Οι επιστήμονες ήρθαν αντιμέτωποι με ένα εξαιρετικά σύντομο αλλά αινιγματικό κοσμικό φαινόμενο, όταν κατέγραψαν ένα σήμα διάρκειας μόλις δέκα δευτερολέπτων, προερχόμενο από ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία που έχει παρατηρήσει ποτέ η ανθρωπότητα.
Η προέλευσή του εξακολουθεί να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα, καθώς φαίνεται να έρχεται από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης του σύμπαντος.
Επιβεβαίωση από δύο δορυφόρους
Δύο δορυφόροι σε τροχιά γύρω από τη Γη επιβεβαίωσαν ότι το σήμα προήλθε από απόσταση περίπου 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός.
Οι ερευνητές εκτιμούν πως σχετίζεται με μια εξαιρετικά ισχυρή έκρηξη σουπερνόβα, η οποία σημειώθηκε όταν το σύμπαν είχε ηλικία μόλις 730 εκατομμύρια χρόνια.
Το σύμπαν ως «χρονομηχανή»
Στην αστρονομία, η απόσταση ισοδυναμεί με χρόνο.
Όσο πιο μακριά βρίσκεται ένα ουράνιο σώμα, τόσο παλαιότερη είναι η εικόνα που φτάνει στη Γη.
Έτσι, παρατηρώντας τέτοιου είδους φαινόμενα, οι επιστήμονες ουσιαστικά «βλέπουν» γεγονότα που συνέβησαν δισεκατομμύρια χρόνια πριν, αποκτώντας μοναδική εικόνα για το παρελθόν του σύμπαντος.
Η έκρηξη GRB 250314A
Το συγκεκριμένο σήμα αποδίδεται σε μια έκρηξη ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, που έλαβε την ονομασία GRB 250314A.
Εάν επιβεβαιωθεί, ενδέχεται να πρόκειται για την αρχαιότερη σουπερνόβα που έχει καταγραφεί ποτέ, προερχόμενη από τα πρώτα στάδια της κοσμικής ιστορίας.
Το μεγάλο ερώτημα των επιστημόνων
Οι ακτίνες γάμμα είναι η πιο ισχυρή μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στο σύμπαν και παράγονται από βίαιες αστρικές εκρήξεις.
Παρότι το φαινόμενο αυτό είναι εξαιρετικά αρχαίο, οι επιστήμονες προβληματίζονται από το γεγονός ότι μοιάζει εντυπωσιακά με αντίστοιχες εκρήξεις που παρατηρούνται στο κοντινό, σύγχρονο σύμπαν, αφήνοντας ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για την εξέλιξη των άστρων.
Το σήμα εντοπίστηκε για πρώτη φορά στις 14 Μαρτίου 2025, όταν ο δορυφόρος Space Variable Objects Monitor (SVOM) το κατέγραψε ως μια αιφνίδια αναλαμπή υψηλής ενέργειας από το βαθύ διάστημα.
Ο ανιχνευτής αποτελεί κοινό ερευνητικό πρόγραμμα επιστημόνων από τη Γαλλία και την Κίνα, σχεδιασμένο για τον εντοπισμό τέτοιων κοσμικών εκρήξεων σε ολόκληρο το σύμπαν.
Παρότι έχουν πλέον δημοσιευθεί δύο μελέτες σχετικά με την πιθανή πηγή του σήματος, η έρευνα συνεχίζεται.
Το καταγεγραμμένο φαινόμενο ήταν μια σύντομη αλλά ισχυρή έκρηξη ακτίνων γάμμα, δηλαδή αόρατων κυμάτων ενέργειας ισχυρότερων από τις ακτίνες Χ, οι οποίες μπορούν να διαπεράσουν το ανθρώπινο σώμα και να προκαλέσουν βλάβες σε κύτταρα, DNA και ιστούς.
Ωστόσο, επειδή η έκρηξη προήλθε από απόσταση 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, οι ακτίνες γάμμα που έφτασαν στη Γη ήταν υπερβολικά ασθενείς για να αποτελέσουν οποιονδήποτε κίνδυνο για τον άνθρωπο, σύμφωνα με την Daily Mail.
Η διάρκεια του φαινομένου περιορίστηκε σε περίπου δέκα δευτερόλεπτα, καθώς οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα μοιάζουν με στιγμιαία πυροτεχνήματα στο διάστημα, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες ενέργειας σε ελάχιστο χρόνο πριν σβήσουν.
Σε αντίθεση με τον τυχαίο θόρυβο ή τη σταθερή, ασθενή ακτινοβολία του διαστήματος, αυτές οι εκρήξεις ξεχωρίζουν ως εξαιρετικά φωτεινές, εστιασμένες δέσμες με μοναδικό μοτίβο, το οποίο οι δορυφόροι έχουν σχεδιαστεί να αναγνωρίζουν.
