Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) εξέδωσε σήμερα μια ηχηρή καταδικαστική απόφαση κατά της Ρωσίας, δικαιώνοντας τον Αλεξέι Ναβάλνι για τη μεταχείριση που υπέστη κατά την επιστροφή του στη Μόσχα το 2021.
Αν και ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος δεν βρίσκεται πια στη ζωή, η ομόφωνη απόφαση των δικαστών αποτελεί έναν ιστορικό «κόλαφο» για το Κρεμλίνο, τεκμηριώνοντας σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η καταδίκη για απάνθρωπη μεταχείριση και παράνομη κράτηση
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η σύλληψη του Ναβάλνι τον Ιανουάριο του 2021, αμέσως μόλις προσγειώθηκε από τη Γερμανία (όπου νοσηλευόταν μετά τη δηλητηρίασή του με Novichok), κρίθηκε ως παράνομη.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι ρωσικές αρχές χρησιμοποίησαν προσχηματικά μια παλαιότερη καταδίκη του 2014 για «ξέπλυμα χρήματος» —μια υπόθεση που το ίδιο το ΕΔΔΑ είχε ήδη χαρακτηρίσει ως άδικη— προκειμένου να τον θέσουν υπό κράτηση.
Η μεταχείριση που δέχθηκε κατά τη σύλληψη και τη φυλάκισή του χαρακτηρίστηκε επίσημα ως «απάνθρωπη».
Η επιστροφή που οδήγησε στον θάνατο στην Αρκτική
Η απόφαση έρχεται να ρίξει φως στις τελευταίες ελεύθερες στιγμές του χαρισματικού ακτιβιστή, ο οποίος επέλεξε συνειδητά να επιστρέψει στη Ρωσία παρά τον θανάσιμο κίνδυνο.
Ο Ναβάλνι πέρασε τα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του σε συνθήκες σκληρής απομόνωσης, μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024, όταν άφησε την τελευταία του πνοή κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στη σωφρονιστική αποικία «Πολικός Λύκος» στην Αρκτική.
Το νομικό και πολιτικό βάρος της απόφασης
Παρόλο που η Ρωσία έχει αποχωρήσει από το Συμβούλιο της Ευρώπης, το ΕΔΔΑ διατηρεί τη δικαιοδοσία να εξετάζει υποθέσεις που αφορούν παραβιάσεις που τελέστηκαν όσο η χώρα ήταν μέλος της Σύμβασης.
Η σημερινή απόφαση επιβεβαιώνει ότι η ρωσική δικαιοσύνη λειτούργησε ως εργαλείο πολιτικής εξόντωσης, παραβιάζοντας συστηματικά το δικαίωμα του Ναβάλνι σε μια δίκαιη δίκη και στην προσωπική του ασφάλεια.
Η Ρωσία καταδικάστηκε να καταβάλει 26.000 ευρώ στον ενάγοντα για ηθική βλάβη
Όμως η Μόσχα δεν θεωρεί πλέον τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ υποχρεωτικές σε ό,τι την αφορά και αρνείται να καταβάλει τα πρόστιμα.
Η Ρωσία, που αποκλείστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο οποίο ανήκει το ΕΔΔΑ, το 2022, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, εξακολουθεί θεωρητικά να θεωρείται υπεύθυνη για παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που διαπράχθηκαν πριν από το έτος αυτό.
