Για χρόνια, η εικόνα των Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) ήταν συνώνυμη με την ταλαιπωρία. Κακές υποδομές, άνθρωποι σε αναμονή για μήνες, ουρές, ανασφάλεια, επαναλαμβανόμενες εξετάσεις ακόμη και για μη αναστρέψιμες παθήσεις. Μια πραγματικότητα που, όπως αναγνωρίζεται και πολιτικά, «δεν τιμούσε τη χώρα μας».
Η σημερινή επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο νέο ΚΕΠΑ Πειραιά, στο ΣΕΦ, επιχειρεί να σηματοδοτήσει ακριβώς το αντίθετο: τη μετάβαση σε μια σύγχρονη, ανθρώπινη και ψηφιακά υποστηριζόμενη δομή, που θυμίζει πλέον ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας και όχι υπηρεσία του παρελθόντος.
Από την ταλαιπωρία στην αξιοπρέπεια
Το νέο ΚΕΠΑ ΣΕΦ είναι σχεδιασμένο για να αλλάξει ριζικά την εμπειρία του πολίτη με αναπηρία. Οι σύγχρονες υποδομές, η καλύτερη οργάνωση των χώρων, η πρόσβαση και εξυπηρέτηση, συνθέτουν μια εικόνα που –όπως τονίζεται– «δεν θυμίζει σε τίποτα τις παλιές υποδομές».
Η κυβέρνηση επιδιώκει να δώσει ένα σαφές μήνυμα: ότι ο σεβασμός στην αξιοπρέπεια των συμπολιτών μας με αναπηρία δεν είναι θεωρητική εξαγγελία, αλλά μετρήσιμη πολιτική πράξη. Η επίσκεψη στο ΚΕΠΑ ΣΕΦ δεν περιορίστηκε σε μια τυπική περιήγηση, αλλά λειτούργησε ως ευκαιρία να παρουσιαστεί μια νέα φιλοσοφία για την αναπηρία, όπου το κράτος δεν «ελέγχει» απλώς, αλλά υποστηρίζει.
Οι αριθμοί της αλλαγής στο ΚΕΠΑ ΣΕΦ
Η εικόνα δεν αλλάζει μόνο αισθητικά, αλλά και ποσοτικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σε διάστημα μόλις ενάμιση έτους έχει επιτευχθεί:
• Μείωση των εκκρεμοτήτων για ραντεβού κατά 76% για τους συμπολίτες μας με αναπηρία.
• Υπερδιπλασιασμός των γιατρών που στελεχώνουν τα ΚΕΠΑ, από 500 σε 1.200.
• Προώθηση ενός πλέγματος απλοποίησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών, ώστε να μειωθεί δραστικά ο χρόνος αναμονής και η αβεβαιότητα.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία δείχνουν ότι το νέο ΚΕΠΑ ΣΕΦ δεν είναι ένα ακόμα «ανακαινισμένο κτίριο», αλλά το ορατό αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο το κράτος αντιμετωπίζει την αναπηρία.
Κρίσιμη και απολύτως λογική παρέμβαση θεωρείται η αναθεώρηση και διεύρυνση του Πίνακα Μη Αναστρέψιμων Παθήσεων. Όπως επισημαίνεται, ήταν «παραλογισμός» να καλούνται πολίτες με μη αναστρέψιμες παθήσεις να επαναπιστοποιούνται ανά διαστήματα, σαν να έπρεπε να «αποδείξουν» ξανά και ξανά την κατάστασή τους. Αυτό το καθεστώς σταδιακά διορθώνεται, με στόχο να αποδεσμευτούν οι ίδιοι οι άνθρωποι από μια περιττή ψυχική και γραφειοκρατική επιβάρυνση.
Ψηφιοποίηση, επιστημονικά κριτήρια και ενεργητική πολιτική αναπηρίας
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναθεώρηση του Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας, έτσι ώστε ανά πάθηση, μορφή και στάδιο να αποδίδεται συγκεκριμένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο ποσοστό αναπηρίας. Στόχος είναι να περιοριστεί η υποκειμενικότητα, να προστατευθούν οι πολίτες από αδικίες και να ενισχυθεί η διαφάνεια.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ψηφιοποίηση όλων των πιστοποιήσεων αναπηρίας. Η δημιουργία ενιαίας, ψηφιακής βάσης δεδομένων επιτρέπει:
• την άσκηση μιας ενεργητικής επιδοματικής πολιτικής, βασισμένης σε πραγματικά στοιχεία και όχι σε αποσπασματικές εικόνες,
• την καλύτερη στόχευση των παροχών και ενισχύσεων,
• τον περιορισμό των καθυστερήσεων και των διπλών ή τριπλών διαδικασιών σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Το νέο ΚΕΠΑ ΣΕΦ λειτουργεί έτσι ως πιλότος για το πώς μπορεί να είναι ένα σύγχρονο κέντρο πιστοποίησης αναπηρίας: με ανθρώπινο δυναμικό ενισχυμένο, διαδικασίες απλούστερες, υποδομές αξιοπρεπείς και ψηφιακά εργαλεία που κάνουν τη ζωή των πολιτών ευκολότερη.
Μια πολυδιάστατη στρατηγική για τους συμπολίτες μας με αναπηρία
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις παρεμβάσεις στα ΚΕΠΑ όχι ως αποσπασματική κίνηση, αλλά ως μέρος μιας πολυδιάστατης στρατηγικής για τα άτομα με αναπηρία, που εκτείνεται:
• στις κοινωνικές παροχές,
• στην πρόσβαση στις υπηρεσίες,
• στην απασχόληση,
• και στη συμμετοχή στον δημόσιο βίο.
Το μήνυμα που επιδιώκεται να περάσει μέσα από το νέο ΚΕΠΑ ΣΕΦ είναι ότι «κάτι αλλάζει» ουσιαστικά και όχι μόνο σε επίπεδο επικοινωνίας. Αν η εικόνα εγκατάλειψης και αδικίας των προηγούμενων χρόνων ήταν μια συλλογική πληγή, η μετάβαση σε ένα σύγχρονο, λειτουργικό και αξιοπρεπές σύστημα πιστοποίησης αναπηρίας μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος.
Και σε αυτή την προσπάθεια, το νέο ΚΕΠΑ ΣΕΦ στον Πειραιά έχει όλα τα χαρακτηριστικά για να αποτελέσει το εμβληματικό παράδειγμα μιας Ελλάδας που, έστω και αργά, διορθώνει αδικίες δεκαετιών και στέκεται με μεγαλύτερο σεβασμό δίπλα στους πιο ευάλωτους.
