιακό ιστορικό. Όταν εντοπίζεται απόκλιση από τον κανόνα των 30 ημερών, το πρόστιμο εκδίδεται σχεδόν αυτόματα, ενώ στο εξής τα πρόστιμα θα φτάνουν ακόμη και έως το 4% του τζίρου της επιχείρησης σε περίπτωση υποτροπής, καθιστώντας την παραπλάνηση του καταναλωτή μια οικονομικά ασύμφορη πρακτική.
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι ο ρόλος του καταναλωτή ενισχύεται μέσω της αναβαθμισμένης εφαρμογής e-katanalotis. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες μπορούν να «σαρώσουν» το barcode ενός προϊόντος μέσα στο φυσικό κατάστημα και να βλέπουν αμέσως στην οθόνη τους το ιστορικό τιμής των τελευταίων 12 μηνών. Αυτή η διαφανής διαδικασία επιτρέπει στον αγοραστή να γνωρίζει αν η «μεγάλη ευκαιρία» που βλέπει μπροστά του είναι όντως η χαμηλότερη τιμή του έτους ή αν το ίδιο προϊόν ήταν φθηνότερο πριν από δύο μήνες. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι στο εξής οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες αγορών είναι υποχρεωμένες να αποδεικνύουν ότι οι κριτικές προέρχονται από πραγματικούς αγοραστές, απαγορεύοντας τις «πληρωμένες» θετικές κριτικές που αλλοιώνουν την εικόνα ενός προϊόντος κατά τις περιόδους προσφορών. Παράλληλα, το δικαίωμα της υπαναχώρησης 14 ημερών παραμένει το ισχυρότερο «όπλο», με τις διαδικασίες επιστροφής χρημάτων να γίνονται πλέον ταχύτερες μέσω ψηφιακών πορτοφολιών.
Οι πρόεδροι της ΕΣΕΕ και του ΕΕΑ
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Σταύρος Καφούνης δήλωσε στην «Political» ότι «ο Κώδικας Δεοντολογίας θέτει συγκεκριμένους κανόνες για το πώς πρέπει να γίνονται και να εμφανίζονται οι μειωμένες τιμές και ο εμπορικός κόσμος έχει προσαρμοστεί πλήρως». Προσθέτει δε ότι οι εκπτώσεις είναι και μεγάλες και πραγματικές, «γι’ αυτό και θεωρούμε ότι στο δεύτερο μισό της εκπτωτικής περιόδου μπορεί να δούμε την καταναλωτική κίνηση να ανακάμπτει από μία μάλλον υποτονική ζήτηση που έχουμε έως τώρα». Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό για τις εμπορικές επιχειρήσεις να δουν φέτος αυξημένους τζίρους ώστε να αντισταθμίσουν τα υψηλά λειτουργικά κόστη.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου δήλωσε στην «Political» ότι «είναι χρήσιμο ο καταναλωτής να είναι ενημερωμένος για τον Κώδικα Δεοντολογίας σχετικά με τις ανακοινώσεις μείωσης τιμής και κυρίως για τον κανόνα της χαμηλότερης τιμής των τελευταίων 30 ημερών που πρέπει να εμφανίζεται δίπλα στην αναγραφόμενη τιμή έκπτωσης. Έτσι θα μπορεί να προχωρά ευκολότερα σε έρευνα αγοράς». Παροτρύνει δε τις επιχειρήσεις να εφαρμόσουν όσα προβλέπει ο σχετικός νόμος, αλλά και το κράτος «να συμβάλλει στον περιορισμό των παραπλανητικών εκπτώσεων». Σύμφωνα με τον κ. Χατζηθεοδοσίου, κομβικό σημείο είναι η ειδική μέριμνα από την ΕΕ σχετικά με τις αγορές από ασιατικές πλατφόρμες, καθώς δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στην τόνωση των κρατικών εσόδων, προκαλούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού σε βάρος των μικρών επιχειρήσεων, ενώ πολλές φορές τα προϊόντα που παραδίδονται στους καταναλωτές είναι αμφιβόλου ποιότητας.
