Η ελληνική εξωτερική πολιτική από τη Μεταπολίτευση έως το 2019 κινήθηκε με πυξίδα τη σταθερότητα: ένταξη στην ΕΟΚ/ΕΕ, επιστροφή στο ΝΑΤΟ, στρατηγική Ελσίνκι (1999) που συνέδεσε την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας με υποχρεώσεις, καθώς και αποφάσεις αποτροπής σε κρίσιμες καμπές (όπως το βέτο του 2008 στο ΝΑΤΟ που απέτρεψε ένταξη των Σκοπίων χωρίς λύση στο ονοματολογικό). Σταθερότητα υπήρχε· μετατροπή της σε μετρήσιμη ισχύ όχι πάντα.
Όπως αναφέρει η εφημερίδα Political στο αναλυτικό θέμα του Χρήστου Μυτιλινιού, από το 2019 έως το 2025 καταγράφεται ποιοτικό άλμα: η Ελλάδα περνά από τη διαχείριση στην έμπρακτη χαρτογράφηση ισχύος, με δεσμευτικές οριοθετήσεις, ρήτρες αμυντικής συνδρομής, αναβάθμιση στρατηγικών σχέσεων, ενεργειακά/διασυνδετικά έργα και συνεπή πολιτική αποτροπής.
Οριοθετήσεις ΑΟΖ και θωράκιση δικαιωμάτων
- Συμφωνία ΑΟΖ με την Ιταλία (Ιούνιος 2020): πρώτη πλήρης οριοθέτηση ΑΟΖ της χώρας, συνέχεια της συμφωνίας υφαλοκρηπίδας 1977, που κατοχυρώνει πρακτικά τις θαλάσσιες ζώνες στο Ιόνιο.
- Μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο (Αύγουστος 2020): νομική απάντηση στα τετελεσμένα της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, που «σπάει» τη μονομερή αφήγηση περί θαλάσσιων διεκδικήσεων.
- Παραπομπή της διαφοράς ΑΟΖ Ελλάδας–Αλβανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης: επιλογή διεθνούς δικαιοδοσίας, που αποσυμπιέζει διμερώς και θεμελιώνει λύση με προβλεψιμότητα.
Αποτροπή στην πράξη, χωρίς κλιμάκωση
- Έβρος (2020): επιτυχημένη αναχαίτιση υβριδικής πίεσης στα σύνορα, που αποκατέστησε εμπιστοσύνη στο δόγμα συνοριακής ασφάλειας.
- Κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο / Oruc Reis: επιχειρησιακή ετοιμότητα και πολυμερής διπλωματική κινητικότητα που απέτρεψαν «θερμό» επεισόδιο, διατηρώντας πρωτοβουλία κινήσεων στην Αθήνα.
- Κυπριακό/Αιγαίο: σταθερή γραμμή νομιμότητας, συμμετοχή σε σχήματα συνεργασίας και αποφυγή παγίδευσης σε κλιμάκωση που θα εξυπηρετούσε την τουρκική ηγεσία.
Συμφωνία Ελλάδας–Γαλλίας: η ρήτρα που αλλάζει τους συσχετισμούς
Η Αμυντική Συμφωνία με τη Γαλλία (2021) εισάγει ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, ένα ευρωπαϊκό προηγούμενο που πηγαίνει πέρα από γενικές διακηρύξεις. Συνοδεύεται από Rafale και φρεγάτες FDI HN (Belharra), αναβαθμίζοντας ποιοτικά την αποτρεπτική ισχύ, τη διαλειτουργικότητα και την επιχειρησιακή εμβέλεια του ΠΝ και της ΠΑ.
Σχέσεις με ΗΠΑ: στρατηγικό βάθος και κόμβοι ισχύος
Η επικαιροποίηση της MDCA εδραίωσε ρόλο Σούδας και Αλεξανδρούπολης. Η δεύτερη εξελίχθηκε σε διαμετακομιστικό και ενεργειακό κόμβο για Βαλκάνια–Μαύρη Θάλασσα, ενώ η συνολική αρχιτεκτονική σχέσεων με ΗΠΑ ενίσχυσε την αποτροπή και τη διεθνή εικόνα της χώρας ως παραγωγού ασφάλειας.
Ενεργειακός μετασχηματισμός και διασυνδέσεις
Η Ελλάδα αναβαθμίζεται από «τελικό χρήστη» σε διασυνδετικό παίκτη:
- FSRU Αλεξανδρούπολης και επέκταση δυνατοτήτων LNG, που ενισχύουν ασφάλεια εφοδιασμού για Ελλάδα και ΝΑ Ευρώπη.
- Διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, που διαφοροποιούν ροές και μειώνουν εξαρτήσεις.
- Προώθηση ηλεκτρικών διασυνδέσεων Ανατολικής Μεσογείου και Βορείου Αφρικής, που τοποθετούν την Ελλάδα στον χάρτη της πράσινης μετάβασης ως κόμβο μεταφοράς ενέργειας.
Ο ενεργειακός ρόλος «δένει» με τη διπλωματία, δίνοντας σκληρά μετρήσιμο αποτύπωμα στην περιφερειακή επιρροή.
Βαλκάνια: από επιρροή, σε πρακτικό αποτύπωμα
Μετά το 2019, η Αθήνα επανήλθε με έργα: ενέργεια, υποδομές, logistics, ψηφιακές διασυνδέσεις με Σερβία, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία και Ρουμανία. Η οικονομική διπλωματία και τα projects στα σύνορα αναβαθμίζουν την περιφερειακή σταθερότητα και την ελληνική επιχειρηματική παρουσία.
Εικόνα χώρας και διεθνές προφίλ
Η συνδυαστική πολιτική αποτροπής–νομιμότητας–συμμαχιών συνοδεύτηκε από ενεργή παρουσία σε φόρουμ Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, στοχευμένη δημόσια διπλωματία και προβλεψιμότητα στις τοποθετήσεις. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως αξιόπιστος εταίρος, με ικανότητα διαχείρισης κρίσεων και ανάληψης πρωτοβουλιών που «γράφουν» στον χάρτη.
Ο συνολικός απολογισμός της «γαλάζιας» 6ετίας
- Θεσμική θωράκιση με οριοθετήσεις ΑΟΖ (Ιταλία, Αίγυπτος) και παραπομπή στη Χάγη (Αλβανία).
- Ρήτρα αμυντικής συνδρομής και ποιοτική ενίσχυση αποτροπής (Γαλλία, Rafale/Belharra).
- Στρατηγικό βάθος με ΗΠΑ (MDCA, κρίσιμοι κόμβοι).
- Ενεργειακό hub με LNG/FSRU και ηλεκτρικές–αέριες διασυνδέσεις που αλλάζουν ροές.
- Αποτροπή χωρίς κλιμάκωση (Έβρος, Ανατολική Μεσόγειος/Oruc Reis).
- Επαναφορά στα Βαλκάνια με απτά έργα και συνδεσιμότητα.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Είναι μετρήσιμο κεφάλαιο ισχύος: νομικά κατοχυρωμένα δικαιώματα στη θάλασσα, δεσμευτικές συμμαχίες, αναβαθμισμένες δυνατότητες ΕΔ, ενεργειακή και διασυνδετική υπεραξία, κύρος σε περιφερειακές εξισώσεις. Σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, η Ελλάδα δεν «διαχειρίζεται» απλώς· ανασχεδιάζει τον ρόλο της — και αυτό αποτυπώνεται πλέον στον χάρτη.
