Παρότι συχνά λέγεται ότι «η καρδιά δεν μετράει χρόνια», τα δεδομένα δείχνουν πως η ηλικιακή διαφορά ανάμεσα στους συντρόφους δεν είναι τυχαία και μπορεί να επηρεάσει τόσο την ευτυχία όσο και τη διάρκεια μιας σχέσης.
Από ζευγάρια συνομήλικα μέχρι εκείνα που χωρίζονται από ολόκληρες δεκαετίες, οι επιλογές μας φαίνεται να διαμορφώνονται από βιολογικούς παράγοντες, κοινωνικές νόρμες και πολιτισμικές αντιλήψεις – και τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.
Ηλικιακή ομοιότητα στα ζευγάρια
Έρευνες στις ΗΠΑ, όπως αναφέρει ο The Economist, δείχνουν ότι οι περισσότεροι σύντροφοι έχουν παρόμοια ηλικία.
– Σχεδόν 1 στα 8 παντρεμένα ζευγάρια διαφέρει το πολύ κατά έναν χρόνο.
– Περίπου το ένα τρίτο έχει διαφορά ενός έτους ή λιγότερο.
Αυτό δεν εκπλήσσει, αφού οι άνθρωποι τείνουν να συνάπτουν σχέσεις με άτομα που μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά – εκπαίδευση, θρησκεία, φυλή.
Η σχολική ταξινόμηση κατά ηλικία ενισχύει αυτή την τάση, δημιουργώντας περιβάλλοντα όπου οι νέοι γνωρίζουν συνομηλίκους.
Παρόλα αυτά, η κυρίαρχη εικόνα στις ΗΠΑ παραμένει σταθερή: στα δύο τρίτα των γάμων, ο άνδρας είναι μεγαλύτερος από τη γυναίκα.
Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται διεθνώς και αποτελεί αντικείμενο μελέτης οργανισμών όπως το Pew Research Centre.
Πώς διαφέρουν οι ηλικιακές αποστάσεις στον κόσμο
Η μέση ηλικιακή διαφορά ποικίλλει ανά περιοχή:
– Βόρεια Αμερική: 2,2 χρόνια
– Ευρώπη: 2,7 χρόνια
– Ασία–Ειρηνικός: περίπου 4 χρόνια
– Υποσαχάρια Αφρική: 8,6 χρόνια — η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη διαφορά
Ιστορικά, οι διαφορές ήταν μεγαλύτερες.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η μέση διαφορά στις ΗΠΑ έφτανε τα 4,5 χρόνια, ενώ σήμερα έχει μειωθεί στα 2,2.
Ακόμη και ο κινηματογράφος ακολουθεί αυτή την αλλαγή: παλαιότερα, ζευγάρια όπως ο Κλαρκ Γκέιμπλ και η Βίβιαν Λι είχαν σχεδόν 12 χρόνια διαφορά, ενώ στις σύγχρονες παραγωγές η απόσταση σπάνια ξεπερνά τα 6 χρόνια.
Γιατί υπάρχει διαφορά ηλικίας – η εξελικτική και κοινωνική διάσταση
Η ηλικιακή απόσταση στους γάμους δεν θεωρείται τυχαία.
Σύμφωνα με εξελικτικές θεωρίες:
– οι άνδρες έλκονται από νεότερες, πιο γόνιμες γυναίκες
– οι γυναίκες προτιμούν άνδρες που μπορούν να προσφέρουν σταθερότητα και πόρους
Οι γυναίκες έχουν υψηλότερη γονιμότητα σε νεαρή ηλικία, ενώ οι άνδρες συχνά αποκτούν περισσότερους πόρους όσο μεγαλώνουν.
Έρευνες δείχνουν ότι ζευγάρια όπου ο άνδρας είναι λίγο μεγαλύτερος έχουν περισσότερα παιδιά.
Σουηδική μελέτη κατέγραψε ότι διαφορά περίπου 5 ετών συνδέεται με 5% περισσότερους απογόνους σε σχέση με συνομήλικα ζευγάρια.
Παρόμοια ευρήματα υπάρχουν και στις ΗΠΑ, ενώ σε φτωχότερες χώρες το πλεονέκτημα ενός μεγαλύτερου και οικονομικά ισχυρότερου άνδρα είναι ακόμη πιο έντονο.
Η ηλικιακή διαφορά στην ποπ κουλτούρα
Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση έχουν αποτυπώσει την τάση με διαφορετικούς τρόπους.
Στις κλασικές ταινίες, όπως Όσα παίρνει ο άνεμος ή Καζαμπλάνκα, οι ηλικιακές διαφορές ήταν μεγάλες.
Σήμερα, οι παραγωγές προτιμούν μικρότερες αποστάσεις – και συχνά ανατρέπουν το στερεότυπο, παρουσιάζοντας μεγαλύτερη γυναίκα με νεότερο άνδρα, όπως στα Babygirl ή The Idea of You.
Αν και δεν αντικατοπτρίζουν πάντα την πραγματικότητα, αυτές οι εικόνες δείχνουν πώς αλλάζουν οι κοινωνικές αντιλήψεις.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ευτυχία και διάρκεια σχέσης
Η ιδέα ότι οι σχέσεις με μεγάλη ηλικιακή διαφορά είναι πιο ασταθείς δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία.
Μελέτες δείχνουν ότι:
– οι γάμοι με μεγαλύτερη ηλικιακή απόσταση συχνά συνδέονται με υψηλότερη ικανοποίηση
– δεν παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο διαζυγίου
– στις ΗΠΑ, ζευγάρια με διαφορά 5 ετών μένουν μαζί κατά μέσο όρο 6 εβδομάδες περισσότερο από συνομήλικα ζευγάρια
Οι κοινωνικές προκαταλήψεις φαίνεται να επηρεάζουν περισσότερο την εμπειρία των ζευγαριών από την ίδια τη διαφορά ηλικίας.
Προκλήσεις και κίνδυνοι
Παρά τα θετικά στοιχεία, υπάρχουν και δυσκολίες. Η πιθανότητα σοβαρής βίας ή ανθρωποκτονίας αυξάνεται όταν η ηλικιακή διαφορά ξεπερνά τα 16 χρόνια – αν και τέτοιες περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Στις περισσότερες σχέσεις, η ηλικία δεν καθορίζει την ποιότητα ή την επιτυχία του γάμου.
Όπως τονίζει ο καθηγητής Paul Eastwick, παράγοντες όπως κοινές αξίες, ενδιαφέροντα και καλή επικοινωνία είναι πολύ πιο καθοριστικοί.
