Ένα νέο τοπίο στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και, κατ’ επέκταση, στις αμοιβές χιλιάδων εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα φιλοδοξεί να διαμορφώσει το εργασιακό νομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή το υπουργείο Εργασίας. Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει τη ρηξικέλευθη Εθνική Κοινωνική Συμφωνία που υπέγραψαν εργοδοτικές οργανώσεις και ΓΣΕΕ με τη μεσολάβηση της κυβέρνησης, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για αυξήσεις μισθών αλλά και για την επαναφορά συμβάσεων που είχαν λήξει χωρίς να αντικατασταθούν από νέες.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Κωνσταντίνου Δαυλού για την εφημερίδα «Political», στο επίκεντρο βρίσκονται οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, με μόλις 15 να βρίσκονται σήμερα σε ισχύ, δεσμεύοντας μόνο ένα μέρος των επιχειρήσεων κάθε κλάδου και κυρίως τις εταιρείες που συμμετέχουν στις εργοδοτικές οργανώσεις που τις υπέγραψαν. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει ένα «μωσαϊκό» αμοιβών: εργαζόμενοι με ίδια ή παρόμοια καθήκοντα να αμείβονται διαφορετικά, συχνά με τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ, απλώς και μόνο επειδή ο εργοδότης τους δεν καλυπτόταν από τη σύμβαση.
Η κάλυψη
Το νέο θεσμικό πλαίσιο επιχειρεί να ανατρέψει αυτή την εικόνα. Κεντρική αλλαγή είναι η μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης εργαζομένων για να επεκταθεί μια κλαδική σύμβαση στο σύνολο του κλάδου: από το 50% στο 40%. Η αλλαγή αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς διευκολύνει την κήρυξη περισσότερων συμβάσεων ως γενικώς υποχρεωτικών, περιορίζοντας τις μισθολογικές ανισότητες.
Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα αυτόματης επέκτασης μιας σύμβασης όταν συνυπογράφεται από τη ΓΣΕΕ, χωρίς πρόσθετο έλεγχο αντιπροσωπευτικότητας, υπό την προϋπόθεση ότι η συνομοσπονδία καλείται από το οικείο σωματείο. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι εργαζόμενοι στον ίδιο κλάδο θα εξασφαλίζουν τουλάχιστον τον ίδιο βασικό μισθό και τους ίδιους θεσμικούς όρους, ανεξαρτήτως εργοδότη.
Παραδείγματα
Στον κλάδο μετάλλου οι ελάχιστες αποδοχές κυμαίνονται από περίπου 980 έως και πάνω από 1.280 ευρώ, ενώ προβλέπονται υποχρεωτικά επιδόματα επίβλεψης και ειδικών συνθηκών. Στα ναυτιλιακά πρακτορεία και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις οι κατώτατοι μισθοί ξεκινούν από 1.156 ευρώ και φθάνουν έως 2.638 ευρώ, κάτι που προοιωνίζεται σημαντικές αυξήσεις για όσους σήμερα αμείβονται χαμηλότερα.
Σημαντική είναι και η επαναφορά της πλήρους και καθολικής μετενέργειας των συλλογικών συμβάσεων. Μετά τη λήξη τους και την τρίμηνη παράταση, όλοι οι μισθολογικοί και θεσμικοί όροι θα συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι την υπογραφή νέας σύμβασης. Έτσι καταργείται στην πράξη η μνημονιακή ρύθμιση που επέτρεπε τη μονομερή περικοπή επιδομάτων, όπως γάμου, ειδικών συνθηκών ή πολυετούς υπηρεσίας.
Στους πρώτους κλάδους που εκτιμάται ότι θα μπουν στη διαδικασία επέκτασης συγκαταλέγονται η ιδιωτική ασφάλιση, οι τράπεζες, η καπνοβιομηχανία, η οικοδομή και τα γραφεία ταξιδίων. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο ενδέχεται να διευκολύνει την υπογραφή κλαδικών συμβάσεων σε λιανεμπόριο και εστίαση, κλάδους που απασχολούν σχεδόν 1 εκατομμύριο εργαζόμενους.
Στόχος του υπουργείου Εργασίας είναι η κάλυψη από συλλογικές ρυθμίσεις να αυξηθεί από περίπου 25% σήμερα σε 80%, ώστε οι συλλογικές συμβάσεις να επανέλθουν ως βασικός μοχλός ανόδου των αποδοχών και ο μέσος μισθός να προσεγγίσει ή και να ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ έως το 2027.
Σχεδόν 1 εκατομμύριο αποχωρήσεις
Την ίδια στιγμή πάντως με αρνητικό ισοζύγιο απασχόλησης έκλεισε το δ’ τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος Εργάνη, αποτυπώνοντας την αυξημένη κινητικότητα αλλά και την έντονη αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας. Από τον Οκτώβριο έως και τον Δεκέμβριο, συνολικά 726.284 μισθωτοί απολύθηκαν, ενώ 261.894 εργαζόμενοι αποχώρησαν οικειοθελώς από τις θέσεις τους.
Στο σύνολο του τελευταίου τριμήνου του έτους 988.178 εργαζόμενοι έφυγαν από τη δουλειά τους και ταυτόχρονα 747.147 βρήκαν νέα θέση εργασίας. Έτσι, το ισοζύγιο προσλήψεων – αποχωρήσεων κατέγραψε καθαρές απώλειες 241.031 θέσεων εργασίας, επιβεβαιώνοντας ότι η εκπνοή του 2025 συνοδεύτηκε από επιβράδυνση της απασχόλησης. Αξίζει πάντως να αναφέρουμε ότι γενικώς ο Δεκέμβριος είναι ένας δύσκολος μήνας για την απασχόληση. Το φαινόμενο ωστόσο δεν περιορίζεται στα ελληνικά δεδομένα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το τελευταίο τρίμηνο του 2025 σημαδεύτηκε από μαζικές περικοπές προσωπικού σε πολυεθνικές επιχειρήσεις λόγω χαμηλής ζήτησης και εντεινόμενης αυτοματοποίησης με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. Κολοσσοί όπως η Amazon, η Nestlé και η UPS προχώρησαν σε χιλιάδες απολύσεις, στέλνοντας σήμα επιβράδυνσης στις αγορές εργασίας διεθνώς.
Λάθη σε 300.000 συντάξεις χηρείας
Σοβαρά λάθη στον υπολογισμό των συντάξεων χηρείας, που οδηγούν σε μειωμένα ποσά για περίπου 300.000 δικαιούχους, καταγγέλλει το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ), ζητώντας την άμεση παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας.
Σύμφωνα με την επιστολή που απέστειλε το ΕΝΔΙΣΥ προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, το πρόβλημα αφορά περιπτώσεις συνταξιούχων που είχαν ήδη αποχωρήσει από την εργασία τους πριν από τη δημοσίευση του γνωστού «νόμου Κατρούγκαλου» (4387/2016) και απεβίωσαν από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά. Για τις περιπτώσεις αυτές, οι συντάξεις χηρείας που καταβλήθηκαν στους επιζώντες συζύγους υπολογίστηκαν εσφαλμένα. Όπως επισημαίνεται, αντί ο υπολογισμός να γίνει με βάση το ποσό της σύνταξης που λάμβανε ο θανών κατά τον χρόνο του θανάτου του, εφαρμόστηκε η αναπροσαρμοσμένη – επανυπολογισμένη σύνταξη. Το αποτέλεσμα ήταν σημαντικές απώλειες που υπολογίζονται κατά μέσο όρο στα 110 ευρώ μηνιαίως ανά δικαιούχο. Το ΕΝΔΙΣΥ τονίζει ότι πρόκειται για μείωση που επηρεάζει άμεσα το βιοτικό επίπεδο των επιζώντων συζύγων, οι οποίοι δεν θα έπρεπε να επιβαρύνονται από ένα διοικητικό λάθος.
Όπως τονίζεται στην επιστολή προς τη Νίκη Κεραμέως, «τα δικαστήρια, με αποφάσεις τους, έχουν διαπιστώσει την εν λόγω παρανομία. (…) Παρά όμως τις δικαστικές αποφάσεις και μάλιστα εκδοθείσες εκ του ανώτατου Δικαστηρίου, του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι οποίες είναι ήδη γνωστές στη διοίκηση του e-ΕΦΚΑ, οι συντάξεις συνεχίζουν και καταβάλλονται με τον παραπάνω τρόπο, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 12 & 14 του ν. 4387/2016».
Η «P» απευθύνθηκε στον ΕΦΚΑ και πηγές προσκείμενες στη διοίκηση τόνιζαν ότι κάθε καταγγελία αντιμετωπίζεται με τη δέουσα σοβαρότητα. Ήδη η υπόθεση έχει δοθεί στη νομική υπηρεσία για να την αξιολογήσει και τις επόμενες μέρες θα υπάρξει επίσημη απάντηση.
