Σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη, αυτόν της αμυντικής ετοιμότητας, η Ελλάδα καταφέρνει να πρωταγωνιστήσει με συγκεκριμένες προτάσεις, οι οποίες ενσωματώνονται πλέον στον νέο οδικό χάρτη της Κομισιόν για την Αμυντική Ετοιμότητα της ΕΕ έως το 2030.
Μία από τις τέσσερις εμβληματικές πρωτοβουλίες που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενόψει της επικείμενης Συνόδου Κορυφής αφορά την ανάπτυξη ενός προηγμένου ευρωπαϊκού συστήματος αεράμυνας.
Πρόκειται για πρόταση που είχαν συνυπογράψει ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πολωνός ομόλογός του, Ντόναλντ Τουσκ, σε επιστολή προς την Πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι μεγάλη: η Αθήνα δεν περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή, αλλά συνδιαμορφώνει την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας, καταθέτοντας ιδέες που βρίσκουν ανταπόκριση στα υψηλότερα κλιμάκια των Βρυξελλών.
Το «τείχος drones» και τα νότια σύνορα
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και σε μια δεύτερη πρόταση ελληνικής έμπνευσης, που αφορά τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος εντοπισμού και εξουδετέρωσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Η Κομισιόν υιοθέτησε τη θέση της Ελλάδας ότι το «τείχος drones» δεν μπορεί να αφορά μόνο τα ανατολικά σύνορα, που βρίσκονται αντιμέτωπα με την απειλή από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, αλλά πρέπει να επεκταθεί και στα νότια σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία επίσης είναι εκτεθειμένα σε σύγχρονες υβριδικές απειλές.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «αν υπάρξει ευρωπαϊκό πρόγραμμα, είναι βέβαιο πως θα καλύπτεται κοινά», επισημαίνοντας ότι τέτοιου είδους απειλές μπορούν να πλήξουν κάθε κράτος-μέλος. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, σε δηλώσεις του στην Κοπεγχάγη στις αρχές Οκτωβρίου, είχε αναδείξει το θέμα, ζητώντας να υπάρχει ισότιμη αντιμετώπιση όλων των ευρωπαϊκών συνόρων, όχι μόνο των ανατολικών.
Η ελληνική θέση είχε τεθεί και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, όπου συντάχθηκαν μαζί της και άλλοι ηγέτες χωρών του Νότου, διαμορφώνοντας έτσι ένα ευρύτερο μπλοκ πίεσης προς τις Βρυξέλλες για μια πιο ολιστική προσέγγιση στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια αλλάζει και η Ελλάδα είναι παρούσα
Η ένταξη των ελληνικών προτάσεων στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό δεν είναι απλώς μια διπλωματική επιτυχία. Αντανακλά τη μετατόπιση της Ελλάδας σε ρόλο «παίκτη» και όχι θεατή στα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα της Ένωσης.
Σε μια περίοδο όπου οι απειλές είναι πολυεπίπεδες και απρόβλεπτες, από την επιθετικότητα της Ρωσίας έως τη χρήση μη επανδρωμένων μέσων σε περιοχές υψηλής ευαισθησίας, η ανάγκη για συλλογική ευρωπαϊκή άμυνα καθίσταται πιο πιεστική από ποτέ. Η ελληνική συμβολή δείχνει ότι η χώρα δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά επηρεάζει ενεργά τον σχεδιασμό τους, σε στενή συνεργασία με κράτη-μέλη που έχουν ανάλογες ανησυχίες και στρατηγικά συμφέροντα.
Η πρωτοβουλία για την αεράμυνα και το «τείχος drones» εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σχέδιο ενίσχυσης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, της τεχνολογικής συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων των κρατών-μελών. Στόχος είναι μέχρι το 2030 η ΕΕ να διαθέτει ένα πραγματικά ενιαίο και αποτελεσματικό πλαίσιο άμυνας, με ενισχυμένους μηχανισμούς επιτήρησης και αποτροπής.
Ελληνική στρατηγική με ευρωπαϊκή προοπτική
Η παρουσία της Ελλάδας στον αμυντικό χάρτη της ΕΕ 2030 αποτυπώνει την πολιτική της σταθερότητας και της ενεργητικής συμμετοχής. Συνδυάζει την περιφερειακή της δυναμική -όπως φάνηκε και με την πρωτοβουλία για το πολυμερές σχήμα 5×5- με μια σαφή ευρωπαϊκή στρατηγική κατεύθυνση.
Το μήνυμα της Αθήνας είναι σαφές: η ασφάλεια της Ευρώπης περνά και από τα νότια σύνορα, και η Ελλάδα είναι έτοιμη να προσφέρει τεχνογνωσία, γεωγραφική εμπειρία και στρατηγικό βάρος σε αυτή την κοινή προσπάθεια.
Όπως σημείωσε κυβερνητικός παράγοντας, «δεν είμαστε απλώς αποδέκτες πολιτικών που αποφασίζονται αλλού – είμαστε συνδιαμορφωτές της ευρωπαϊκής άμυνας».
