Μια νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για την παραπληροφόρηση και τις ψευδείς ειδήσεις δείχνει ότι ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι αισθάνονται πως εκτίθενται συχνά σε παραπλανητικό ή ψευδές περιεχόμενο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Euronews, το 2025, το 36% των πολιτών της ΕΕ δήλωσε ότι μέσα στην τελευταία εβδομάδα συνάντησε «συχνά» ή «πολύ συχνά» fake news. Το ποσοστό αυτό ήταν 28% το 2022, γεγονός που μεταφράζεται σε αύξηση οκτώ μονάδων μέσα σε τρία χρόνια.
Παράλληλα, μόλις το 12% των ερωτηθέντων δηλώνει «πολύ σίγουρο» ότι μπορεί να αναγνωρίσει την παραπληροφόρηση.
Η θέση της Ελλάδας στο φαινόμενο των fake news
Σημαντικό είναι ότι η έρευνα καταγράφει την αντίληψη των πολιτών και όχι επιβεβαιωμένα περιστατικά παραπληροφόρησης. Οι συμμετέχοντες απάντησαν με βάση όσα οι ίδιοι θεωρούν παραπλανητικό περιεχόμενο, χωρίς να γίνεται έλεγχος εγκυρότητας.
Ακόμη κι έτσι, τα αποτελέσματα είναι ενδεικτικά. Συνδυάζοντας τις απαντήσεις «συχνά» και «πολύ συχνά», προκύπτουν τα εξής ποσοστά:
– Ουγγαρία: 57%
– Ρουμανία: 55%
– Ισπανία: 52%
– Βουλγαρία: 48%
– Λουξεμβούργο & Μάλτα: 45%
– Ελλάδα: 43%
– Κύπρος & Ιρλανδία: 42%
Τα χαμηλότερα ποσοστά και τι λένε οι ειδικοί
Στον αντίποδα, οι χώρες με τη μικρότερη δηλωμένη έκθεση σε παραπληροφόρηση είναι:
– Φινλανδία & Γερμανία: 26%
– Τσεχία: 29%
– Σουηδία, Λιθουανία, Γαλλία: 30%
Γενικά, οι χώρες της Ανατολικής και της Νότιας Ευρώπης εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα έκθεσης, ενώ οι βόρειες και δυτικές χαμηλότερα – με ορισμένες εξαιρέσεις, όπως το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία.
Την ίδια στιγμή, το 62% των πολιτών δηλώνει ότι αισθάνεται ικανό να αναγνωρίσει fake news:
– 12% «πολύ σίγουρο»
– 49% «αρκετά σίγουρο»
Ωστόσο, περίπου ένας στους τρεις (32%) δεν νιώθει βέβαιος για την ικανότητά του. Σε σχέση με το 2022, η αυτοπεποίθηση έχει μειωθεί κατά δύο μονάδες.
Η αυτοπεποίθηση διαφέρει σημαντικά ανά χώρα: από 49% στην Πολωνία έως 84% στη Μάλτα. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στη συχνότητα έκθεσης και στην αυτοπεποίθηση αναγνώρισης παραπληροφόρησης.
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Κόνραντ Μπλάιερ-Σάιμον από το Κέντρο Πλουραλισμού και Ελευθερίας των Μέσων, οι αντιλήψεις των πολιτών δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις πραγματικές τους δεξιότητες.
Χώρες με ισχυρά και ανεξάρτητα δημόσια μέσα ενημέρωσης, αποτελεσματικούς μηχανισμούς αυτορρύθμισης στα ιδιωτικά ΜΜΕ και πολίτες που ενημερώνονται κυρίως από δημοσιογραφικές πηγές – και όχι από τα social media – εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην παραπληροφόρηση.
