Η ετήσια άδεια αποτελεί θεμελιώδες και αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα των εργαζομένων, με βασικό στόχο την ανάπαυση, την αποφόρτιση από την καθημερινή εργασία και τη διασφάλιση της υγείας και της παραγωγικότητας. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ορίζει με σαφήνεια τόσο τις υποχρεώσεις των εργοδοτών όσο και τα δικαιώματα των εργαζομένων, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή σημαντικές αλλαγές.
Τι ισχύει σήμερα για την ετήσια άδεια
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ο εργαζόμενος οφείλει να λάβει την ετήσια άδεια μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος στο οποίο τη δικαιούται. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό, η άδεια δεν χάνεται αυτομάτως, αλλά μεταφέρεται στο επόμενο έτος.
Ωστόσο, υπάρχει καταληκτική ημερομηνία: η μεταφερόμενη άδεια πρέπει να χορηγηθεί το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Αν και μετά την ημερομηνία αυτή η άδεια δεν έχει δοθεί, ενεργοποιούνται ειδικές ρυθμίσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με το ποιος φέρει την ευθύνη.
-
Ευθύνη εργοδότη: Αν η καθυστέρηση οφείλεται στην επιχείρηση, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει διπλές αποδοχές άδειας ως αποζημίωση.
-
Ευθύνη εργαζόμενου: Αν ο εργαζόμενος δεν αιτηθεί ή δεν λάβει την άδεια με δική του υπαιτιότητα, το μη ληφθέν υπόλοιπο πληρώνεται ως κανονικές εργάσιμες ημέρες, χωρίς προσαύξηση.
Σημειώνεται ότι οποιαδήποτε παραίτηση από το δικαίωμα άδειας είναι νομικά άκυρη, ενώ σε περίπτωση λύσης της σύμβασης ή απόλυσης, ο εργαζόμενος δικαιούται όλες τις ημέρες άδειας που δεν έλαβε σε χρήματα.
Τι αλλάζει από 1η Ιανουαρίου 2026
Από τις αρχές του 2026 τίθενται σε εφαρμογή ουσιαστικές αλλαγές στο καθεστώς της ετήσιας άδειας, στο πλαίσιο της ευρύτερης εργατικής μεταρρύθμισης. Στόχος είναι η μεγαλύτερη ευελιξία για τους εργαζόμενους και η μείωση της γραφειοκρατίας για τις επιχειρήσεις, χωρίς να θίγεται η διάρκεια ή τα κατοχυρωμένα δικαιώματα.
Η βασικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο λήψης της άδειας. Μέχρι σήμερα, η ετήσια άδεια χορηγούνταν κατά κανόνα σε μία ενιαία περίοδο. Από το 2026, δίνεται η δυνατότητα να σπάει σε περισσότερα τμήματα μέσα στο ίδιο έτος.
Συγκεκριμένα:
-
Η άδεια μπορεί να χορηγείται έως και σε τέσσερις διαφορετικές περιόδους.
-
Απαιτείται έγγραφη αίτηση του εργαζόμενου και συμφωνία με τον εργοδότη.
-
Διατηρείται η πρόβλεψη για ελάχιστο συνεχόμενο χρονικό διάστημα άδειας.
Έτσι, πέρα από την κλασική καλοκαιρινή άδεια, ο εργαζόμενος θα μπορεί να κατανέμει ημέρες ξεκούρασης και σε άλλες περιόδους του έτους, όπως τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα, ανάλογα με τις προσωπικές του ανάγκες.
Κατάργηση προαναγγελίας στο «Εργάνη»
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι η κατάργηση της υποχρέωσης προαναγγελίας της άδειας στο πληροφοριακό σύστημα «Εργάνη». Από το 2026, η καταχώριση θα γίνεται απολογιστικά, εντός του επόμενου μήνα από τη χορήγησή της.
Η αλλαγή αυτή μειώνει αισθητά το διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις, χωρίς να περιορίζει τα εργασιακά δικαιώματα.
Τι δεν αλλάζει
Παρά τις αλλαγές, βασικές αρχές του συστήματος παραμένουν αμετάβλητες:
-
Η συνολική διάρκεια της ετήσιας άδειας δεν αλλάζει.
-
Τα δικαιώματα που συνδέονται με την προϋπηρεσία διατηρούνται πλήρως.
-
Παραμένει η υποχρέωση ότι τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων κάθε επιχείρησης πρέπει να λάβει άδεια μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τη λειτουργία της αγοράς.
Οι αλλαγές που έρχονται το 2026 φιλοδοξούν να προσαρμόσουν το πλαίσιο της ετήσιας άδειας στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας, διατηρώντας τον πυρήνα της προστασίας των εργαζομένων.
