Η προστασία των ανηλίκων από τον καπνό, το αλκοόλ και τις κρυφές παγίδες της νυχτερινής διασκέδασης περνά πλέον στην εποχή της ψηφιακής πολιτικής υγείας.
Με τρία νέα ψηφιακά εργαλεία προστασίας ανηλίκων, που παρουσιάστηκαν σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει έναν συχνά «νεκρό» νόμο σε ζωντανό και εφαρμόσιμο πλαίσιο.
Όπως τονίστηκε, «έχει έρθει η ώρα να αξιοποιήσουμε όλα τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας, έτσι ώστε να δοθεί στους ελεγκτικούς μηχανισμούς και στην Ελληνική Αστυνομία η δυνατότητα να εφαρμοστεί ο νόμος». Η επιλογή των ψηφιακών λύσεων δεν είναι τυχαία: η τεχνολογία γίνεται σύμμαχος της δημόσιας υγείας και της προστασίας των παιδιών.
Ψηφιακή ασπίδα σε καπνό και αλκοόλ
Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η ψηφιακή επαλήθευση της ηλικίας. Η Ελλάδα, όπως επισημάνθηκε, βρίσκεται ήδη «στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης» σε αυτόν τον τομέα, χάρη στα έργα που έχουν υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Η ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την ταυτοποίηση και τις ψηφιακές συναλλαγές έρχεται τώρα να εφαρμοστεί στην καθημερινότητα των ανηλίκων, στον πιο ευαίσθητο χώρο: την πρόσβαση σε καπνό και αλκοόλ.
Η προοπτική είναι ακόμη ευρύτερη. Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τα ίδια εργαλεία να αξιοποιηθούν στο μέλλον και για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ένα πεδίο με μεγάλες προκλήσεις για την ψυχική υγεία και την ασφάλεια των παιδιών. Με άλλα λόγια, το σημερινό βήμα στην αγορά καπνού και αλκοόλ μπορεί να αποδειχθεί πιλότος για μια συνολική πολιτική ψηφιακής προστασίας των ανηλίκων.
Τρία εργαλεία, ένα ενιαίο σύστημα ελέγχου
Τα τρία ψηφιακά εργαλεία προστασίας ανηλίκων συγκροτούν ένα ενιαίο οικοσύστημα πληροφοριών και ελέγχου:
Πρώτον, δημιουργείται ηλεκτρονικό μητρώο για τις ιδιωτικές εκδηλώσεις στις οποίες συμμετέχουν ανήλικοι. Επιχειρήσεις που φιλοξενούν τέτοιες εκδηλώσεις θα πρέπει να τις αναγγέλλουν εκ των προτέρων, δίνοντας τη δυνατότητα σε αρχές και ελεγκτικούς μηχανισμούς να γνωρίζουν πού και πότε συγκεντρώνονται ανήλικοι, υπό ποιες συνθήκες και με ποιες παροχές. Αυτό σημαίνει περισσότερη διαφάνεια και λιγότερα «τυφλά σημεία» για φαινόμενα ανεξέλεγκτης κατανάλωσης αλκοόλ.
Δεύτερον, θεσπίζεται το ηλεκτρονικό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού και αλκοόλ. Κάθε κατάστημα που εμπορεύεται καπνικά προϊόντα ή αλκοολούχα ποτά οφείλει να δηλώσει στο gov.gr, με απλή και γρήγορη διαδικασία, τουλάχιστον τους τύπους προϊόντων που πουλά – για παράδειγμα τσιγάρα και είδη θερμαινόμενου καπνού. Έτσι, το κράτος αποκτά σαφή εικόνα για το ποιος πουλά τι και πού, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα και τους στοχευμένους ελέγχους.
Τρίτον, εφαρμόζεται ο ασφαλής μηχανισμός επαλήθευσης της ηλικίας του πελάτη που επιθυμεί να αγοράσει καπνικά ή αλκοόλ από οποιοδήποτε φυσικό κατάστημα λιανικής. Ο μηχανισμός αυτός βασίζεται στο σύστημα επαλήθευσης που έχει ήδη σχεδιαστεί για την εφαρμογή KidsWallet, αξιοποιώντας υπάρχουσες τεχνολογικές υποδομές και εθνικά μητρώα. Στόχος είναι ο έλεγχος να μην εξαρτάται από την κρίση του πωλητή, αλλά να στηρίζεται σε αντικειμενικά, ψηφιακά δεδομένα.
Βήμα μπροστά και για τα social media
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σαφής αναφορά ότι η τεχνολογία αυτή θα είναι «εξαιρετικά χρήσιμη» και για αποφάσεις που θα ληφθούν σχετικά με την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε μια εποχή όπου οι πλατφόρμες αυτές επηρεάζουν όσο τίποτε άλλο την ψυχολογία, τη συμπεριφορά και την κοινωνικοποίηση των νέων, η συζήτηση δεν μπορεί να μείνει μόνο σε επίπεδο ηθικής ή αυτορρύθμισης των εταιρειών.
Με τα νέα ψηφιακά εργαλεία προστασίας ανηλίκων, η Ελλάδα στέλνει το μήνυμα ότι είναι διατεθειμένη να ανοίξει τη συζήτηση για ένα πιο αυστηρό, τεκμηριωμένο και τεχνολογικά θωρακισμένο πλαίσιο πρόσβασης στις πλατφόρμες, χωρίς όμως να εγκλωβίζεται σε στείρες απαγορεύσεις.
Η συνολική εικόνα είναι καθαρά θετική: ένα κράτος που δεν περιορίζεται στο να ψηφίζει νόμους, αλλά χτίζει ψηφιακές υποδομές για να τους εφαρμόζει. Ένα σύστημα που συνδυάζει προστασία ανηλίκων, σεβασμό στα δικαιώματα και σύγχρονα εργαλεία ελέγχου, δημιουργώντας ένα νέο πρότυπο ψηφιακής πολιτικής υγείας στην Ευρώπη.
