Σημαντική ανάσα ρευστότητας πήρε η αγορά τον Δεκέμβριο, καθώς οι τράπεζες άνοιξαν εκ νέου τη στρόφιγγα των δανείων, κυρίως προς τις επιχειρήσεις, αλλά και -σταδιακά- προς νοικοκυριά και ελεύθερους επαγγελματίες.
Όπως γράφει ο Κώστας Παπαγρηγόρης στην εφημερίδα «Political», τα τελευταία στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν ότι η χρηματοδότηση κινείται πλέον με ρυθμούς που είχαν να εμφανιστούν εδώ και χρόνια, επιβεβαιώνοντας ότι το τραπεζικό σύστημα επιστρέφει σε κανονικότητα. Συνολικά, μέσα σε έναν μόνο μήνα μπήκαν στην αγορά σχεδόν 4 δισ. ευρώ νέων δανείων, ποσό υπερτριπλάσιο σε σχέση με τον Νοέμβριο. Σε ετήσια βάση η συνολική χρηματοδότηση προς τον ιδιωτικό τομέα αυξάνεται πλέον με ρυθμό σχεδόν 8%, δείχνοντας ότι το «πάγωμα» των προηγούμενων ετών αποτελεί παρελθόν.
Ατμομηχανή οι επιχειρήσεις
Ο βασικός μοχλός της πιστωτικής επέκτασης είναι οι επιχειρήσεις. Τον Δεκέμβριο οι τράπεζες έδωσαν πάνω από 3,7 δισ. ευρώ καθαρά νέα δάνεια σε επιχειρήσεις, ποσό που δεν έχει προηγούμενο τους τελευταίους μήνες. Η αύξηση αυτή αφορά κυρίως τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, δηλαδή τη ραχοκοκαλιά της πραγματικής οικονομίας: βιομηχανία, εμπόριο, μεταποίηση, υπηρεσίες. Με απλά λόγια, περισσότερες επιχειρήσεις πήραν χρηματοδότηση για επενδύσεις, κεφάλαιο κίνησης, εξοπλισμό και ανάπτυξη. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα εμφανίζει τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης επιχειρηματικών δανείων σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, αφήνοντας πίσω μεγάλες οικονομίες όπως η Γερμανία και η Γαλλία.
Αναλυτές της Jefferies σε χθεσινή τους έκθεση ανάφεραν χαρακτηριστικά ότι «η Ελλάδα επέστρεψε», καθώς τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν πως η ελληνική αγορά κινείται με ρυθμό τριπλάσιο από εκείνον του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Την ώρα που η αύξηση των δανείων στην Ευρωζώνη κινείται στο 3%, η ελληνική αγορά εμφανίζει ρυθμό 9,3%, τον υψηλότερο με διαφορά. Στα επιχειρηματικά δάνεια η Ελλάδα ξεχωρίζει ακόμη περισσότερο, με αύξηση 12,5%, έναντι 3,1% στην Ευρωζώνη συνολικά. Ενδεικτικά, στη Γερμανία ο ρυθμός αύξησης των επιχειρηματικών δανείων περιορίστηκε στο 0,1%, στη Γαλλία στο 3,5%, στην Ιταλία στο 2,1% και στην Ισπανία στο 4,4%.
Αυξάνονται με αργό ρυθμό στεγαστικά και καταναλωτικά
Θετικό αλλά πιο συγκρατημένο είναι το μήνυμα για ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις. Τον Δεκέμβριο καταγράφηκε μικρή καθαρή αύξηση δανείων, κάτι που σημαίνει ότι οι νέες χορηγήσεις ξεπέρασαν -έστω οριακά- τις αποπληρωμές παλαιών δανείων. Ωστόσο, σε ετήσια βάση η χρηματοδότηση παραμένει ελαφρώς μειωμένη, δείχνοντας ότι οι τράπεζες εξακολουθούν να είναι πιο αυστηρές σε αυτή την κατηγορία, ζητώντας ισχυρότερα εισοδήματα και καλύτερο ιστορικό.
Σε ό,τι αφορά τα νοικοκυριά, τα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια αυξάνονται με αργό αλλά σταθερό ρυθμό. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι πολίτες καταφέρνουν να πάρουν δάνειο, κυρίως για αγορά κατοικίας, χωρίς όμως να έχει επιστρέψει ακόμη η εικόνα «εύκολου δανεισμού» του παρελθόντος. Οι τράπεζες παραμένουν προσεκτικές, εξετάζοντας εισοδήματα, ηλικία και σταθερότητα εργασίας, ενώ τα επιτόκια εξακολουθούν να λειτουργούν ως φρένο για πολλούς.
Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε στο 7,9% από 7,2% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν θετική κατά 3,9 δισ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 1,3 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.
Οι φετινές προοπτικές
Η «επίθεση» του Δεκεμβρίου ωστόσο δεν αφορά μόνο το κλείσιμο της χρονιάς αλλά και το έδαφος που προετοιμάζεται για το 2026. Οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται ιδιαίτερα αισιόδοξες για τη συνέχεια, εκτιμώντας ότι η πιστωτική επέκταση θα κινηθεί και το 2026 με ρυθμό από 8% έως 10%.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επιστροφή της στεγαστικής πίστης, η οποία αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω το 2026. Μετά τις βελτιώσεις στο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», οι εκταμιεύσεις νέων στεγαστικών δανείων εκτιμάται ότι έκλεισαν φέτος στα 2,6 δισ. ευρώ και θα αυξηθούν στα 3,1 δισ. ευρώ το 2026, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 20%. Παράλληλα, οι χρηματοδοτήσεις λιανικής αναμένεται να «ξυπνήσουν» συνολικά, με τα καταναλωτικά δάνεια να επιστρέφουν δυναμικά. Την ίδια ώρα, οι επιχειρηματικές χορηγήσεις παραμένουν η «ατμομηχανή» της πιστωτικής επέκτασης, με μεγάλα έργα υποδομών, ενέργειας, logistics και τουρισμού να διατηρούν υψηλή τη ζήτηση, ενισχυόμενα και από τα εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
