Τα τελευταία χρόνια η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων στην Ελλάδα έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα. Οι αλλαγές στην οικογενειακή δομή, οι οικονομικές δυσκολίες, η ψηφιακή εξάρτηση και οι επιπτώσεις της πανδημίας έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον αυξημένου στρες και ψυχολογικής πίεσης για τους νέους. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η ψυχική ευημερία των παιδιών στη χώρα μας βρίσκεται σε ανησυχητικά επίπεδα και απαιτεί άμεση και συντονισμένη αντιμετώπιση.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, περίπου 1 στα 5 παιδιά στην Ελλάδα παρουσιάζει συμπτώματα που σχετίζονται με ψυχικές διαταραχές, όπως άγχος, κατάθλιψη ή προβλήματα συμπεριφοράς. Ειδικά μετά την περίοδο της πανδημίας Covid-19 παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των περιστατικών άγχους αποχωρισμού, κοινωνικής απομόνωσης και δυσκολιών προσαρμογής. Οι μαθητές αναφέρουν συχνά αίσθημα πίεσης, αβεβαιότητας για το μέλλον και χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενώ τα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και διαδικτυακής παρενόχλησης φαίνεται να εντείνονται.
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντεςπου επηρεάζουν την ψυχική υγεία των παιδιών είναι η οικογενειακή και κοινωνική αστάθεια.
Οι οικονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών, η ανεργία και οι αυξημένες υποχρεώσεις των γονέων έχουν περιορίσει τον ποιοτικό χρόνο επικοινωνίας με τα παιδιά, δημιουργώντας συναισθήματα μοναξιάς και ανασφάλειας.
Παράλληλα, η συνεχής έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύει τη σύγκριση, την ανάγκη αποδοχής και τον φόβο της απόρριψης, ιδιαίτερα στους εφήβους.
Στο επίπεδο της εκπαίδευσης, τα ελληνικά σχολεία προσπαθούν τα τελευταία χρόνια να ενσωματώσουν δράσεις που προάγουν την ψυχική ανθεκτικότητα και τη συναισθηματική αγωγή, ωστόσο είμαστε ακόμα στην αρχή, ενώ το στίγμα γύρω από τις ψυχικές δυσκολίες εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο στην έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας.
Από την άλλη πλευρά, παρατηρείται μια αύξηση της ευαισθητοποίησης γύρω από τα ζητήματα ψυχικής υγείας τόσο μέσα από τα μέσα ενημέρωσης όσο και από πρωτοβουλίες ΜΚΟ και δημόσιων φορέων. Προγράμματα πρόληψης, όπως δράσεις ενδυνάμωσης μαθητών και εκπαιδευτικών, έχουν αρχίσει να υλοποιούνται σε αρκετές περιοχές της χώρας, δημιουργώντας ένα πιο υποστηρικτικό πλαίσιο.
Η βελτίωση της ψυχικής υγείας των παιδιών στην Ελλάδα απαιτεί ολιστική προσέγγιση: ενίσχυση των σχολικών δομών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ενεργό εμπλοκή των γονέων και συνεργασία με την τοπική κοινότητα. Η ψυχική υγεία δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασική προϋπόθεση για τη μάθηση, την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Είναι καθήκον όλων μας να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου κάθε παιδί θα νιώθει ασφάλεια, αποδοχή και ελπίδα. Μόνο έτσι μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η επόμενη γενιά θα μεγαλώσει όχι απλώς με γνώσεις αλλά με ψυχική δύναμη και ανθεκτικότητα.
της Τάνιας Χριστοδουλίδου
