Στο κτίριο Διοίκησης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), ομάδες νεαρών ερευνητών ετοιμάζονται να παρουσιάσουν τις ιδέες τους- ιδέες που γεννήθηκαν στο εργαστήριο, αλλά φιλοδοξούν να βρουν τον δρόμο τους προς την αγορά. Τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα «Lab to Market» του Πανεπιστημίου Columbia και του ΕΜΠ, παρακολουθεί η Ελίζα Κονοφάγου, η διεθνούς φήμης Ελληνίδα καθηγήτρια του Columbia και πρωτοπόρος στην ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών υπερήχων για τη διάγνωση και θεραπεία σοβαρών ασθενειών.
Προσιτή και άμεση, η κ. Κονοφάγου επιλέγει να μιλήσει στους ερευνητές για το αόρατο νήμα που διατρέχει ολόκληρη την πορεία της: την επιμονή. Εξηγεί ότι η πορεία στην έρευνα έχει πολλά εμπόδια: από την αναζήτηση κονδυλίων και τη συγκρότηση μιας καταρτισμένης διεπιστημονικής ομάδας μέχρι την επιλογή ενός πρότζεκτ που να δουλεύει. «Πολλά πράγματα στην επιστήμη αλλιώς τα φαντάζεσαι και αλλιώς γίνονται. Οπότε χρειάζεται ένας συνδυασμός τύχης, επιμονής και γνώσης», λέει λίγο αργότερα σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η φιλοσοφία που μεταδίδει στους φοιτητές της είναι ότι δεν πρέπει να το βάζουν κάτω. «Στους επιστήμονες η απόρριψη είναι μεγαλύτερος κανόνας από την αποδοχή. Δηλαδή καθαυτή η έρευνα σημαίνει ότι δεν πιστεύει κανένας τίποτα και πρέπει να αποδείξεις από την αρχή γιατί έχεις κάνει το πείραμα, πόσες φορές, τι έχεις βρει και πότε. Αλλά ταυτόχρονα όταν έχεις κάτι πραγματικά καινοτόμο, πρέπει να πιστέψεις στον εαυτό σου», τονίζει προσθέτοντας τη σημασία της ποιότητας της δουλειάς. «Ουσιαστικά έτσι μόνο μπορείς να κάνεις καινοτομία. Αυτό είναι που δεν μπορούν να σου πάρουν ποτέ».
Καθηγήτρια Βιοϊατρικής Μηχανικής, Ακτινολογίας και Νευρολογικών Επιστημών, η Ελίζα Κονοφάγου σχεδιάζει και αναπτύσσει με την ερευνητική της ομάδα τεχνολογίες βασισμένες σε υπέρηχους, όπου τα ηχητικά κύματα χρησιμοποιούνται για τη χορήγηση φαρμάκων, την απεικόνιση ασθενειών, αλλά και τη μη επεμβατική θεραπεία καρκίνων και νευρολογικών ασθενειών.
Ανατρέχοντας στην πορεία της, περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τη συναρπαστική και απρόβλεπτη πλευρά της έρευνας. «Πολλές φορές δεν σου βγαίνει αυτό που θες, δεν είναι αυτό που φανταζόσουν, αλλά μερικές φορές οι ανακαλύψεις είναι καλύτερες από ό,τι φανταζόσουν. Αυτό με βοηθάει να προχωράω».
Μία από τις περιπτώσεις αυτές που η ανακάλυψη ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες ήταν όταν κατάφερε με την ομάδα της να ανιχνεύσει με υπέρηχο πολύ μικρές μετατοπίσεις του τοιχώματος του μυοκαρδίου ως πρώιμη ένδειξη εμφράγματος, αλλά και να δει για πρώτη φορά, με ακρίβεια χίλιες φορές καλύτερη από την ανάλυση που έχει ο υπέρηχος, το ηλεκτρομηχανικό κύμα της καρδιάς, ανοίγοντας νέους δρόμους στην κατανόηση και τη διάγνωση αρρυθμιών.
Ένα ακόμα επαναστατικό κεφάλαιο του έργου της Ελίζας Κονοφάγου αποτελεί το άνοιγμα με υπέρηχο του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, μιας φυσικής προστασίας του εγκεφάλου που αποτρέπει την είσοδο βακτηρίων και ιών, αλλά και φαρμάκων. Αντίστοιχα ελπιδοφόρα είναι τα αποτελέσματα της εφαρμογής του εστιασμένου θεραπευτικού υπερήχου σε όγκους του μαστού. Γίνεται καυτηριασμός καλοηθών όγκων και επιπλέον κατά την έρευνα σε κακοήθεις όγκους, που είναι σε εξέλιξη, έχει διαπιστωθεί ότι ο καυτηριασμός ενεργοποιεί την απάντηση όλου του ανοσοποιητικού συστήματος των ασθενών, με αποτέλεσμα τη μείωση των μεταστάσεων.
«Όνειρό μου η θεραπεία υπερήχων σε κλινικό επίπεδο»
Μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής και της Εθνικής Ακαδημίας Εφευρετών των ΗΠΑ, η κ. Κονοφάγου έχει αφιερώσει περισσότερες από δύο δεκαετίες στην έρευνα γύρω από τους εστιασμένους υπέρηχους. Το 2024 έλαβε το βραβείο Visionary Award από το αμερικανικό Ίδρυμα Εστιασμένων Υπερήχων (Focused Ultrasound Foundation) για τη συμβολή της στον τομέα αυτό. Τον Μάρτιο του 2025 το ίδιο ίδρυμα αναγνωρίζοντας τη σπουδαία δουλειά της, ανακήρυξε το Πανεπιστήμιο Columbia Κέντρο Αριστείας για τους εστιασμένους υπέρηχους.
Έχοντας ιδρύσει πριν από δέκα χρόνια τη δική της εταιρεία που παράγει αυτά τα πρωτοποριακά μηχανήματα υπερήχων, η Ελίζα Κονοφάγου θέλει να μεταδώσει στους νεαρούς ερευνητές που συμμετέχουν στο «Lab to Market» την εμπειρία της. «Έχω δει από μέσα πώς είναι να φτιάχνεις μια εταιρεία, να μιλάς σε επενδυτές, να μπορείς ως μηχανικός να εξηγείς τα πράγματα πιο απλά για να μπορέσει ο άλλος να καταλάβει την ιδέα που έχεις στο κεφάλι σου και τελικά να μπορέσεις να εκφράσεις μια ιδέα στην οποία μετά κάποιος θα θέλει να επενδύσει», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Συμπληρώνει, ότι στην ερευνητική πορεία της κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η διεπιστημονική συνεργασία. «Ένα τέτοιο πνεύμα συνεργασίας θέλω να περάσω και προς το ΕΜΠ».
Σπεύδει τέλος να προσθέσει ότι κίνητρό της για τη συμμετοχή της στο «Lab to Market» είναι και η ελληνική καταγωγή της (μεγάλωσε στην Αθήνα και φοίτησε στη Βαρβάκειο Σχολή). Έχοντας ζήσει και εργαστεί πολλά χρόνια στο εξωτερικό, νιώθει την ανάγκη να βοηθήσει «την Ελλάδα, τα ελληνικά μυαλά, γιατί όταν μένεις στο εξωτερικό τόσα χρόνια θες να κάνεις κάποια πράγματα και για την πατρίδα».
