Σε τροχιά βαθιάς μεταρρύθμισης εισέρχεται το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με επίκεντρο το νέο εθνικό απολυτήριο και την αναμόρφωση του Λυκείου. Η πρώτη μεγάλη σύσκεψη για το θέμα πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός ευρέος, υπερκομματικού εθνικού διαλόγου, που αναμένεται να διαρκέσει εννέα μήνες.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, το σχετικό νομοσχέδιο στόχος είναι να έχει ψηφιστεί έως τον Δεκέμβριο, ώστε το νέο σύστημα να εφαρμοστεί από το σχολικό έτος 2027-2028. Αυτό σημαίνει ότι αφορά τους μαθητές που σήμερα φοιτούν στη Β’ Γυμνασίου, ενώ δεν επηρεάζονται όσοι βρίσκονται ήδη στο Λύκειο ή στη Γ’ Γυμνασίου.
Τα βασικά δεδομένα σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μυτιλινιού για την εφημερίδα «Political», που έχουν διαμορφωθεί μέχρι στιγμής προβλέπουν ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται, αλλά θα συνυπάρχουν με το νέο σύστημα. Η επίδοση των μαθητών στις τάξεις του Λυκείου θα υπολογίζεται με κλιμακωτό συντελεστή και θα συνυπολογίζεται στο τελικό αποτέλεσμα για την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Λύκειο με αυτοτελή εκπαιδευτικό ρόλο
Στην έναρξη της συνεδρίασης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η πρωτοβουλία δεν στοχεύει σε άμεσες αποφάσεις, αλλά στη διαμόρφωση ενός μακρόπνοου πλαισίου για την εκπαίδευση. Όπως σημείωσε, η παιδεία «υπερβαίνει ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους» και αποτελεί επένδυση στο μέλλον της χώρας, επισημαίνοντας ότι τα παιδιά που ξεκινούν σήμερα το σχολείο θα αποφοιτήσουν γύρω στο 2040, σε ένα εντελώς διαφορετικό εργασιακό και τεχνολογικό περιβάλλον.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το Λύκειο δεν μπορεί να λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές, αλλά πρέπει να αποκτήσει αυτοτελή εκπαιδευτικό ρόλο και να εξοπλίζει τους μαθητές με δεξιότητες χρήσιμες ανεξαρτήτως της μελλοντικής τους πορείας.
Παράλληλα, έδωσε έμφαση στη σημασία της συναίνεσης, υπενθυμίζοντας ότι και άλλα κόμματα είχαν στο παρελθόν ταχθεί υπέρ ανάλογων αλλαγών, εκφράζοντας την επιθυμία η τελική νομοθετική πρωτοβουλία να τύχει ευρύτερης πολιτικής στήριξης.
Οι άξονες της μεταρρύθμισης
Ο εθνικός διάλογος θα οργανωθεί γύρω από πέντε θεματικούς πυλώνες οι οποίοι θα αποτελέσουν τη βάση της μεταρρύθμισης:
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο και προγράμματα σπουδών.
- Σχολική ζωή και παιδαγωγικό περιβάλλον.
- Επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών.
- Κτιριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές υποδομές.
- Διακυβέρνηση και διοίκηση του εκπαιδευτικού συστήματος.
Για την εποπτεία της διαδικασίας συγκροτείται ειδική ομάδα εθνικού διαλόγου, υπό την προεδρία του πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλη Σφακιανάκη, με τη συμμετοχή κοσμητόρων και επιστημονικών συμβούλων από όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.
Πρόβλεψη και για ψηφιακή δημόσια διαβούλευση
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι στόχος είναι το απολυτήριο να ανακτήσει την εκπαιδευτική και κοινωνική του αξία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει υποβαθμιστεί. Όπως ανέφερε, στο νέο πλαίσιο θα ενισχυθούν τα δημόσια και δωρεάν πιστοποιητικά δεξιοτήτων, όπως η γλωσσομάθεια και η πληροφορική, ενώ θα δοθεί έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και στη συνθετική σκέψη των μαθητών. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ανάγκη αντιμετώπισης φαινομένων υπερβαθμολόγησης, ώστε η αξιολόγηση να αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές δυνατότητες των μαθητών.
Η διαδικασία του διαλόγου θα ξεκινήσει επισήμως την επόμενη εβδομάδα στη Βουλή μέσω της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, ενώ θα προβλέπεται και ψηφιακή δημόσια διαβούλευση, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές. Στο κυβερνητικό επιτελείο επισημαίνεται ότι πρόκειται για μία από τις πιο εκτεταμένες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο τη σταθερότητα και τη συνέχεια, ανεξαρτήτως πολιτικών αλλαγών.
Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το νέο εθνικό απολυτήριο μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την αναβάθμιση του Λυκείου και τη σύνδεσή του με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας. Το μεγάλο στοίχημα ωστόσο θα είναι η πρακτική εφαρμογή του σχεδίου και η διασφάλιση ότι δεν θα μετατραπεί σε έναν ακόμη μηχανισμό εξεταστικής πίεσης.
Με τον ορίζοντα να φτάνει έως το 2027-2028 και τον διάλογο να βρίσκεται μόλις στην αρχή, το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η εκπαιδευτική αυτή μεταρρύθμιση θα αποκτήσει τον χαρακτήρα εθνικής πολιτικής που επιδιώκει η κυβέρνηση ή αν θα συναντήσει τα εμπόδια που παραδοσιακά συνοδεύουν τις μεγάλες αλλαγές στην Παιδεία.
