Ένα καινοτόμο σύστημα οδικής κυκλοφορίας χωρίς φανάρια και σήματα φαίνεται να εισέρχεται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας.
Η οδική ασφάλεια αναδεικνύεται σε ολοένα πιο κρίσιμο ζήτημα για τα ευρωπαϊκά κράτη. Τα στοιχεία της Ε.Ε. δείχνουν ότι, παρά τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό των αυτοκινήτων και την ενίσχυση των συστημάτων προστασίας, τα τροχαία ατυχήματα συνεχίζουν να αυξάνονται.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πολλές χώρες εξετάζουν και εφαρμόζουν νέα μέτρα με στόχο τον περιορισμό των ατυχημάτων.
Οδική ασφάλεια
Σε Τσεχία και Γερμανία, για παράδειγμα, έχει τεθεί στο τραπέζι η αύξηση του ορίου ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους στα 150 χλμ./ώρα, ως πιθανό μέτρο ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας. Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι οι υπάρχουσες υποδομές μπορούν να υποστηρίξουν υψηλότερες ταχύτητες, ενώ η ταχύτερη ροή της κυκλοφορίας θα μειώσει τη συμφόρηση και θα δημιουργήσει ένα πιο ομαλό και ασφαλές περιβάλλον οδήγησης.
Άλλες χώρες εφαρμόζουν μεταβαλλόμενα όρια ταχύτητας, τα οποία προσαρμόζονται ανάλογα με την κίνηση και τις καιρικές συνθήκες, όπως βροχή, χιόνι ή πάγο.
Την ίδια στιγμή, στη Γαλλία συζητείται μια από τις πιο ριζοσπαστικές προτάσεις: η υιοθέτηση ενός συστήματος «γυμνών δρόμων». Η πρόταση προέρχεται από τον Λουίς Σαρκοζί, γιο του πρώην πρωθυπουργού Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος πρόσφατα καταδικάστηκε για εγκληματική συνωμοσία. Ο 28χρονος δραστηριοποιείται πολιτικά ως σχολιαστής και δημοσιογράφος και έχει ήδη ανακοινώσει την υποψηφιότητά του για τη δημαρχία της γενέτειράς του, Menton.
Σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του, με αφορμή στοιχεία της VINCI Autoroutes Foundation που δείχνουν ότι ένας στους δύο νεκρούς από τροχαία στην Ευρώπη ανήκει σε ευάλωτη κατηγορία χρηστών του δρόμου, ο Σαρκοζί υποστήριξε ότι το σημερινό σύστημα κυκλοφορίας έχει οδηγήσει σε υπερβολική απλοποίηση της οδήγησης.
Κατά την άποψή του, οι οδηγοί λειτουργούν πλέον μηχανικά, βασιζόμενοι σε φανάρια, σήματα, διαγραμμίσεις και αυτοματοποιημένους κανόνες, γεγονός που μειώνει την προσοχή τους. Θεωρεί ότι η λύση δεν είναι η ενίσχυση των κανόνων, αλλά η πλήρης κατάργησή τους.
«Γυμνοί δρόμοι»
Το μοντέλο των «γυμνών δρόμων» προβλέπει οδικό περιβάλλον χωρίς φανάρια, χωρίς σήμανση, χωρίς διαγράμμιση και χωρίς σταθερές οριοθετήσεις. Η κυκλοφορία βασίζεται στην ατομική ευθύνη, τη συνεννόηση και τη συνεχή εγρήγορση των οδηγών.
Η πρόταση στηρίζεται σε αρχές λιμπερταριανισμού, δίνοντας έμφαση στην ελευθερία του πολίτη και υποστηρίζοντας ότι η απουσία αυστηρής καθοδήγησης ενισχύει την υπεύθυνη συμπεριφορά.
Το μοντέλο δεν αποτελεί θεωρητική ιδέα: Έχει ήδη εφαρμοστεί πιλοτικά σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις. Ο Ολλανδός κυκλοφοριολόγος Hans Monderman ήταν ο εμπνευστής του, εφαρμόζοντας τους πρώτους «γυμνούς δρόμους» στο Drachten της Ολλανδίας.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: τα τροχαία ατυχήματα μειώθηκαν κατά 40%, οι οδηγοί κινούνταν με χαμηλότερες ταχύτητες, παρέμεναν σε συνεχή προσοχή και συνεννοούνταν οπτικά μεταξύ τους, χωρίς να βασίζονται σε φανάρια ή πινακίδες. Παρόμοιες εφαρμογές έχουν γίνει σε Αγγλία, Δανία και Γερμανία, με επίσης θετικά αποτελέσματα.
Ο Σαρκοζί τονίζει ότι η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε κατασταλτικά μέτρα ή υπερβολικό έλεγχο, αλλά στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που αναγκάζει τον οδηγό να παραμένει παρών, προσεκτικός και υπεύθυνος.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι το σύστημα των «γυμνών δρόμων» δεν είναι κατάλληλο για όλους, καθώς ηλικιωμένοι οδηγοί και άτομα με προβλήματα όρασης ενδέχεται να δυσκολευτούν. Γι’ αυτό απαιτείται σοβαρή μελέτη πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή.
