Η ιδέα ενός μικρού διαμερίσματος αντικατοπτρίζει μια νέα, αστική νοοτροπία όπου κυριαρχούν η ολιγάρκεια, η λειτουργικότητα και η βιωσιμότητα.
Στην Αθήνα του 2025, το μεγάλο σπίτι δεν είναι πλέον δεδομένο ούτε καν επιθυμητό για πολλούς. Η άνοδος του κόστους ζωής, η πανδημία του Airbnb και η μεταβολή των προτεραιοτήτων των αστών συμβάλλουν σε μια ριζική αλλαγή στη φύση της κατοικίας, που πλέον θεωρείται χώρος εξυπηρέτησης και ευκολίας.
Τα στοιχεία που επιβεβαιώνουν αυτή τη στροφή είναι αποκαλυπτικά. Μια πανελλαδική έρευνα της RE/MAX Ελλάς για το 2025 καταγράφει ότι το 50% των ενοικιαστών προτιμά διαμερίσματα έως 50 τετραγωνικά μέτρα, ενώ οι τρεις στους δέκα επιλέγουν κατοικίες από 75 έως 100 τ.μ. Αυτή η αλλαγή δείχνει μια σαφή στροφή προς μικρότερα ακίνητα, που δεν οφείλεται μόνο στο οικονομικό σκέλος, αλλά και σε μια νέα νοοτροπία. Επιπλέον, το 74,1% των ενοικιαζόμενων κατοικιών είναι παλιές, πάνω από 20 ετών, υποδεικνύοντας τη δυναμική της αγοράς των παλιών διαμερισμάτων, που συχνά ανακαινίζονται. Οι ενοικιαστές εστιάζουν πλέον στην ποιότητα των ανακαινίσεων και στα λειτουργικά χαρακτηριστικά των σπιτιών, αν και η ζήτηση για τεχνολογίες smart home παραμένει περιορισμένη.
Ο αρχιτέκτονας Κωνσταντίνος Πανταζής, συνιδρυτής του γραφείου Point Supreme, έχει εστιάσει τα τελευταία χρόνια στη μελέτη και ανασχεδίαση μικρών αστικών χώρων. Αυτά τα διαμερίσματα αντικατοπτρίζουν τον σύγχρονο τρόπο ζωής, που είναι πιο συμπυκνωμένος και ευέλικτος. Οι δημιουργίες του γραφείου του, που διακρίνονται για την ανθρωποκεντρική τους προσέγγιση, αποδεικνύουν ότι το «μικρό» μπορεί να είναι εξαιρετικά λειτουργικό και ευχάριστο, αρκεί να έχει γίνει σωστός σχεδιασμός. Όπως επισημαίνει ο κ. Πανταζής, «η αύξηση του κόστους ζωής, σε συνδυασμό με την αύξηση της ζήτησης για Airbnb, καθιστούν δύσκολη και ακριβή τη ζωή σε μεγάλα σπίτια. Οι μικρότερες κατοικίες, από την άλλη, είναι πιο οικονομικές και πιο εύκολες στη συντήρηση». Η σκέψη του συνοψίζει τη σιωπηλή μεταβολή που συμβαίνει στα αστικά κέντρα: μια μετάβαση από την ποσότητα στην ποιότητα.
«Ilioupoli Apartment», ένας ημιτελής ημιυπόγειος χώρος στην Ηλιούπολη μετατράπηκε σε ένα διαμέρισμα 56τ.μ.
Το 22 τ.μ. «Ignatiou apartment» του γραφείου Point Supreme Architects, αντιπροσωπευτικό δείγμα ότι το μικρό μπορεί να είναι μεγάλο, αρκεί να είναι έξυπνα σχεδιασμένο.
Η νέα πολυτέλεια έγκειται στη λειτουργικότητα. Σε μικρού μεγέθους διαμερίσματα, κάθε εκατοστό μετρά και τίποτα δεν είναι περιττό. Ο σχεδιασμός τους παραπέμπει σε πλοία ή αεροπλάνα, όπου η εργονομία και η αποδοτικότητα είναι καθοριστικοί παράγοντες για την εμπειρία του χώρου. Ο κ. Πανταζής τονίζει ότι η πρόκληση είναι να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που προσφέρει πλούσιες και ποικιλόμορφες συνθήκες, αποφεύγοντας την αίσθηση περιορισμού. «Η σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον είναι καθοριστική», αναφέρει, υπογραμμίζοντας πως ακόμα και ένα μικρό παράθυρο μπορεί να προσφέρει την αίσθηση μεγαλύτερου χώρου.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η τάση των 50 τετραγωνικών δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης διεθνούς τάσης αστικής συμπύκνωσης. Ο κ. Πανταζής επισημαίνει ότι σε μεγάλες πόλεις όπως το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη, η ακριβή στέγη έχει οδηγήσει σε μια ζωή γύρω από μικρά διαμερίσματα, σχεδόν ως παράδοση. Για την Ελλάδα, αυτή η καθυστερημένη υιοθέτηση μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία για επαναστατική σκέψη. «Μπορούμε να το προσεγγίσουμε δημιουργικά», τονίζει, τονίζοντας τη σημασία της αρχιτεκτονικής ως εργαλείο πολιτισμικής αλλαγής.
Τα μικρά σπίτια δεν είναι απλώς αποτέλεσμα πίεσης, αλλά και μια πιθανή οδός για βιώσιμες επιλογές ζωής. Ο κ. Πανταζής αναφέρει ότι παραδείγματα όπως τα capsule hotels στην Ιαπωνία δείχνουν ότι η δημιουργικότητα μπορεί να ανθήσει ακόμη και σε περιορισμένους χώρους. Στην Ελλάδα, όπου η έννοια της άνεσης σχετιζόταν παραδοσιακά με μεγάλους χώρους, η νέα γενιά δείχνει να έχει διαφορετική αντίληψη. Το σπίτι δεν είναι πια ο τελικός προορισμός, αλλά ένα πλαίσιο που προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία και ευελιξία.
Ίσως, τελικά, τα 50 τετραγωνικά μέτρα να μην είναι μόνο μια νέα πραγματικότητα, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η αληθινή πολυτέλεια μετριέται διαφορετικά και δεν εξαρτάται από τον αριθμό των τετραγωνικών μέτρων.
*Κεντρική φωτογραφία: Διαμέρισμα 40 τ.μ. στο Χολαργό.
