Οι διαπραγματευτές ΗΠΑ-Ουκρανίας ολοκλήρωσαν στη Γενεύη έναν κύκλο «εξαιρετικά παραγωγικών» συνομιλιών και παρουσίασαν ενημερωμένο ειρηνευτικό πλαίσιο. Ο Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για «τεράστια πρόοδο». Το αρχικό αμερικανικό προσχέδιο είχε αντιμετωπιστεί με επιφύλαξη από τη Μόσχα και με σφοδρή αντίδραση από Κίεβο και Ευρώπη, που το θεώρησαν υπερβολικά επιεικές προς το Κρεμλίνο. Οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν εντατικά τις επόμενες μέρες.
Η Ευρώπη επιμένει στη «στρατηγική ήττα» της Ρωσίας
Στο μεταξύ, πολλοί αναλυτές διαπιστώνουν ως πρόβλημα (σε κάθε προτεινόμενη λύση) ότι το μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής και μιντιακής ελίτ εξακολουθεί να πορεύεται με τη φαντασίωση μιας «στρατηγικής ήττας» της Ρωσίας, ενώ η Ουκρανία έχει ήδη υποστεί συντριπτική ήττα στο πεδίο.
Αυτή η λογική εξυπηρετεί τον άξονα Βρυξελλών-Κιέβου, όχι όμως την ιστορική αλήθεια ότι τα σύνορα στον κόσμο μας αλλάζουν σχεδόν πάντα με βία ή με την απειλή βίας – όχι με κυρώσεις, διακηρύξεις και συνέδρια. Μακάρι η ΕΕ να κέρδιζε τον «κατ’ εξουσιοδότηση πόλεμο» με εκθέσεις και ψηφίσματα. Θα είχε ανακαλύψει αυτό που ο ΟΗΕ ψάχνει ανεπιτυχώς από το 1945.
Η σύγκρουση με την πραγματικότητα
Φυσικά και υποστηρίζουμε την Ουκρανία και το δικαίωμά της σε ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα. Όμως, οι Ευρωπαίοι πολίτες -όπως φαίνεται από χιλιάδες σχόλια και αναρτήσεις- δεν θέλουν ούτε κατεστραμμένη Ουκρανία ούτε εξαθλιωμένη Ευρώπη. Δεν δέχονται να θυσιάσουν τη νέα γενιά στον βωμό μιας «αξιοπρέπειας» που δοκιμάζεται από σκάνδαλα διαφθοράς στο Κίεβο και από ένα πείραμα proxywar που διαταράσσειτη συνοχή της Ένωσης.
Η ειρήνη ως θεμελιώδης ευρωπαϊκή αξία
Οι ιδρυτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης -Σουμάν, Αντενάουερ, Ντε Γκάσπερι, Μονέ- έθεσαν την ειρήνη πάνω από εθνικούς εγωισμούς και ιστορικές αντεκδικήσεις. Επέλεξαν τον επώδυνο συμβιβασμό αντί του στρατιωτικού θριάμβου. Έτσι γεννήθηκαν η ΕΚΑΧ, η ΕΟΚ, η ΕΕ. Η ειρήνη δεν έρχεται με ευχολόγια· έρχεται με δύσκολους, συχνά άδικους συμβιβασμούς, χωρίς εγκατάλειψη της διεκδίκησης του δικαίου στον ΟΗΕ, στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στρασβούργου και σε ειδικούς γύρους διαπραγματεύσεων.
Η οικονομία του πολέμου
Για να είμαστε ρεαλιστές, η παράταση της σύγκρουσης δεν είναι μόνο γεωπολιτικό αδιέξοδο. Είναι και μια τεράστια, σιωπηρή αναδιανομή πλούτου.
Από το 2022 τα κέρδη των αμυντικών βιομηχανιών εκτοξεύτηκαν κατά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Τα hedgefunds και τα funds εμπορευμάτων που πόνταραν στην άνοδο τιμών ενέργειας, σιτηρών και μετάλλων, καθώς και όσοι σορτάρουν ευρωπαϊκές βιομηχανικές μετοχές μάλλον πλούτισαν… απρόσμενα!
Χάνουν όμως οι Ευρωπαίοι πολίτες και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, καθώς τριπλασιάστηκε το κόστος ενέργειας, έκλεισαν εργοστάσια, μειώθηκε η ανταγωνιστικότητα, ο πληθωρισμός διαβρώνει μισθούς και αποταμιεύσεις, φόροι κατευθύνονται σε όπλα και επιδοτήσεις αντί σε επενδύσεις και υποδομές.
Ο πόλεμος ως οικονομικό ναρκοπέδιο
Η παράταση της σύγκρουσης δεν καταστρέφει μόνο την Ουκρανία. Υπονομεύει βάναυσα και την Ευρώπη. Ενεργειακή ανασφάλεια, προσφυγικές ροές, δημοσιονομικό κόστος και παγκόσμιος προστατευτισμός πλήττουν μια ήδη στάσιμη εσωτερική αγορά.
Κάθε νέο σοκ, όπως τόνισε η Κριστίν Λαγκάρντ στο European BankingCongress της Φρανκφούρτης, ρίχνει την Ευρώπη σε χαμηλότερη τροχιά ανάπτυξης, ενώ τα εθνικά εμπόδια λειτουργούν σαν «δασμοί 100% στις υπηρεσίες» και «65% στα αγαθά».
Εσωτερική αγορά: η στρατηγική απάντηση
Η Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι ακόμη έξι χρόνια αδράνειας θα είναι «ανεύθυνα». Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς παύει να είναι τεχνικό ζήτημα. Γίνεται υπαρξιακή επιταγή για μια Ευρώπη που φθίνει δημογραφικά, αλλοιώνεται αξιακά και δοκιμάζεται στην ενότητά της.
Οι ηγέτες καλούνται να συγκρουστούν με τη χρόνια αδράνεια και να επιλέξουν: ατέρμονος πόλεμος και «ευρωπαϊκό Βιετνάμ» ή επώδυνη διπλωματία και στρατηγική αυτονομία. Η Ιστορία δεν συγχωρεί όσους επιλέγουν τη φρίκη αντί της ζωής.
του Γιώργου Θ. Συριόπουλου
Δημοσιογράφος με ειδίκευση στην ευρωπαϊκή πολιτική και τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών
