Ένας από τους θεμελιωτές της δυτικής φιλοσοφίας βρέθηκε, 2.500 χρόνια μετά, στο επίκεντρο ακαδημαϊκής λογοκρισίας. Το Texas A&M University έχει ξεκινήσει μια εκτεταμένη αναθεώρηση μαθημάτων, στο πλαίσιο της οποίας πάνω από 200 μαθήματα έχουν επισημανθεί ή ακυρωθεί λόγω περιεχομένου σχετικού με ζητήματα και φυλής. Ανάμεσά τους βρίσκονται ακόμη και κείμενα του Πλάτωνα.
Σύμφωνα με το Inside Higher Ed, η διοίκηση του πανεπιστημίου ζήτησε από τον καθηγητή φιλοσοφίας Μάρτιν Πέτερσον να αφαιρέσει αποσπάσματα από το Συμπόσιο που αγγίζουν θέματα πατριαρχίας, ανδρισμού, ταυτότητας φύλου και ανθρώπινης φύσης.
Σε διαφορετική περίπτωση, του προτάθηκε να αναλάβει άλλο μάθημα.
«Η απόφασή σας να απαγορεύσετε σε έναν καθηγητή φιλοσοφίας να διδάξει Πλάτωνα είναι πρωτοφανής», απάντησε ο Πέτερσον σε email προς την προϊσταμένη του. «Κάνετε το Texas A&M διάσημο – αλλά όχι για τους σωστούς λόγους».
Μεταξύ των αποσπασμάτων που ζητήθηκε να αφαιρεθούν ήταν και ο «Μύθος του Ανδρόγυνου», όπου ο Αριστοφάνης περιγράφει τρία φύλα: αρσενικό, θηλυκό και ένα τρίτο, συνδυαστικό.
Τελικά, ο Πέτερσον τροποποίησε το μάθημά του, αντικαθιστώντας τον Πλάτωνα με διαλέξεις για την ελευθερία του λόγου και την ακαδημαϊκή ελευθερία, χρησιμοποιώντας την ίδια την υπόθεση ως παράδειγμα. «Θέλω οι φοιτητές να γνωρίζουν τι λογοκρίνεται», δήλωσε.
Λογοκρισία
Η υπόθεση δεν αποτελεί εξαίρεση. Το μάθημα «Εισαγωγή στη Φυλή και την Εθνοτικότητα» ακυρώθηκε πλήρως, καθώς κρίθηκε ότι δεν συμμορφώνεται με την πολιτική του συστήματος. Άλλο μάθημα, η Ιστορία του Κινηματογράφου, μετατράπηκε σε μη υποχρεωτικό ειδικό θέμα, αφού ο διδάσκων αρνήθηκε να αφαιρέσει αναφορές σε φεμινισμό και queer κινηματογράφο.
Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: κατακόρυφη πτώση εγγραφών, κάτι που – όπως επισημαίνουν καθηγητές – λειτουργεί έμμεσα ως μηχανισμός ακύρωσης.
Παράλληλα, μέλη ΔΕΠ της Αγγλικής Φιλολογίας έλαβαν οδηγία να μην διδάσκουν, στα υποχρεωτικά μαθήματα κορμού, βιβλία των οποίων η βασική πλοκή αφορά γκέι, λεσβιακές ή τρανς ταυτότητες.
Σε μεταγενέστερο email, η διοίκηση προσπάθησε να μετριάσει τη στάση της, επιτρέποντας τέτοια έργα μόνο εφόσον δεν αποτελούν τον κεντρικό άξονα του μαθήματος και δεν εξετάζονται σε εργασίες ή τεστ.
Η αναθεώρηση ξεκίνησε μετά από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του συστήματος Texas A&M, το οποίο τον Νοέμβριο όρισε ότι μαθήματα που «προωθούν ιδεολογία φύλου ή φυλής» θα χρειάζονται προεδρική έγκριση.
Η διαδικασία βασίζεται σε σύστημα ελέγχου με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και εφαρμόζεται σε όλες τις πανεπιστημιουπόλεις του συστήματος. Πολλοί καθηγητές δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν καν ποιος αξιολογεί τα προγράμματα σπουδών.
«Κάθε σχολή και κάθε τμήμα εφαρμόζει διαφορετικά την ίδια πολιτική», αναφέρει ο Λέοναρντ Μπράιτ, πρόεδρος του τοπικού παραρτήματος της American Association of University Professors. «Δεν υπάρχει σαφήνεια για το ποιος παίρνει τις αποφάσεις».
Σφοδρές αντιδράσεις
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Η AAUP έκανε λόγο για σοβαρά νομικά ζητήματα, όπως διακρίσεις βάσει άποψης και παραβίαση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ακαδημαϊκής ελευθερίας. «Ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που λογοκρίνει τον Πλάτωνα προδίδει την αποστολή της ανώτατης εκπαίδευσης», τόνισε.
Στο ίδιο πνεύμα, η οργάνωση Foundation for Individual Rights and Expression κατηγόρησε το πανεπιστήμιο ότι ανοίγει τον δρόμο για μαζική λογοκρισία. «Δεν προστατεύεις τους φοιτητές απαγορεύοντας φιλοσοφία 2.400 ετών», δήλωσε η διευθύντρια υπεράσπισης δικαιωμάτων στα campus, Λίντζι Ρανκ.
Πέρα από τη συμβολική διάσταση, παραμένει ανοιχτό και το θεσμικό ζήτημα: αν το Texas A&M παραβιάζει κανόνες της Πολιτείας του Τέξας που απαιτούν έγκριση πριν από αλλαγές στον κορμό σπουδών και διαγραφή μαθημάτων. Το πανεπιστήμιο δεν έχει διευκρινίσει πόσα μαθήματα έχουν τελικά ακυρωθεί.
Σε μια περίοδο όπου οι πολιτισμικοί πόλεμοι στις ΗΠΑ μεταφέρονται όλο και πιο έντονα στα πανεπιστήμια, η εικόνα ενός «φιμωμένου» Πλάτωνα λειτουργεί ως σύμβολο.
Όχι μόνο για το τι θεωρείται πλέον «αμφιλεγόμενο», αλλά και για το πόσο εύθραυστη αποδεικνύεται η ακαδημαϊκή ελευθερία όταν συγκρούεται με την πολιτική.
