Ρεκόρ αποχωρήσεων ασφαλισμένων από την αγορά εργασίας καταγράφηκε το 2025, επιβεβαιώνοντας τους φόβους ότι το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας εισέρχεται σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών.
Οι αιτήσεις συνταξιοδότησης προς τον ΕΦΚΑ, όπως αναφέρει ο Κωνσταντίνος Δαυλός στην εφημερίδα political, ανήλθαν συνολικά σε 225.803, αριθμός που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο από το 2017, έτος σύστασης και έναρξης λειτουργίας του φορέα. Αποχωρήσεις τέτοιου μεγέθους είχαν καταγραφεί και το 2021, συγκρατήθηκαν όμως σε χαμηλότερο επίπεδο (212.151).
Επιβεβαιώνονται λοιπόν οι εκτιμήσεις ότι η έξοδος από την εργασία θα παραμείνει έντονη τουλάχιστον έως το 2027, καθώς τότε θα έχει περάσει στη σύνταξη το μεγαλύτερο μέρος των λεγόμενων baby boomers, της μεγάλης μεταπολεμικής γενιάς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από το πληροφοριακό σύστημα «Άτλας», ο Σεπτέμβριος παρέμεινε ο μήνας με τον μεγαλύτερο όγκο αιτήσεων, καθώς τότε κάνουν αιτήσεις οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί. Έτσι, σημειώθηκε νέο μηνιαίο ρεκόρ με 20.552 αιτήσεις. Ακολούθησαν ο Ιούλιος και ο Ιανουάριος, μήνες που προτιμούν οι μισθωτοί, καθώς εξασφαλίζουν και μέρος του δώρου Χριστουγέννων της επόμενης χρονιάς. Ενδεικτικό της έντασης του φαινομένου είναι ότι και τον Οκτώβριο οι αιτήσεις διατηρήθηκαν σε πολύ υψηλά επίπεδα, φτάνοντας τις 18.135.
Ρεκόρ έκδοσης συντάξεων
Την ίδια στιγμή πάντως, η προηγούμενη χρονιά κατέγραψε μια επιτυχία για τον ΕΦΚΑ, καθώς εκδόθηκαν 236.637 νέες συντάξεις, δηλαδή περισσότερες από όσες αιτήσεις υποβλήθηκαν. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μείωση του αποθέματος των εκκρεμών αιτήσεων, καταδεικνύοντας το οριστικό τέλος της τεράστιας αναμονής για έκδοση σύνταξης, ένα πρόβλημα που είχε ταλαιπωρήσει χιλιάδες ασφαλισμένους στο παρελθόν.
Οι ειδικοί συγκλίνουν στο ότι η αυξημένη ροή αιτήσεων συνταξιοδότησης οφείλεται σε τρεις βασικούς παράγοντες.
1. Στην ανησυχία για ενδεχόμενες αλλαγές στα όρια ηλικίας λόγω της σύνδεσής τους με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 έτη. Το υπουργείο Εργασίας έχει τονίσει επανειλημμένως ότι λόγω των αυξήσεων κατά την κρίση κάτι τέτοιο δεν θα γίνει μέσα σε αυτή τη δεκαετία, φαίνεται όμως ότι πολλοί προτιμούν το κάλλιο πέντε και στο χέρι…
2. Στις ευνοϊκές ρυθμίσεις για την απασχόληση συνταξιούχων με κράτηση μόνο του 10% του μισθού, που επιτρέπει την εργασία χωρίς περικοπή της σύνταξης. Η ρύθμιση αυτή έχει καταστήσει τη συνταξιοδότηση οικονομικά πιο ελκυστική, για αυτό και δεν είναι τυχαίο ότι περίπου 255.000 συνταξιούχοι δηλώνουν εισόδημα από εργασία.
3. Στον διαχρονικό φόβο μιας νέας παρέμβασης στο Ασφαλιστικό, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι το σύστημα παραμένει βιώσιμο.
Ικανότητα αύξησης των ασφαλιστικών εισροών του ΕΦΚΑ
Χαρακτηριστικό της υγείας του συστήματος (τουλάχιστον αυτή την περίοδο) είναι η ικανότητα αύξησης των ασφαλιστικών εισροών του ΕΦΚΑ, στοιχείο που λειτουργεί ως αντίβαρο στις αποχωρήσεις και στέλνει ένα αισιόδοξο μήνυμα. Για το 2026 αναμένεται άνοδος των συνολικών εισφορών κατά 4,5%, με το σύνολο να διαμορφώνεται σε 16,8 δισ. ευρώ. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με σημαντικές μεταρρυθμίσεις και βελτιώσεις:
- τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών
- τη βελτίωση των μισθών
- τη δημιουργία 500.000 νέων θέσεων εργασίας
- την ένταξη των εργαζόμενων συνταξιούχων στο σύστημα εισφορών
- τη δήλωση εκατοντάδων χιλιάδων ωρών υπερωριακής απασχόλησης μέσω της ψηφιακής κάρτας εργασίας.
Παρά το ρεκόρ αποχωρήσεων λοιπόν, το γεγονός ότι η απασχόληση και οι εισφορές αυξάνονται δείχνει ότι το ασφαλιστικό σύστημα, τουλάχιστον προς το παρόν, διαθέτει αντοχές και περιθώρια προσαρμογής στις μεγάλες δημογραφικές και οικονομικές προκλήσεις που έρχονται.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Η μαζική φυγή από την αγορά εργασίας, σε συνδυασμό με το δημογραφικό πρόβλημα, αναμένεται να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα στο κοντινό μέλλον. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το ασφαλιστικό σύστημα θα μπορέσει να συνεχίσει τη λειτουργία του χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω ή υπέρμετρα τον κρατικό προϋπολογισμό, κάτι όμως που αναμένεται να συμβεί, καθώς κάθε νέο κύμα συνταξιοδοτήσεων αυξάνει τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και περιορίζει τις ασφαλιστικές εισροές του συστήματος.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη γήρανση πληθυσμού και τη μεγαλύτερη μείωση του εργατικού δυναμικού τις επόμενες δεκαετίες. Έως το 2050, σε κάθε 100 εργαζομένους θα αντιστοιχούν 70 άτομα άνω των 65 ετών, όταν ο μέσος όρος του οργανισμού θα είναι στα 52.
