Μπορεί το βλέμμα της διεθνούς κοινότητας να είναι στραμμένο σήμερα στις κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στην υπογραφή της συμφωνίας Ισραήλ – Χαμάς παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο η «καρδιά» της παγκόσμιας οικονομίας θα χτυπά στην Ουάσιγκτον.
Από τις 13 έως και τις 18 Οκτωβρίου, στην αμερικανική πρωτεύουσα διεξάγονται οι ετήσιες φθινοπωρινές συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, με τη συμμετοχή υπουργών Οικονομικών, διοικητών κεντρικών τραπεζών, κορυφαίων αξιωματούχων και της διεθνούς οικονομικής ελίτ.
Οι νέες προκλήσεις στην κορυφή της ατζέντας
Η θεματολογία των συζητήσεων διαμορφώθηκε από τις ίδιες τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών:
- η άνοδος του προστατευτισμού και οι εμπορικές διαμάχες,
- τα διογκωμένα δημόσια χρέη πολλών οικονομιών,
- και, κυρίως, η ανησυχία για το ενδεχόμενο μιας απότομης χρηματιστηριακής διόρθωσης λόγω της φρενίτιδας γύρω από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Το sell-off της Παρασκευής στη Wall Street έδωσε το στίγμα: η ανάρτηση Τραμπ στο Truth Social για την επιβολή νέων δασμών στην Κίνα προκάλεσε εξαΰλωση 2 τρισ. δολαρίων σε χρηματιστηριακή αξία, ρίχνοντας τον S&P 500 κατά 2,7% και τον Nasdaq κατά 3,56%. Οι αγορές αποδείχθηκαν εξαιρετικά ευμετάβλητες και ευάλωτες σε πολιτικές αναταράξεις.
Προειδοποίηση Γκεοργκίεβα: «Θυμίζει dot-com»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η πρόσφατη ομιλία της γενικής διευθύντριας του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, η οποία αναγνώρισε ανοιχτά τον κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Σύμφωνα με την ίδια, οι τρέχουσες αποτιμήσεις στις αγορές πλησιάζουν τα επίπεδα ευφορίας της δεκαετίας του ’90, λίγο πριν τη φούσκα των dot-com. Αν προκύψει απότομη διόρθωση, οι πιο αυστηρές χρηματοοικονομικές συνθήκες θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την παγκόσμια ανάπτυξη και να πλήξουν ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η δήλωσή της ήταν πολύ πιο ευθεία από το 2000, όταν το ΔΝΤ είχε περιοριστεί σε προειδοποιήσεις χωρίς να προβλέψει την κατάρρευση που ακολούθησε.
Κεντρικές τράπεζες σε συναγερμό
Η Τράπεζα της Αγγλίας ήταν από τις πρώτες που μίλησαν για «οξύ κίνδυνο χρηματιστηριακής διόρθωσης», εστιάζοντας στις υπερβολικά διογκωμένες μετοχές του κλάδου της AI. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, ο συνδυασμός των υπερβολικών αποτιμήσεων με τη συγκέντρωση ισχύος σε λίγους δείκτες καθιστά τις αγορές ευάλωτες σε αλλαγή των προσδοκιών.
Παρόμοιες αναφορές έχουν κάνει η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αυστραλίας, ενώ ο πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ χαρακτήρισε τις αμερικανικές μετοχές «σχετικά υπερτιμημένες», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ακόμα και μικρές αναταράξεις μπορεί να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Το κρίσιμο Report της Τρίτης
Την Τρίτη θα παρουσιαστεί το Global Financial Stability Report του ΔΝΤ, το οποίο φέτος συγκεντρώνει το έντονο ενδιαφέρον κυβερνήσεων και αγορών. Μαζί με το World Economic Outlook, που θα δημοσιεύσει τις νέες προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη, θα επιχειρήσει να αποτυπώσει πώς:
- η τεχνητή νοημοσύνη,
- οι εμπορικοί πόλεμοι,
- και τα αυξανόμενα δημόσια χρέη,
διαμορφώνουν μια νέα, εύθραυστη ισορροπία στην παγκόσμια οικονομία.
Η παγκόσμια ανάπτυξη αντέχει – αλλά με ρωγμές
Παρά τις πιέσεις, η παγκόσμια οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα, κυρίως χάρη στην ισχύ του δολαρίου και την τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ. Ωστόσο, αρχίζουν να διαφαίνονται ρωγμές στο θεμέλιο της ανάπτυξης:
- οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού παραμένουν στάσιμες,
- οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές,
- τα δημόσια χρέη λειτουργούν περιοριστικά για νέες πολιτικές στήριξης.
Η προσδοκία ότι η ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί χωρίς διαρθρωτικές αλλαγές εγκυμονεί κινδύνους, ιδιαίτερα για τις αναδυόμενες οικονομίες με ευάλωτα δημοσιονομικά.
Αγορές, χρέη και γεωπολιτική: τριπλή πίεση
Οι συζητήσεις στην Ουάσιγκτον θα κινηθούν σε μια τριπλή γραμμή πίεσης:
- Χρηματιστηριακή σταθερότητα, με έμφαση στον κίνδυνο διόρθωσης από τις υπερτιμημένες τεχνολογικές μετοχές.
- Δημόσια χρέη, καθώς πολλές χώρες καλούνται να επαναφέρουν τα ελλείμματά τους σε βιώσιμα επίπεδα εν μέσω περιορισμένων δημοσιονομικών περιθωρίων.
- Γεωπολιτικές εντάσεις, με τον προστατευτισμό να επιστρέφει δυναμικά μέσω νέων δασμών και εμπορικών συγκρούσεων, κυρίως μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Η φετινή φθινοπωρινή Σύνοδος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας διεξάγεται σε ένα από τα πιο εύθραυστα περιβάλλοντα των τελευταίων ετών. Οι αγορές βρίσκονται σε οριακό σημείο, οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται και οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις οξύνουν τις αβεβαιότητες. Το ερώτημα είναι εάν οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να διαχειριστούν έγκαιρα αυτή τη νέα, σύνθετη πραγματικότητα — πριν οι ρωγμές εξελιχθούν σε κρίση.
