Νομίζω πως πλέον όλοι μπορούμε να συμφωνήσουμε σε κάτι απλό: οι καβγάδες και οι έντονοι διαπληκτισμοί δεν οδηγούν πουθενά. Δεν μιλάμε φυσικά για τις υγιείς συζητήσεις, όπου υπάρχει διάλογος, σεβασμός και πραγματική διάθεση να ακουστούν όλες οι πλευρές.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η διαφωνία ξεφεύγει. Όταν η κουβέντα μετατρέπεται σε φωνές, χαρακτηρισμούς και προσβολές, χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Αυτές οι συγκρούσεις είναι που φθείρουν τις σχέσεις και υπονομεύουν τα θεμέλια μιας σταθερής συντροφικότητας.
Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και σύμβουλος σχέσεων Pat LaDouceur, πολλά ζευγάρια πιστεύουν ότι δεν μπορούν να επικοινωνήσουν, ενώ στην πραγματικότητα ξεκινούν μια συζήτηση που γρήγορα μετατρέπεται σε αντιπαράθεση. Οι περισσότεροι έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση: ακούμε τον άλλον, αλλά στο μυαλό μας ήδη συντάσσουμε την απάντηση – συνήθως μια αντίδραση, όχι μια σκέψη. Η ανάγκη μας να έχουμε δίκιο μάς κάνει να διακόπτουμε πριν καν ολοκληρωθεί η άλλη πλευρά.
Η επικοινωνία αρχίζει από την ακρόαση
Η δημοσιογράφος των New York Times και συγγραφέας του βιβλίου You’re Not Listening, Kate Murphy, υποστηρίζει ότι μια απλή φράση μπορεί να μειώσει την ένταση ενός καβγά και, σε κάποιες περιπτώσεις, να σώσει μια σχέση. Για να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος, λέει, πρέπει πρώτα να μάθουμε να ακούμε πραγματικά.
Δεν αρκεί να κουνάμε το κεφάλι ή να κοιτάμε αφηρημένα. Η ακρόαση χρειάζεται πρόθεση: να αναρωτιόμαστε τι μπορούμε να μάθουμε, πώς μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον άλλον, ποιες ερωτήσεις θα μας βοηθήσουν να δούμε καθαρότερα την κατάσταση. Είναι μια ενεργή διαδικασία, όχι παθητική.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δύο λέξεις μπορούν να αλλάξουν την πορεία μιας συζήτησης: «Σε ακούω».
Η Murphy περιγράφει πως, σε έναν έντονο καβγά, ο σύζυγός της δεν αντέδρασε, δεν αντεπιτέθηκε· απλώς της είπε ότι την ακούει. Η ένταση έπεσε αμέσως. Ένιωσε ότι όσα έλεγε είχαν αξία, ότι δεν μιλούσε σε τοίχο. Και συνειδητοποίησε πως ο άνθρωπος απέναντί της δεν ήταν αντίπαλος, αλλά σύμμαχος.
Γιατί λειτουργεί αυτή η φράση
Το «Σε ακούω» μάς επιστρέφει στις βασικές αρχές της επικοινωνίας: την ικανότητα να ακούμε για να μάθουμε. Αντί να διακόψουμε για να πούμε τη δική μας άποψη, δίνουμε χώρο στον άλλον. Αν δεν το κάνουμε, η συζήτηση καταλήγει σε αδιέξοδο, με νεύρα και άλυτα προβλήματα.
Η ίδια η ψυχολόγος παραδέχεται ότι η στάση αυτή άλλαξε τη δυναμική στη σχέση της. Δεν είναι εύκολο — η κούραση, η ένταση και η ανάγκη να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο συχνά μας παρασύρουν. Αλλά με προσπάθεια, η ακρόαση γίνεται συνήθεια.
Στην ουσία, πρόκειται για μια απλή υπενθύμιση: πριν μιλήσεις, άκου. Είτε μιλάς με τον σύντροφό σου, είτε με τη μητέρα σου, είτε με μια φίλη.
