Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε κατά τη διάρκεια συζήτησης για το πρόγραμμα «The Greek AI Accelerator» στο Ωδείο Αθηνών: «Από το 2019 κάναμε μία συνειδητή επιλογή να στηρίξουμε το οικοσύστημα της καινοτομίας, πιστεύοντας ότι αυτό αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση προκειμένου η Ελλάδα να χτίσει ένα αναπτυξιακό μοντέλο το οποίο θα είναι πραγματικά βιώσιμο και το οποίο θα αγκαλιάζει την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα ως κεντρικούς πυλώνες της ανάπτυξής μας».
Επιπλέον, τόνισε πως «η δημιουργία ενός υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Καινοτομίας φιλοδοξεί να ενοποιήσει τον χώρο έρευνας στην Ελλάδα που σήμερα είναι κατακερματισμένος μεταξύ ερευνητικών κέντρων και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μυτιλινιού για την εφημερίδα «Political», η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ελλάδα έχει περάσει στην ουσία και αφορά το ποιος θα τη μετατρέψει σε παραγωγική δύναμη της οικονομίας από τις startups μέχρι τις μεγάλες εταιρείες που ακόμη δεν έχουν εξοικειωθεί, καθώς κοινωνία και εργαζόμενοι υιοθετούν γρήγορα εργαλεία παραγωγικής AI, όμως η επιχειρηματική ενσωμάτωση κινείται πιο αργά.
«Καμπανάκι» από τον ΟΟΣΑ
Ενδεικτικό είναι ότι η υιοθέτηση AI από επιχειρήσεις στην Ελλάδα αποτυπώνεται σε επίπεδα κάτω του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, με την απόσταση να παραμένει αισθητή. Σε σχετική αποτύπωση για τη χρήση AI από επιχειρήσεις, η Ελλάδα εμφανίζεται γύρω στο 8,9%, όταν ο μέσος όρος διεθνώς κινείται περίπου στο 20,2%.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση δεν «περιμένει» την αγορά να ωριμάσει μόνη της, αλλά επιχειρεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής, χτίζοντας υποδομές, ανοίγοντας πεδία εφαρμογών στο Δημόσιο και βάζοντας σε κίνηση ένα οικοσύστημα που, στη λογική του «spillover», θα συμπαρασύρει προς τα πάνω και τις επιχειρήσεις, μικρές, μεσαίες, ακόμη και μεγάλες, που σήμερα υστερούν.
Μεγάλες υποδομές υπολογιστικής ισχύος
Το κρίσιμο σημείο της στρατηγικής μετάβασης είναι ότι το Δημόσιο λειτουργεί ως μεγάλο εργαστήριο εφαρμογών. Όταν ο πολίτης συνηθίζει να εξυπηρετείται ψηφιακά, όταν δεδομένα οργανώνονται και διασταυρώνονται, όταν υπηρεσίες γίνονται αυτοματοποιημένες, τότε αλλάζει και ο πήχης των απαιτήσεων. Η αγορά εκπαιδεύεται έμμεσα: ο πελάτης/πολίτης ζητά ταχύτητα, διαφάνεια, εξατομίκευση, καλύτερη εμπειρία. Και οι επιχειρήσεις αργά ή γρήγορα καλούνται να ακολουθήσουν. Αυτό είναι το πολιτικό «υπόβαθρο» της επιλογής: η τεχνολογία δεν μένει gadget, αλλά γίνεται κεκτημένο καθημερινότητας με λογική καθαρή: πρώτα υποδομή και πρότυπα, μετά διάχυση. Στη γλώσσα των επενδύσεων, πρώτα «proof of concept», μετά scaling.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι μεγάλες υποδομές υπολογιστικής ισχύος που προωθούνται. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», ως πλατφόρμα του AI Factory «Pharos», έχει παρουσιαστεί ως κομβικό εργαλείο για να ενισχυθεί η πρόσβαση σε compute και να «λυθεί» ένα από τα πιο σκληρά πρακτικά εμπόδια της AI ανάπτυξης.
Να υπάρξουν ελληνικά success stories στην ΑΙ
Το πρόγραμμα «The Greek AI Accelerator», που παρουσιάστηκε στο Ωδείο Αθηνών σε συνεργασία κυβέρνησης – OpenAI – Endeavor, με την επιλογή 21 ελληνικών startups για συμμετοχή στο σχήμα υποστήριξης, είναι χαρακτηριστικό των κυβερνητικών προθέσεων.
Το μήνυμα της κυβερνητικής πλευράς δεν ήταν «πανηγυρικό». Ήταν επιχειρησιακό: περισσότερα κεφάλαια, καλύτερη πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ, καθαρότερο κανονιστικό πλαίσιο, πλήρης αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς. Ο πρωθυπουργός έθεσε ως ανάγκες τις επενδύσεις μετά τους πρώτους γύρους χρηματοδότησης, την υπολογιστική δύναμη και ένα πλαίσιο που θα ξεκαθαρίζει «τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται», ενώ έδωσε έμφαση στο να μπορεί το «proof of concept» να γίνεται και στην Ελλάδα, «χρησιμοποιώντας και δεδομένα του ελληνικού Δημοσίου», ειδικά σε τομείς όπως η υγεία.
Στην πράξη, το πρόγραμμα «Greek AI Startup Accelerator» έχει παρουσιαστεί ως τρίμηνο accelerator που προσφέρει σε founders πρόσβαση σε εργαλεία, mentoring, δίκτυα και τεχνογνωσία για υπεύθυνη κλιμάκωση προϊόντων AI.
Το πολιτικό ζητούμενο εδώ είναι διπλό: να υπάρξουν success stories που «γράφουν» διεθνώς και να δημιουργηθούν εγχώρια παραδείγματα χρήσης που θα λειτουργήσουν ως οδικός χάρτης για επιχειρήσεις που ακόμη φοβούνται το κόστος, το ρίσκο ή την πολυπλοκότητα.
Η αγορά χρειάζεται έλξη
Το έλλειμμα εξοικείωσης δεν αφορά αποκλειστικά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ακόμη και μεγάλοι οργανισμοί, με ισχυρά μεγέθη και υποδομές, εμφανίζουν καθυστερήσεις: κληρονομιά παλιών συστημάτων, ελλείψεις σε data governance, κατακερματισμένες ομάδες, αβεβαιότητα για το ρυθμιστικό πλαίσιο, φόβος για ασφάλεια και συμμόρφωση.
Ο ΟΟΣΑ, σε θεματικές αναλύσεις του για την υιοθέτηση AI, αναδεικνύει με σαφήνεια ότι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις κινούνται κατά μέσο όρο πιο γρήγορα από τις μικρότερες, αλλά το πρόβλημα παραμένει: η διάχυση είναι άνιση και συχνά μπλοκάρει σε δεξιότητες, κόστος, δεδομένα και κανονιστική αβεβαιότητα.
Αυτό μεταφράζεται σε ένα συμπέρασμα που ταιριάζει απολύτως με το σκεπτικό της «στρατηγικής μετάβασης» που θέτεις: η αγορά δεν θα αυτορυθμιστεί από μόνη της. Χρειάζεται «έλξη» (pull) από θεσμούς, υποδομές, δημόσια έργα, προγράμματα κλίμακας και μια πολιτική που δεν αφήνει την AI να εξελιχθεί ως προνόμιο λίγων «ψηφιακών νησίδων».
Κι εδώ μπαίνει το τρίπτυχο που πρακτικά περιγράφει η κυβερνητική γραμμή: υποδομές – οικοσύστημα – ρυθμιστική καθαρότητα. Με την προσθήκη μιας κρίσιμης παραμέτρου: τη διασύνδεση με την Ευρώπη και την ενιαία αγορά, ώστε οι ελληνικές ομάδες να μην παίζουν σε «μικρό γήπεδο».
Αναπτυξιακό εργαλείο
Το κρίσιμο στοίχημα τελικά δεν είναι να αυξηθεί απλώς ο αριθμός όσων «χρησιμοποιούν» Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά να μετατραπεί η χρήση σε παραγωγικότητα, σε καλύτερες υπηρεσίες, σε νέες εξαγωγές, σε ανταγωνιστικό κράτος και σε μια οικονομία που δεν φοβάται τη νέα τεχνολογία. Αν αυτό πετύχει, τότε η Ελλάδα δεν θα είναι μια κοινωνία που «παίζει» με AI, αλλά μια χώρα που τη μετατρέπει σε αναπτυξιακό εργαλείο – και με τρόπο που τραβά μαζί της και όσους σήμερα μένουν πίσω.
