Ο Δεκέμβριος εξελίσσεται σε μήνα ουσιαστικής ενίσχυσης του αγροτικού και κτηνοτροφικού κόσμου, καθώς οι συνολικές πληρωμές προς τους παραγωγούς για το 2025 φτάνουν τα 3,7 δισ. ευρώ, το υψηλότερο ποσό που έχει δοθεί ποτέ.
- του Χρήστου Μυτιλινιού
Από αυτά, τα 3,3 δισ. ευρώ προέρχονται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ – έναντι 2,7 δισ. το 2024 – δηλαδή 600 εκατ. περισσότερα, με έμφαση σε προγράμματα εκσυγχρονισμού και επενδύσεων δεύτερου πυλώνα. Για να αποφευχθούν παρεξηγήσεις και να απαντηθούν τα ερωτήματα των παραγωγών, το οικονομικό επιτελείο έδωσε στη δημοσιότητα ένα αναλυτικό Q&A με 11 ερωτήσεις–απαντήσεις, με τον Κωστή Χατζηδάκη να επιχειρεί να εξηγήσει όχι μόνο τα ποσά, αλλά και τη φιλοσοφία του νέου συστήματος πληρωμών.
3,7 δισ. ευρώ – Ο χάρτης των πληρωμών του 2025
Μέχρι τις 26 Νοεμβρίου είχαν ήδη καταβληθεί 1,9 δισ. ευρώ σε αγρότες και κτηνοτρόφους. Από σήμερα ξεκινά η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, ύψους 363 εκατ. ευρώ, μαζί με πληρωμές 119 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης και 56 εκατ. ευρώ σε αποζημιώσεις για ευλογιά και πανώλη. Μέχρι το τέλος του χρόνου θα ακολουθήσουν άλλα 1,2 δισ. ευρώ, κλείνοντας τον κύκλο των 3,7 δισ. για το 2025. Το μήνυμα του υπουργείου είναι σαφές: κανένα ευρώ από τα κοινοτικά κονδύλια δεν χάνεται, ενώ ο Δεκέμβριος γίνεται στην πράξη ο μήνας όπου «κάνει ταμείο» η ύπαιθρος. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η αύξηση του πακέτου συνδέεται με μέτρα εκσυγχρονισμού των εκμεταλλεύσεων, όχι μόνο με «παθητικές» ενισχύσεις.
Υβριδικό σύστημα και τέλος στα «πανωγραψίματα»
Για το 2025 εφαρμόζεται ένα υβριδικό – μεταβατικό σύστημα πληρωμών και ελέγχων, συμφωνημένο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η λογική είναι να μπει τέλος στις γκρίζες ζώνες και στα διάφορα «κόλπα» του παρελθόντος. Στα αγροτεμάχια δηλώνεται πλέον υποχρεωτικά ΑΤΑΚ, ενώ μόνο σε μικρές εκτάσεις, έως 20 στρέμματα, μπορεί να δηλωθεί ΚΑΕΚ. Στο ζωικό κεφάλαιο λαμβάνονται υπόψη τα τιμολόγια πώλησης γάλακτος και κρέατος αλλά και αγοράς ζωοτροφών, με διασταύρωση στοιχείων από ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, myDATA και δηλώσεις Ε3. Ταυτόχρονα καταργείται η “τεχνική λύση”: οι βοσκότοποι πρέπει να βρίσκονται στον ίδιο ή σε όμορους νομούς και όχι… εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Στόχος είναι οι επιδοτήσεις να κατευθύνονται σε πραγματικούς παραγωγούς για πραγματική παραγωγή, ώστε να σταματήσουν φαινόμενα όπως τα «πανωγραψίματα» και τα εικονικά μισθωτήρια. 
Το υπουργείο μιλά για τριπλό όφελος:
• αξιόπιστο και διαφανές σύστημα, σύμφωνο με τους ευρωπαϊκούς κανόνες,
• δίκαιη κατανομή των επιδοτήσεων, με βάση αδιαμφισβήτητα δεδομένα,
• καμία απώλεια κοινοτικών πόρων, με τα «περισσευούμενα» να κατευθύνονται σε ειλικρινείς αγρότες και κτηνοτρόφους μέσω δεύτερης κατανομής.
Μικρότερη προκαταβολή, έλεγχοι, ενστάσεις και διορθώσεις
Η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης είναι μειωμένη κατά περίπου 25% σε σχέση με πέρυσι (363 εκατ. φέτος, 476 εκατ. πέρυσι), ακριβώς επειδή υπολογίζεται πάνω στα νέα, πραγματικά δεδομένα και επειδή ένα τμήμα της κρατείται για ελέγχους και επαληθεύσεις στοιχείων. Περίπου 44.343 αιτήσεις έχουν τεθεί σε διαδικασία ελέγχου. Όσοι αποδειχθεί ότι δικαιούνται ενίσχυση, θα πληρωθούν με την ολοκλήρωση των ελέγχων. Αντίθετα, περίπου 2.000 παραγωγοί – μεταξύ των οποίων και όσοι έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της οικονομικής αστυνομίας – αποκλείονται οριστικά. Προβλήματα έχουν προκύψει και με αγροτεμάχια που “κόπηκαν” από τη δορυφορική εικόνα. Σε εποχικές καλλιέργειες ή κοφτολίβαδα μπορεί να είχε ολοκληρωθεί η συγκομιδή πριν τη λήψη της δορυφορικής φωτογραφίας. Για αυτές τις περιπτώσεις θα ζητηθούν δορυφορικές εικόνες άλλης χρονικής στιγμής, ενώ οι αγρότες έχουν δικαίωμα ένστασης. Αντίστοιχα, περίπου 15.116 αγροτεμάχια με δηλωμένα ΚΑΕΚ σε Σέρρες, Δράμα και Θεσσαλονίκη έχουν παραπεμφθεί σε έλεγχο, επειδή τα στοιχεία δεν μπόρεσαν να επαληθευθούν. Και εδώ προβλέπεται διαδικασία διόρθωσης και πληρωμής όσων τελικά κριθούν επιλέξιμα. Στους κτηνοτρόφους, το υπουργείο αναγνωρίζει ότι σε 5 νομούς και για 13.421 παραγωγούς οι διαθέσιμοι βοσκότοποι δεν καλύπτουν το ζωικό κεφάλαιο. Έχει δοθεί εντολή για συμπληρωματικές καταβολές, ώστε όσοι αποδεικνύουν με τιμολόγια ότι δικαιούνται μεγαλύτερη επιδότηση να μη μείνουν αδικημένοι.
Από το 2026 αγροτική πολιτική στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Το σημερινό υβριδικό σύστημα είναι μόνο το μεταβατικό στάδιο. Από το 2026 μπαίνει σε εφαρμογή ένα πλήρως ψηφιοποιημένο μοντέλο, με κεντρικό εργαλείο έναν νέο ψηφιακό γεωχωρικό χάρτη της χώρας, βασισμένο σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Θα γίνεται σαφής διαχωρισμός επιλέξιμων και μη επιλέξιμων εκτάσεων και ο χάρτης θα ανανεώνεται συστηματικά. Κάθε αιγοπρόβατο θα φέρει ηλεκτρονικό «βώλο», με τα στοιχεία του να καταγράφονται σε νέα βάση δεδομένων που θα συνδέεται με το ΟΣΔΕ και τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, ενώ το μητρώο ΜΙΔΑΣ θα εξασφαλίζει πλήρη εικόνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς κάθε αγροτικού ακινήτου. Για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, όλο αυτό σημαίνει ότι η εποχή των «χαλαρών δηλώσεων» τελειώνει οριστικά. Όμως, αν οι δεσμεύσεις Χατζηδάκη υλοποιηθούν όπως περιγράφονται στο Q&A, το νέο πλαίσιο υπόσχεται περισσότερη δικαιοσύνη, λιγότερη ταλαιπωρία στο μέλλον και σιγουριά ότι κάθε ευρώ πηγαίνει εκεί που πραγματικά παράγεται εισόδημα και προϊόν.
