Η Δύση περνά στην αντεπίθεση. Η «Συμμαχία των Προθύμων» που συνεδρίασε στο Λονδίνο με τη συμμετοχή 33 ηγετών από Ευρώπη και ΝΑΤΟ, απέστειλε το πιο σκληρό μήνυμα προς το Κρεμλίνο από την έναρξη του πολέμου.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Πετρελαϊκές κυρώσεις, ενεργειακός αποκλεισμός, στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας και αξιοποίηση των ρωσικών παγωμένων κεφαλαίων συνθέτουν το νέο πλαίσιο πίεσης προς τη Μόσχα, με το Λονδίνο να αναλαμβάνει ρόλο συντονιστή της δυτικής γραμμής.
Το νέο κύμα κυρώσεων μετά τον Τραμπ
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε μόλις λίγες ώρες μετά την αιφνιδιαστική απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέες βαριές κυρώσεις στις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας, τη Rosneft και τη Lukoil.
Οι κυρώσεις «παγώνουν» τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία των δύο κολοσσών, απαγορεύουν κάθε συναλλαγή με αμερικανικές οντότητες και επεκτείνονται σε δεκάδες θυγατρικές.
Σύμφωνα με δυτικές διπλωματικές πηγές, η κίνηση αυτή θεωρείται το πιο αποφασιστικό πλήγμα στη ρωσική οικονομία από το 2022, καθώς στοχεύει κατευθείαν στη βασική πηγή χρηματοδότησης της πολεμικής μηχανής του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η εξέλιξη έδωσε το πολιτικό σήμα για τη σύνοδο του Λονδίνου, την οποία φιλοξένησε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ με τη συμμετοχή του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και του Ολλανδού πρωθυπουργού Ντικ Σχόοφ.
Κεντρικός στόχος, όπως δήλωσε ο Στάρμερ, είναι να «βγάλουμε το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο από την παγκόσμια αγορά».
«Υπάρχουν χώρες που πρέπει να κινηθούν πιο γρήγορα», είπε ο Βρετανός ηγέτης, στέλνοντας μήνυμα προς ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ που εξακολουθούν να εξαρτώνται ενεργειακά από τη Ρωσία.
Συντονισμένο μήνυμα από Λονδίνο και Βρυξέλλες
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαιρετίζοντας τις αμερικανικές κυρώσεις ως «μεγάλο βήμα», κάλεσε τους συμμάχους να πάνε παραπέρα:
«Πρέπει να ασκήσουμε πίεση σε όλες τις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες – όσο η Μόσχα πουλά ενέργεια, τροφοδοτεί τον πόλεμο».
Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι η ενότητα της Δύσης είναι καθοριστική, καθώς «το σχέδιο του Πούτιν είναι να μας κάνει πιο αδύναμους, το δικό μας είναι να προχωρήσουμε μαζί, πιο ισχυροί».
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπου οι 27 ηγέτες συζήτησαν το επίμαχο θέμα της χρήσης των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της άμυνας και της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, πρότεινε τη δημιουργία ενός δανειακού μηχανισμού αποζημιώσεων με εξασφάλιση τα ρωσικά κεφάλαια που βρίσκονται παγωμένα σε ευρωπαϊκές τράπεζες.
«Η Ρωσία πρέπει να πληρώσει για τις ζημιές που προκάλεσε», δήλωσε, ενώ ο Στάρμερ χαρακτήρισε την πρόταση «δύσκολη αλλά απολύτως αναγκαία για τη δικαιοσύνη».
Σύμφωνα με πληροφορίες των ευρωπαϊκών θεσμών, τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια ανέρχονται σε περισσότερα από 250 δισ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος τους να βρίσκεται στο σύστημα Euroclear του Βελγίου.
Ο Ζελένσκι, σχολιάζοντας τις αποφάσεις των Βρυξελλών, μίλησε για «πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση» και εξέφρασε την ελπίδα ότι η τελική συμφωνία θα επιτευχθεί μέχρι το τέλος του έτους.
Ενεργειακός αποκλεισμός και όπλα μεγάλης εμβέλειας
Η «Συμμαχία των Προθύμων» δεν περιορίστηκε στις οικονομικές κυρώσεις. Στη δήλωσή του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έκανε λόγο για «παραγωγική και αποφασιστική σύνοδο» και υπογράμμισε ότι «ο Πούτιν χάνει χιλιάδες στρατιώτες και κερδίζει ελάχιστο έδαφος».
Η ενίσχυση του Κιέβου με όπλα μεγάλης εμβέλειας και πυραυλικά συστήματα τέθηκε ανοιχτά στο τραπέζι.
Ο Ρούτε αποκάλυψε ότι το ζήτημα των αμερικανικών πυραύλων Tomahawk παραμένει «υπό εξέταση», μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
«Εναπόκειται σε κάθε σύμμαχο να αποφασίσει ποια όπλα θα παραδώσει στην Ουκρανία», είπε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής έγκρισης.
Ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε την παράδοση νέων πυραύλων Aster, μαχητικών Mirage και προγραμμάτων εκπαίδευσης, ενώ ο Στάρμερ δεσμεύτηκε για την επιτάχυνση της βρετανικής στρατιωτικής βοήθειας με 5.000 πυραύλους.
Η νέα γραμμή είναι σαφής: η ενίσχυση του Κιέβου με μέσα μεγάλης εμβέλειας δεν θεωρείται πλέον κίνδυνος κλιμάκωσης, αλλά προϋπόθεση αποτροπής.
Τρεις πυλώνες πίεσης προς το Κρεμλίνο
Η νέα στρατηγική της Δύσης βασίζεται σε τρεις ταυτόχρονους πυλώνες:
- Ενέργεια: πλήρης απομόνωση του ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις διεθνείς αγορές.
- Άμυνα: ενίσχυση της Ουκρανίας με συστήματα μεγάλης εμβέλειας, πυραύλους και αεράμυνα.
- Χρηματοδότηση: αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την ανοικοδόμηση και τη βιωσιμότητα του ουκρανικού κράτους.
Η «Συμμαχία των Προθύμων» επιχειρεί να στείλει ένα μήνυμα πολιτικής συνοχής και στρατηγικής υπομονής: η Ρωσία δεν θα κερδίσει με την εξάντληση των συμμάχων.
«Ο Πούτιν ξεμένει από χρήματα, στρατεύματα και ιδέες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μαρκ Ρούτε, ενώ ο Ζελένσκι κάλεσε τις δυτικές κυβερνήσεις να «μετατρέψουν το ρωσικό πετρέλαιο σε παγκόσμιο απομονωμένο εμπόρευμα».
Η νέα φάση του πολέμου
Το μήνυμα του Λονδίνου είναι σαφές:
η Ρωσία δεν αντιμετωπίζει πλέον μόνο στρατιωτική αντίσταση στο πεδίο, αλλά και πλήρη οικονομική περικύκλωση.
Με την ΕΕ να ενεργοποιεί τον μηχανισμό των δεσμευμένων κεφαλαίων και την Ουάσινγκτον να «χτυπά» τη ρωσική ενέργεια, η Δύση δείχνει ότι παραμένει ενωμένη παρά τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Όπως σχολίασε Ευρωπαίος αξιωματούχος μετά το πέρας της συνόδου:
«Ο Πούτιν υπολόγιζε στη φθορά της Δύσης. Αυτό που βλέπει τώρα είναι την επιστροφή της με σχέδιο».
