Χρονιά-ορόσημο αναμένεται να αποτελέσει το 2026 για τη διαμόρφωση του νέου χάρτη του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων. Όπως σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι ισχυροί παίκτες ανεβάζουν ταχύτητα, επιδιώκοντας να κλειδώσουν θέσεις πριν διαμορφωθούν οι νέες ισορροπίες σε μια αγορά που ωριμάζει γρήγορα και γίνεται ολοένα πιο απαιτητική.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η υπογραφή ιδιωτικού συμφωνητικού – προσυμφώνου για την εξαγορά του 100% της εταιρείας ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από την βορειοελλαδίτικη αλυσίδα Διαμαντής Μασούτης.
Η πρώτη συμφωνία εξαγοράς στον κλάδο των σούπερ μάρκετ για το 2026 θα υποβληθεί για έγκριση στην αρμόδια Επιτροπή Ανταγωνισμού όπως ορίζεται από τις κείμενες διατάξεις και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε περίπου τρεις μήνες. Με την συγκεκριμένη εξαγορά η Διαμαντής Μασούτης ενισχύει περαιτέρω την παρουσία της στην αγορά αλλάζοντας παράλληλα τον χάρτη του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι μέσα στο έτος θα υπάρχουν και άλλες συγκεντρώσεις που θα αφορούν την εξαγορά μεσαίων και μικρών εταιρειών. Άλλωστε όπως είχε επισημάνει ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Αριστοτέλης Παντελιάδης, ένα βιώσιμο και οικονομικά αποτελεσματικό μοντέλο για την ελληνική αγορά είναι 4-6 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Την ίδια στιγμή, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα επιταχύνουν τα επενδυτικά τους πλάνα, προχωρώντας σε έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Παρά τις πιέσεις της ακρίβειας, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τη μείωση της κατανάλωσης σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου διαμορφώνουν μια νέα εικόνα για το ελληνικό σούπερ μάρκετ: πιο τεχνολογικό, πιο «πράσινο» και σαφώς πιο εξειδικευμένο στις ανάγκες του σύγχρονου καταναλωτή. Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Απόστολο Πεταλά, σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός εντείνεται και οι απαιτήσεις αυξάνονται, τα σούπερ μάρκετ της χώρας επιλέγουν να επενδύουν, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος παραμένει ένας από τους πιο ζωντανούς και κρίσιμους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Την περίοδο 2020-2025 οι επενδύσεις άγγιξαν τα 2,2 δισ. ευρώ ενώ συνολικά την τελευταία δεκαετία ο κλάδος έχει επενδύσει περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι για την διετία 2026-2027 οι πέντε μεγαλύτερες αλυσίδες της χώρας δρομολογούν επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, που έχει πλέον μετατραπεί σε στρατηγικό παράγοντα ανταγωνισμού. Τα logistics αναβαθμίζονται με αυτοματοποιημένα κέντρα διανομής, εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας και συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων που μειώνουν τις καθυστερήσεις και περιορίζουν τις ελλείψεις. Από την Αττική μέχρι τη Βόρεια Ελλάδα, νέες αποθήκες χτίζονται ή επεκτείνονται, ενώ αρκετές αλυσίδες επενδύουν σε ψυχόμενους στόλους και «έξυπνα» οχήματα που παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη θερμοκρασία και τις συνθήκες μεταφοράς.
Παράλληλα, η στροφή στο ηλεκτρονικό εμπόριο παραμένει καθοριστική. Μετά την πανδημία, οι online πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ σταθεροποιήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν, ωθώντας τις εταιρείες να ενισχύσουν την ψηφιακή τους υποδομή. Πλατφόρμες παραγγελιών αναβαθμίζονται, εφαρμογές για κινητά προσθέτουν νέες λειτουργίες, ενώ οι συνεργασίες με υπηρεσίες άμεσης διανομής επεκτείνονται. Τα λεγόμενα «dark stores» – μικρές αποθήκες αποκλειστικά για την εκτέλεση online παραγγελιών – αυξάνονται, μειώνοντας τον χρόνο παράδοσης και βελτιώνοντας την ακρίβεια στη συλλογή προϊόντων.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις επενδύσεις «πράσινης» ενέργειας. Με το ενεργειακό κόστος να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιβάρυνσης, οι αλυσίδες τοποθετούν φωτοβολταϊκά σε αποθήκες και καταστήματα, αντικαθιστούν ενεργοβόρα ψυγεία και φωτιστικά με σύγχρονα, χαμηλής κατανάλωσης συστήματα και εφαρμόζουν λύσεις ανάκτησης θερμότητας.
Επενδύσεις όμως πραγματοποιούνται και στο ανθρώπινο δυναμικό. Με την ψηφιοποίηση να αλλάζει τη φύση της εργασίας, αυξάνεται η ανάγκη για στελέχη με νέες δεξιότητες – από data analysts και τεχνικούς αυτοματισμού μέχρι ειδικούς e-commerce. Πολλές εταιρείες υλοποιούν προγράμματα εκπαίδευσης και επανακατάρτισης, ενώ επενδύουν σε εργαλεία βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και διαχείρισης βαρδιών.
Ώθηση στον τζίρο από την αύξηση της κατανάλωσης
Την περυσινή χρονιά ο συνολικός τζίρος των σούπερ μάρκετ ξεπέρασε τα 16 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η συγκεκριμένη αγορά παραμένει ο ισχυρότερος κινητήρας της εγχώριας κατανάλωσης. Ειδικότερα, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία μετρήσεων της NielsenIQ για το σύνολο του 2025, αύξηση 7,1% παρουσίασε ο τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (καταστήματα τροφίμων άνω των 100 τ.μ., Ηπειρωτική Ελλάδα, Κρήτη & Νησιά Ιουνίου & Αιγαίου), με την αυξημένη ζήτηση να αποτελεί τον κύριο μοχλό ανάπτυξης του κλάδου, οι συνολικές πωλήσεις, του οποίου ανήλθαν στα 16,2 δισ. ευρώ. Τα φρέσκα και χύμα προϊόντα (κρέας, ψάρια, φρούτα, λαχανικά κτλ.) σημείωσαν την μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο, με +10,1% σε αξία, ενώ ακολούθησαν οι κατηγορίες Bazaar, που περιλαμβάνουν μη τρόφιμα όπως ρούχα, παιχνίδια και ηλεκτρικές συσκευές, καταγράφοντας ποσοστιαία αύξηση της τάξης του 9,6%.
Καθοριστική σε αυτή την ανάπτυξη ήταν η συνεισφορά και απόδοση των ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων (FMCGs), τα οποία πραγματοποίησαν το 75% των πωλήσεων του οργανωμένου λιανεμπορίου και αναπτύχθηκαν με 5,9%, με την NielsenIQ να καταγράφει ότι οι όγκοι αυξήθηκαν κατά 4,2% ενώ η μέση τιμή καλαθιού κατά 1,7%.
Μόνο στις υπερ-κατηγορίες των τυποποιημένων τροφίμων & ποτών υπάρχει ανάπτυξη της μέσης τιμής τους (+2,6%) ενώ στις υπερ-κατηγορίες των μη τροφίμων εξακολουθούμε να έχουμε αποπληθωριστικές τάσεις, όπως συνέβαινε και το 2024, με τα προϊόντα φροντίδας του σπιτιού να μείωσαν περαιτέρω τη μέση τιμή τους κατά-1,0%, καθώς και τα προϊόντα προσωπικής υγιεινής και ομορφιάς κατά -2,2%.
Οι κατηγορίες που είδαν τους τζίρους τους να αυξάνονται με τους μεγαλύτερους ρυθμούς ήταν οι ευρύτερες κατηγορίες του snacking (+10,9%), τα γαλακτοκομικά προϊόντα (+9,5%), ενώ ακολούθησαν τα προϊόντα φροντίδας για τα κατοικίδια (+8,7%), καθώς και τα μη αλκοολούχα ροφήματα (+8,0%), στα οποία συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το κακάο και ο καφές.
Σε επίπεδο τυπολογιών καταστημάτων, όλα οι τύποι εμφάνισαν θετική πορεία, με τα Hyper markets να καταγράφουν αύξηση +8,8%, ενώ τα μικρά Super Markets (καταστήματα μεταξύ 401-1000 τ.μ.) και οι Superettes (καταστήματα μεταξύ 100-400 τ.μ.) παρουσίασαν ακόμη πιο έντονη θετική τάση στο +8,9% και 9,0% αντίστοιχα, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την αναδιάρθρωση του δικτύου των αλυσίδων, αλλά και την στροφή τους προς τα «καταστήματα ευκολίας/γειτονιάς». Το τελευταίο μάλιστα φαίνεται να έχει επηρεάσει και την απόδοση των καταστημάτων του λεγόμενου «παραδοσιακού λιανεμπορίου» (Περίπτερα & Ψιλικά), καθώς επίσης βάσει των πιο ανανεωμένων στοιχείων της NielsenIQ, για το κλείσιμο του 2025, η τάση του καναλιού αυτού είναι αρνητική, στο -2,8%.
Τέλος, η γεωγραφική ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι η ανάπτυξη είναι ευρέως διασκορπισμένη, με τα νησιά του Ιονίου & του Αιγαίου (+10,0%) και την Κρήτη (+9,6%) να ξεχωρίζουν για τις υψηλότερες ποσοστιαίες αυξήσεις στις πωλήσεις τους, ενώ η Αττική, η οποία συγκεντρώνει το 41% της αξίας της κατανάλωσης, παρουσιάζει την πιο μετριοπαθή τάση στο +5,9%.
