Η βασιλόπιτα αποτελεί το κατεξοχήν γλύκισμα της Πρωτοχρονιάς και συνδέεται άρρηκτα με την εορτή του Αγίου Βασιλείου, από τον οποίο πήρε και το όνομά της. Το έθιμο παραμένει ζωντανό σε ολόκληρη τη χώρα, με πλήθος παραλλαγών τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στην ελληνική ύπαιθρο.
Παρασκευάζεται κυρίως από αλεύρι, αυγά, ζάχαρη και γάλα, ενώ συχνά στην επιφάνειά της σχηματίζεται ο αριθμός του νέου έτους με αποφλοιωμένα αμύγδαλα. Στο εσωτερικό της τοποθετείται ένα νόμισμα – το γνωστό φλουρί – και όποιος το βρει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς.
Η βασιλόπιτα κόβεται με συγκεκριμένο εθιμικό τελετουργικό, είτε το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς είτε ανήμερα την πρώτη ημέρα του νέου έτους, παρουσία της οικογένειας ή φίλων.
Η ιστορία του εθίμου
Σύμφωνα με την παράδοση, το έθιμο της βασιλόπιτας ανάγεται στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη. Όταν ο αυτοκράτορας πέρασε από την Καισάρεια, διέταξε την επιβολή βαριάς φορολογίας στους κατοίκους της περιοχής. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να προσφέρουν χρυσαφικά και νομίσματα, ωστόσο ο Ιουλιανός σκοτώθηκε σε μάχη και δεν επέστρεψε ποτέ για να τα παραλάβει.
Τότε, ο Άγιος Βασίλειος διέταξε να μοιραστούν τα πολύτιμα αντικείμενα με έναν πρωτότυπο τρόπο: ζυμώθηκαν ψωμιά, μέσα στα οποία τοποθετήθηκαν νομίσματα και χρυσαφικά, και στη συνέχεια μοιράστηκαν στους κατοίκους. Έτσι, κάθε οικογένεια έβρισκε ένα πολύτιμο αντικείμενο στο ψωμί της, δίνοντας γένεση στο έθιμο της βασιλόπιτας.
