Σε μια εποχή απρόβλεπτων γεωπολιτικών εξελίξεων και πολλαπλών και σύνθετων απειλών για την κοινωνία, την υγεία και την οικονομική ευημερία, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων της χώρας αναδεικνύεται σε ζήτημα εθνικής σημασίας. Με πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, που αποτελεί και εναρμόνιση με Οδηγία, δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο προστασίας των βασικών υποδομών και υπηρεσιών της χώρας.
Κρίσιμες οντότητες θεωρούνται εκείνοι οι οργανισμοί, επιχειρήσεις και υποδομές, δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα, που διασφαλίζουν ζωτικής σημασίας υπηρεσίες: από την ενέργεια, τις μεταφορές και την υγεία μέχρι τις επικοινωνίες και τις ψηφιακές υποδομές, την ύδρευση, τα λύματα και τη διατροφή. Η απρόσκοπτη λειτουργία αυτών των οντοτήτων είναι καθοριστική για τη συνοχή της κοινωνίας και τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας.
Οι κρίσιμες οντότητες υποχρεούνται να λάβουν συγκεκριμένα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα την πρόληψη και διαχείριση κρίσεων, όπως φυσικές καταστροφές, κυβερνοεπιθέσεις, βιομηχανικά ατυχήματα, υγειονομικές κρίσεις και τρομοκρατικές ενέργειες. Επίσης, καλούνται να εκπονήσουν σχέδια ανθεκτικότητας, να αξιολογήσουν τους κινδύνους που τις αφορούν και να είναι σε θέση να αντιδράσουν άμεσα, να διαχειριστούν τις συνέπειες και να ανακάμψουν επιχειρησιακά.
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή και παρακολούθηση του πλαισίου αναλαμβάνει η Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων, η οποία ορίζεται ως η εθνική αρμόδια αρχή, με αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν την εκπόνηση Εθνικής Στρατηγικής Ανθεκτικότητας, την αξιολόγηση κινδύνων, την παροχή υποστήριξης στις κρίσιμες οντότητες και τον έλεγχο συμμόρφωσής τους. Επιπλέον, είναι επιφορτισμένη με την επικοινωνία με ευρωπαϊκούς μηχανισμούς σε περιπτώσεις διασυνοριακής κρίσης.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι η υποχρέωση άμεσης κοινοποίησης περιστατικών που επιφέρουν σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία βασικών υπηρεσιών και σε περιπτώσεις που επηρεάζονται περισσότερα από έξι κράτη-μέλη της ΕΕ ενεργοποιούνται ευρωπαϊκές δομές, ενισχύοντας την κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Η Ελλάδα, εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης και των αυξανόμενων φυσικών φαινομένων, είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη σε φυσικούς κινδύνους και έκτακτες καταστάσεις. Το νέο θεσμικό πλαίσιο υιοθετεί μια ολιστική, μακροπρόθεσμη προσέγγιση που θωρακίζει τη χώρα θεσμικά και επιχειρησιακά απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.
Η προστασία των κρίσιμων οντοτήτων δεν είναι πλέον πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Σε μια εποχή που οι απειλές δεν γνωρίζουν σύνορα και οι κρίσεις μπορούν να ξεσπάσουν απροειδοποίητα, η Ελλάδα κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της πρόληψης και της ανθεκτικότητας.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο δεν αποτελεί μόνο συμμόρφωση με ευρωπαϊκές οδηγίες, αλλά μια στρατηγική επένδυση στη θωράκιση του κράτους, τη λειτουργική συνέχεια των υποδομών και τη διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής σταθερότητας.
της Άννας Μάνη-Παπαδημητρίου
