Στο πλαίσιο μιας αποστολής που χαρακτηρίζεται «αναγνωριστική» έφτασαν οι πρώτοι στρατιώτες στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, το Νουούκ και ο λόγος για μια γαλλική στρατιωτική δύναμη 15 ατόμων.
Η ανάπτυξη δυνάμεων, στην οποία συμμετέχουν επίσης στρατιωτικοί από τη Γερμανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έρχεται την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να προβάλλει τον ισχυρισμό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας.
Μακρόν: Η Γαλλία θα στείλει περισσότερες δυνάμεις
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η αρχική ανάπτυξη στρατευμάτων θα ενισχυθεί τις επόμενες ημέρες με «χερσαία, εναέρια και ναυτικά μέσα». Ανώτερος Γάλλος διπλωμάτης, ο Ολιβιέ Πουαβρ ντ’ Αρβόρ, χαρακτήρισε την αποστολή ως ισχυρό πολιτικό μήνυμα: «Πρόκειται για την πρώτη άσκηση… θα δείξουμε στις ΗΠΑ ότι το ΝΑΤΟ είναι παρόν».
Η μετακίνηση ευρωπαϊκών στρατευμάτων πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη των υπουργών Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας στην Ουάσινγκτον, όπου συναντήθηκαν με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Μετά τη συνάντηση, ο Δανός ΥΠΕΞ Λαρς Λέκε Ράσμουσεν δήλωσε ότι, παρά το εποικοδομητικό κλίμα, εξακολουθεί να υπάρχει «θεμελιώδης διαφωνία» μεταξύ των δύο πλευρών, επικρίνοντας εκ νέου τη φιλοδοξία του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, επέμεινε ότι «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας». Αν και δεν απέκλεισε τη χρήση βίας, δήλωσε ότι πιστεύει πως μπορεί να βρεθεί λύση με τη Δανία. «Το πρόβλημα είναι ότι η Δανία δεν μπορεί να κάνει τίποτα αν η Ρωσία ή η Κίνα θελήσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία, ενώ εμείς μπορούμε να κάνουμε τα πάντα», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η Πολωνία δεν σκοπεύει να συμμετάσχει στη στρατιωτική ανάπτυξη, προειδοποιώντας ωστόσο πως οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στη Γροιλανδία θα αποτελούσε «πολιτική καταστροφή». «Μια σύγκρουση ή απόπειρα προσάρτησης εδάφους κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ από άλλο κράτος-μέλος θα σήμαινε το τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίζουμε», τόνισε.
Την ίδια στιγμή, η ρωσική πρεσβεία στο Βέλγιο εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες» για τις εξελίξεις στην Αρκτική, κατηγορώντας το ΝΑΤΟ ότι ενισχύει τη στρατιωτική του παρουσία «με το πρόσχημα μιας υποτιθέμενης απειλής από τη Μόσχα και το Πεκίνο».
Η ευρωπαϊκή αποστολή στο πλαίσιο της δανικής άσκησης «Operation Arctic Endurance» αριθμεί μόνο μερικές δεκάδες στρατιωτικούς και έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα. Η Γερμανία στέλνει μεταγωγικό αεροσκάφος A400M με 13 στρατιώτες, οι οποίοι θα παραμείνουν στη Γροιλανδία έως το Σάββατο.
Δανοί αξιωματούχοι άμυνας δήλωσαν ότι, σε συνεννόηση με την κυβέρνηση της Γροιλανδίας, αποφασίστηκε η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, ώστε να ενδυναμωθεί το «αποτύπωμα» του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Ο Μακρόν, στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς τις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις, υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ιδιαίτερη ευθύνη για τη Γροιλανδία, καθώς «ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ».
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία με έως και 150 άτομα προσωπικό, ενώ έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν σημαντικά την παρουσία τους βάσει υφιστάμενων συμφωνιών με την Κοπεγχάγη. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία θεωρείται μήνυμα προς την κυβέρνηση Τραμπ ότι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν λόγο στην ασφάλεια της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ότι το έδαφος βρίσκεται στο επίκεντρο γεωπολιτικής κρίσης και ξεκαθάρισε πως, αν οι πολίτες κληθούν να επιλέξουν, θα προτιμήσουν τη Δανία. «Η Γροιλανδία δεν θέλει να ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε να κυβερνάται από αυτές, ούτε να αποτελεί μέρος τους», υπογράμμισε.
«Φοβάμαι να γίνω Αμερικανός»: Γιατί οι ψαράδες της Γροιλανδίας απορρίπτουν τις επεκτατικές βλέψεις του Τραμπ
Έντονες αντιδράσεις και ανησυχία προκαλούν στη Γροιλανδία οι δηλώσεις του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τις οποίες το νησί θα καταστεί «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο» μέρος των ΗΠΑ, χωρίς να αποκλείεται ακόμη και η χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία, αν και πολιτικά ανήκει στο βασίλειο της Δανίας, βρίσκεται γεωγραφικά στη Βόρεια Αμερική και αποτελεί κομβικής σημασίας περιοχή για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρατηρητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με τον σημαντικό ορυκτό πλούτο του νησιού.
Στην αρκτική πόλη Ilulissat, στη δυτική Γροιλανδία, κάτοικοι εκφράζουν φόβους για το ενδεχόμενο αμερικανικής παρέμβασης. Ο ψαράς Τζόελ Χάνσεν, μισός Ινουίτ και μισός Δανός, δήλωσε στο Al Jazeera ότι δεν επιθυμεί καμία αλλαγή στο καθεστώς της περιοχής, εκφράζοντας ανησυχία για τις επιπτώσεις που θα είχε μια πιθανή ένταξη στις ΗΠΑ στην καθημερινή ζωή των Ινουίτ. «Φοβάμαι να γίνω Αμερικανός», είπε. «Έχω δει πώς ζουν οι Ινουίτ στην Αλάσκα -πόσο δύσκολη είναι η ζωή τους»
Παρά τις ιστορικά δύσκολες σχέσεις Γροιλανδίας και Δανίας, που ξεκίνησαν με την αποικιοποίηση του νησιού το 1721, ο ίδιος υποστήριξε ότι η παραμονή στο σημερινό καθεστώς προσφέρει στους κατοίκους μεγαλύτερη αυτονομία στον τρόπο ζωής και εργασίας τους.
Ορυκτός πλούτος και γεωπολιτικό ενδιαφέρον
Η Γροιλανδία απέκτησε καθεστώς αυτονομίας το 1979, ενώ με τον Νόμο Αυτοδιακυβέρνησης του 2009 ενισχύθηκαν περαιτέρω οι αρμοδιότητες των τοπικών αρχών. Παρά ταύτα, παραμένει τμήμα της Δανίας και, κατ’ επέκταση, πολιτικά συνδεδεμένη με την Ευρώπη.
Το νησί διαθέτει σημαντικά αποθέματα ψευδαργύρου, σιδήρου, ουρανίου και γραφίτη, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης και των ακραίων καιρικών συνθηκών. Παράλληλα, εκτιμάται ότι στη Γροιλανδία βρίσκονται τα όγδοα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως.
Οι σπάνιες γαίες είναι κρίσιμες για την παραγωγή σύγχρονων τεχνολογιών, όπως ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά οχήματα, «έξυπνες» συσκευές, αλλά και στρατιωτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων πυραυλικών συστημάτων και μαχητικών αεροσκαφών. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ, καθώς η Κίνα ελέγχει περίπου το 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων και επεξεργάζεται το 90% των σπάνιων γαιών διεθνώς.
Σήμερα στη Γροιλανδία λειτουργούν μόλις δύο ορυχεία, ωστόσο κάτοικοι της περιοχής εκτιμούν ότι το νησί θα μπορούσε να αναπτύξει αυτόνομα τις δυνατότητές του στον τομέα της εξόρυξης και επεξεργασίας ορυκτών, χωρίς εξωτερική οικονομική εξάρτηση.
Το ενδεχόμενο αμερικανικής εμπλοκής έχει προκαλέσει ανησυχία στις κοινότητες Ινουίτ γύρω από το Ilulissat, οι οποίες μόλις αυτή την εβδομάδα είδαν ξανά τον ήλιο, έπειτα από σχεδόν δύο μήνες συνεχούς σκοταδιού λόγω της πολικής νύχτας.
Εκπρόσωποι των τοπικών κοινοτήτων εκφράζουν φόβους για τον αντίκτυπο που θα είχε μια τέτοια εξέλιξη στον παραδοσιακό τρόπο ζωής των Ινουίτ, υπογραμμίζοντας ότι η περιοχή αποτελεί πατρογονική γη χιλιάδων ετών και όχι απλώς χώρο εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
