Το ποσοστό των Ιταλών που δηλώνει σήμερα ότι δεν θα απέρριπτε ένα αυταρχικό καθεστώς, ακόμη και με αναφορές στον φασισμό, ανέδειξε δημοσκόπηση.
Αυτό που προκύπτει από τη νέα έκθεση «Οι Ιταλοί και το Κράτος», που εκπονήθηκε από το ερευνητικό κέντρο LaPolis του Πανεπιστημίου Ουρμπίνο, σε συνεργασία με τα ινστιτούτα Demos και Avviso Pubblico, και αποτυπώνει με ανησυχητική σαφήνεια τη φθορά της εμπιστοσύνης στη δημοκρατία στην Ιταλία το 2025 είναι πως 1 στους 3 Ιταλούς θεωρεί τον φασισμό αποδεκτή εναλλακτική λύση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 20% των πολιτών εμφανίζονται ανοικτοί σε «αυταρχικές λύσεις», ποσοστό που αυξάνεται στο 30% αν συνυπολογιστούν όσοι δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν ή δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ξεκάθαρα τη δημοκρατία από τον αυταρχισμό. Την ίδια στιγμή, η ικανοποίηση από τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας παραμένει κάτω από το 40%, επιστρέφοντας στα επίπεδα πριν από την πανδημία.
Η «γκρίζα ζώνη» του αυταρχισμού
Μεταξύ άλλων, ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς οι ερωτηθέντες αντιλαμβάνονται την έννοια του αυταρχισμού. Όταν η έρευνα ζήτησε συγκεκριμένη τοποθέτηση απέναντι στον φασισμό, τα αποτελέσματα διαμορφώθηκαν ως εξής:
8% δηλώνει ανοιχτά νοσταλγικό, θεωρώντας ότι μια επιστροφή στον φασισμό θα ήταν «η καλύτερη δυνατή λύση» για τη χώρα.
14% πιστεύει ότι ο φασισμός υπήρξε «καλή λύση, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα».
8% εμφανίζεται αδιάφορο.
Συνολικά, περίπου 22% των Ιταλών εκφράζουν θετική ή ανεκτική στάση απέναντι στον φασισμό – ποσοστό που ανεβαίνει περαιτέρω αν συνυπολογιστεί η αδιαφορία.
BREAKING: Roughly 30% of Italians are open or indifferent to a return to fasc*sm, per a La Repubblica poll. pic.twitter.com/muf0f6uDcr
— Leading Report (@LeadingReport) December 31, 2025
Τι ισχύει με το δείγμα και τις ηλικίες
Όσον αφορά το δείγμα και, δη, τις ηλικίες που ο φασισμός έχει μεγαλύτερη «πέραση», προέκυψαν τα εξής: Στις ηλικίες 30 – 55 ετών, οι θετικές απόψεις για τον φασισμό ξεπερνούν το 33%, μεταξύ όσων αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 62%, ενώ ακόμη και στον ευρύτερο χώρο της κεντροδεξιάς, σχεδόν 3 στους 10 εκφράζουν θετική στάση.
Παράλληλα, 58% των ερωτηθέντων -ακόμη και μεταξύ εκείνων που δηλώνουν προσήλωση στις δημοκρατικές αξίες- πιστεύει ότι η ιταλική δημοκρατία έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια.
Παρότι το 67% των Ιταλών εξακολουθεί να συμφωνεί με τη γνωστή ρήση του Ουίνστον Τσόρτσιλ ότι «η δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα, με εξαίρεση όλα τα υπόλοιπα», το υπόλοιπο ένα τρίτο της κοινωνίας φαίνεται να μετακινείται από την αδιαφορία προς πιο ριζοσπαστικές και αυταρχικές θέσεις.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η πανδημία λειτούργησε μόνο ως προσωρινή «αναστολή» της απογοήτευσης από τους θεσμούς. Με την επιστροφή στην κανονικότητα, η κρίση εμπιστοσύνης επανήλθε εντονότερη, αποκαλύπτοντας βαθύτερα κοινωνικά και πολιτικά ρήγματα.
