Όπως καταδεικνύει κάθε συζήτηση για την αγορά εργασίας, υπάρχουν πολλές διαφορετικές απόψεις σχετικά με το τι συνιστά «ποιοτική εργασία». Είναι προφανές ότι κανένα κοινό κριτήριο δεν μπορεί να αποτυπώσει αυτή την ποικιλομορφία.
Του Βασίλη Κορκίδη
Σε όλες τις σχετικές συζητήσεις είναι σημαντικό να μην παραβλέπουμε τον συγκεκριμένο αντίκτυπο στις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αν εφαρμόζονταν υπερβολικά άκαμπτα και δυσανάλογα κριτήρια, θα μπορούσαν να περιορίσουν σοβαρά την ικανότητα των μικρών επιχειρήσεων να δημιουργούν και να διατηρούν θέσεις εργασίας, λειτουργώντας τελικά ενάντια στους ίδιους τους στόχους για χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και κοινωνική πρόοδο.
Σε πρόσφατο Φόρουμ της ΕΕ στην Πορτογαλία έλαβαν μέρος συζητήσεις σχετικά με τον «Χάρτη Πορείας για Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας» και την «Ισορροπία μεταξύ Εργασίας και Προσωπικής Ζωής», τονίζοντας ότι οι δίκαιοι χώροι εργασίας αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της ανταγωνιστικότητας των ΜμΕ και ότι απαιτούνται προσαρμοσμένες λύσεις που να αντικατοπτρίζουν τις ποικίλες πραγματικότητες των μικρών επιχειρήσεων. Οι εντάσεις στην αγορά εργασίας έχουν επίσης μειωθεί, με τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας να βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο τεσσάρων ετών. Οι μεσαίες επιχειρήσεις ηγούνται της δημιουργίας θέσεων εργασίας χάρη στην καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις πιέσεις κόστους. Οι μικρές επιχειρήσεις σταδιακά καλύπτουν τη διαφορά, ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις παραμένουν ευάλωτες στην έλλειψη εργατικού δυναμικού.
Οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, οι αξιόπιστες υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων, καθώς και οι πολιτικές που προωθούν την ισότητα των φύλων είναι απαραίτητες για να μπορέσουν οι ΜμΕ να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εργασιακά ταλέντα. Υπογραμμίζεται επίσης ότι οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις πρέπει να παραμείνουν ελεύθερες να προσαρμόζουν λύσεις ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής στις επιχειρησιακές και οικονομικές τους πραγματικότητες, ενώ οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό μοντέλων χώρου εργασίας, που να είναι ταυτόχρονα δίκαιες για εργοδότες και εργαζόμενους, χωρίς πρακτικές αποκλεισμών και περιορισμών.
Επιπλέον, σκιαγραφώντας την επίσημη ευρωπαϊκή θέση σχετικά με το νέο Σχέδιο Δράσης για τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων «EPSR», τονίζεται ότι θα πρέπει να παραμείνει η πυξίδα προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η Κομισιόν δεν αναζητά νέους στόχους και θέλει το «ευρωπαϊκό εξάμηνο» να παραμείνει το κύριο εργαλείο για την παρακολούθηση της εφαρμογής με σαφείς εθνικούς και ενωσιακούς δείκτες. Επίσης, τονίζεται ότι πρέπει να εστιάσει την προσοχή της στην εκπλήρωση των υφιστάμενων δεσμεύσεων, επιτρέποντας στις ΜμΕ να συνεχίσουν να προωθούν την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την κοινωνική συνοχή.
Οι πρόσφατες αυξήσεις στο πραγματικό εισόδημα έχουν ενισχύσει την ιδιωτική κατανάλωση, γεγονός που οδηγεί σε μια μικρή ανάκαμψη των ΜμΕ στην ΕΕ. Εκτός από τον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος είναι ο κύριος ωφελημένος από την ανάκαμψη, οι ΜμΕ στον κατασκευαστικό τομέα έχουν βελτιωθεί λόγω των χαμηλότερων επιτοκίων, γεγονός που μειώνει το κόστος των στεγαστικών δανείων. Ταυτόχρονα όμως η αύξηση των μισθών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες γίνεται ολοένα και περισσότερο ο κύριος μοχλός του πληθωρισμού λόγω των σημαντικά υψηλότερων τιμών στον τομέα των υπηρεσιών έντασης εργασίας.
Συζητώντας στην Ευρώπη τον αντίκτυπο των αγορών εργασίας και του ανθρώπινου κεφαλαίου στην ανταγωνιστικότητα, υπογραμμίζεται η σημασία των μεταρρυθμίσεων στις αγορές εργασίας και στα συστήματα κοινωνικής προστασίας για την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι επιδοτήσεις που αποσκοπούν στην προστασία των υφιστάμενων εταιρειών και των θέσεων εργασίας θεωρείται πως καθυστερούν την καινοτομία και τις απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές, ενώ μειώνουν την ανταγωνιστικότητα.
Τέλος, επισημαίνεται η σημασία των μεταρρυθμίσεων στα εκπαιδευτικά συστήματα για τη μείωση των αναντιστοιχιών προσόντων, οι οποίες αποτελούν μια άλλη αιτία μείωσης της παραγωγικότητας. Η μετάβαση στην ποιοτική αγορά εργασίας θα επιτύχει μόνο με την υποστήριξη της επανεκπαίδευσης και καλύτερων προσφορών για διά βίου μάθηση, που θα επιτρέψουν στους εργαζομένους και τις εταιρείες να προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις. Η «ποιοτική εργασία» θα είναι το κύριο ζητούμενο τα επόμενα χρόνια και επιτυγχάνεται σε συνδυασμό με τον πληθωρισμό, τους φόρους, το κέρδος, το κόστος και την παραγωγικότητα των εργαζομένων στις επιχειρήσεις.
