Παρά την αυξανόμενη δημόσια συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία, οι άνδρες εξακολουθούν να ζητούν βοήθεια σε πολύ μικρότερο βαθμό από τις γυναίκες. Τα δεδομένα δείχνουν ότι συμμετέχουν λιγότερο σε θεραπείες που βασίζονται στον διάλογο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών, εξαρτήσεων και χαμηλής ικανοποίησης από τη ζωή.
Το κενό είναι ξεκάθαρο: η ανάγκη για υποστήριξη υπάρχει, αλλά η αναζήτηση βοήθειας καθυστερεί ή αποφεύγεται. Όπως επισημαίνει ο Dr Stephen Blumenthal στον Guardian, πολλοί άνδρες φτάνουν στη θεραπεία μόνο όταν η κρίση έχει κορυφωθεί ή μετά από πίεση του συντρόφου τους. Συχνά κουβαλούν έντονη μοναξιά, ευθύνη και συναισθηματική απομόνωση, χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία για να τα διαχειριστούν.
1. Η δράση ως υποκατάστατο της συναισθηματικής έκφρασης
Ένας από τους βασικούς λόγους που οι άνδρες δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια είναι ο τρόπος με τον οποίο έχουν μάθει να σχετίζονται με τα συναισθήματά τους. Παραδοσιακά, ο ανδρικός ρόλος συνδέθηκε με την εργασία, την παροχή και την αποτελεσματικότητα, ενώ η συναισθηματική έκφραση θεωρήθηκε «γυναικεία υπόθεση».
Αυτό οδηγεί πολλούς άνδρες να εκδηλώνουν τη δυσφορία τους μέσα από συμπεριφορές αντί για λόγια: υπερβολική δουλειά, ριψοκίνδυνη οδήγηση, συγκρούσεις, χρήση αλκοόλ ή πορνογραφίας. Η δράση λειτουργεί ως προσωρινή εκτόνωση, αλλά δεν αντιμετωπίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Παράλληλα, η εικόνα της θεραπείας ως μιας διαδικασίας βαθιάς συναισθηματικής εξομολόγησης –μια εικόνα που έχει διαμορφωθεί κυρίως από τη γυναικεία εμπειρία– συχνά αποθαρρύνει τους άνδρες. Πολλοί ανταποκρίνονται καλύτερα σε πιο έμμεσες μορφές επικοινωνίας ή σε θεραπευτικά πλαίσια που συνδυάζουν συζήτηση με δραστηριότητες, όπως περπάτημα, ομαδικές παρεμβάσεις ή coaching.
2. Η ευαλωτότητα ως απειλή και η κουλτούρα του «τα καταφέρνω μόνος μου»
Σε περιβάλλοντα όπου κυριαρχούν η ιεραρχία και ο ανταγωνισμός, η έκφραση αδυναμίας θεωρείται απειλή για το κύρος. Η ντροπή λειτουργεί ως ισχυρό εμπόδιο, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι ο άνδρας πρέπει να αντέχει σιωπηλά.
Η ειρωνεία είναι ότι αυτή η προσπάθεια απόκρυψης της αδυναμίας αυξάνει τελικά την ευαλωτότητα. Παρότι τα αγόρια είναι συχνά πιο συναισθηματικά ευαίσθητα από μικρή ηλικία, κοινωνικοποιούνται ώστε να καταπιέζουν αυτή την ευαισθησία, μεγαλώνοντας χωρίς δεξιότητες υγιούς συναισθηματικής ρύθμισης.
Η πολιτισμική εικόνα του αυτάρκη, μοναχικού άνδρα ενισχύει την ιδέα ότι η βοήθεια είναι αδυναμία. Όμως η θεραπεία προσφέρει κάτι διαφορετικό: έναν χώρο όπου η σύνδεση και η υποστήριξη γίνονται πηγή δύναμης, όχι απειλή.
Πολλοί άνδρες αντέχουν τη συναισθηματική έκφραση μόνο σε «μικρές δόσεις». Έχουν μάθει να λύνουν προβλήματα με τρόπο μηχανικό – εντοπισμός, δράση, επίλυση. Όταν όμως το πρόβλημα είναι συναισθηματικό και δεν έχει άμεση λύση, αυτή η στρατηγική καταρρέει.
Η θεραπεία απαιτεί χρόνο, υπομονή και ανεκτικότητα στην αβεβαιότητα. Η παροχή πρακτικών εργαλείων για τη διαχείριση άγχους ή κρίσεων μπορεί να μειώσει το αίσθημα απώλειας ελέγχου και να διευκολύνει την εμπλοκή.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
3. Η αναζήτηση βοήθειας μόνο όταν η κρίση έχει φτάσει στο όριο
Ένα συχνό μοτίβο είναι ότι οι άνδρες ζητούν βοήθεια μόνο όταν η κατάσταση έχει γίνει πλέον αφόρητη. Η χαμηλή ανοχή στη μακροχρόνια δυσφορία και η προσδοκία μιας «γρήγορης λύσης» οδηγούν σε καθυστερήσεις που επιβαρύνουν την ψυχική υγεία.
Παράλληλα, η έλλειψη ανδρικών προτύπων που μιλούν ανοιχτά για τη θεραπεία ενισχύει την εντύπωση ότι «δεν είναι για αυτούς». Η θεραπεία σπάνια παρουσιάζεται ως πράξη αυτοφροντίδας, αντίστοιχη με τη γυμναστική ή τη φροντίδα του σώματος.
4. Ο φόβος του τι μπορεί να αποκαλυφθεί
Πολλοί άνδρες φοβούνται ότι η θεραπεία θα φέρει στην επιφάνεια πόνο, ενοχή ή θλίψη που έχουν θάψει για χρόνια. Η ιδέα ότι η διερεύνηση αυτών των συναισθημάτων μπορεί να «γκρεμίσει» όσα έχουν χτίσει στη ζωή τους είναι τρομακτική.
Ωστόσο, η θεραπεία δεν αφαιρεί τη δύναμη – τη μεταμορφώνει. Δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο όπου τα συναισθήματα μπορούν να ονομαστούν και να αντιμετωπιστούν χωρίς φόβο.
Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει πολιτισμική: όσο η αρρενωπότητα συνδέεται με τη σιωπή και την αντοχή, η ψυχολογική βοήθεια θα μοιάζει με απειλή. Η αλλαγή αυτής της αφήγησης είναι κρίσιμη για μια πιο υγιή σχέση των ανδρών με τον εαυτό τους και τους άλλους.
