Η δική μου γενιά μεγάλωσε με το σύνθημα «Μένουμε Ευρώπη». Στις κρίσιμες στιγμές της τελευταίας δεκαετίας, αυτό το σύνθημα εξέφρασε την αγωνία να μη βρεθούμε εκτός του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, να μη χαθεί ο προσανατολισμός μιας χώρας που πάλεψε σκληρά να γίνει μέρος του δυτικού κόσμου. Όμως σήμερα η πραγματικότητα απαιτεί κάτι περισσότερο: Δεν αρκεί να «μένουμε», πρέπει να «φτιάχνουμε» την Ευρώπη.
Η Ευρώπη δεν είναι πια το δεδομένο ασφαλές λιμάνι που γνωρίσαμε. Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, ο αναδυόμενος Ψυχρός Πόλεμος, οι ρωγμές στο εσωτερικό της Δύσης, η άνοδος αυταρχικών καθεστώτων, ο τραμπισμός και ο πουτινισμός που βρίσκουν πρόσφορο έδαφος ακόμη και στην ελληνική κοινωνία, όλα αυτά δείχνουν ότι το παλιό ιδεολογικό πλαίσιο δεν αρκεί. Η σταθερότητα δεν είναι δεδομένο και κάτι το παρωχημένο, αλλά ζητούμενο.
Την ίδια στιγμή, βλέπουμε γύρω μας έναν ανησυχητικό κατακερματισμό. Στην Ελλάδα, τα πάλαι ποτέ κραταιά πολιτικά στρατόπεδα έχουν διαλυθεί σε μικρά «προσωπικά μαγαζιά χωρίς λαό», στην Ευρώπη το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει βυθισμένο σε πολιτική αστάθεια μετά το Brexit, ενώ η Γαλλία δοκιμάζεται από την πόλωση και την άνοδο της Ακροδεξιάς. Τα άκρα κερδίζουν έδαφος, υποσχόμενα εύκολες απαντήσεις σε δύσκολα προβλήματα. Η εικόνα μιας Ευρώπης που κάποτε αποτελούσε κέντρο σταθερότητας έχει αντικατασταθεί από ένα μωσαϊκό αβεβαιότητας, φόβου και ανασφάλειας.
Για εμάς τους νέους, η πρόκληση είναι διπλή. Από τη μία, ζούμε σε κοινωνίες όπου η ακρίβεια, η κλιματική κρίση και η ανασφάλεια για το μέλλον της εργασίας δοκιμάζουν την αντοχή μας. Από την άλλη, βλέπουμε την Ευρώπη να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενότητα και την πολυδιάσπαση, στην πρόοδο και στον φόβο της αλλαγής. Το μέλλον δεν μπορεί να στηριχθεί σε αποσπασματικά «μπαλώματα», ούτε σε συνθήματα που εξαντλούνται στην αμυντική λογική τού «να μη χάσουμε τα κεκτημένα».
«Φτιάχνουμε την Ευρώπη» σημαίνει συμμετέχουμε ενεργά. Δεν είναι σύνθημα, είναι πράξη και οφείλουμε να απαιτήσουμε θεσμική ανανέωση, να επαναφέρουμε την πολιτική σοβαρότητα, να διεκδικήσουμε μια ήπειρο πιο δημοκρατική και πιο κοντά στον πολίτη. Γιατί, αν αφήσουμε το πεδίο κενό, θα το καταλάβουν όσοι υπόσχονται «σωτηρίες» μέσα από τον φανατισμό και την επιστροφή στο παρελθόν.
Η γενιά μας καλείται να δώσει περιεχόμενο στο «φτιάχνουμε την Ευρώπη», όχι απλώς να μείνει Ευρώπη, αλλά να την ξαναφανταστεί και να την ξαναφτιάξει. Γιατί αν κάτι είναι βέβαιο, είναι ότι το μέλλον μας δεν θα το κληρονομήσουμε έτοιμο. Θα το χτίσουμε οι ίδιοι.
Γράφει ο Στρατής Κοκκινέλλης
Φιλόλογος – δημοσιογράφος
