Πρώτη φορά πάπας από τις ΗΠΑ στο Βατικανό
Στις 8 Μαΐου 2025, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία εισήλθε σε μια νέα εποχή: ο Ρομπέρ Φράνσις Πρεβόστ εκλέχτηκε νέος πάπας, επιλέγοντας το όνομα Λέων ΙΔ’. Πρόκειται για τον πρώτο Αμερικανό ποντίφικα στην ιστορία, σε μια συγκυρία παγκόσμιων ανακατατάξεων, με νέες προκλήσεις σε όλα τα πεδία: από την τεχνολογία και τη γεωπολιτική, μέχρι την κοινωνική συνοχή και την ίδια τη θρησκευτικότητα.
Η παγκόσμια συγκυρία του 2025
Η εκλογή του Λέοντα ΙΔ’ πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων διεθνών εξελίξεων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει επιστρέψει στην προεδρία ο Ντόναλντ Τραμπ, η Ουκρανία παραμένει σε εμπόλεμη κατάσταση, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση και η παραπληροφόρηση δημιουργούν ένα νέο, δυναμικό και αβέβαιο περιβάλλον. Η παγκόσμια Καθολική Εκκλησία καλείται να αναστοχαστεί τον ρόλο της, σε μια εποχή όπου το πνευματικό ζητείται περισσότερο από ποτέ, αλλά εκφράζεται λιγότερο.
Το προφίλ του
Ο νέος πάπας γεννήθηκε στο Σικάγο το 1955, εντάχθηκε στο τάγμα των Αυγουστινιανών και υπηρέτησε για χρόνια στο Περού, αποκτώντας βαθιά εμπειρία της Λατινικής Αμερικής. Τα τελευταία χρόνια διατέλεσε επίσκοπος και ανώτερος αξιωματούχος στο Βατικανό, με έμφαση σε θέματα δικαίου και πειθαρχίας.
Η διπλή του ταυτότητα -ως Αμερικανός και Λατινοαμερικανός στην ποιμαντική του εμπειρία- του προσδίδει πολιτισμική ευρύτητα και εκκλησιαστική ισορροπία. Δεν συνδέεται με καμία ακραία τάση στο εσωτερικό της Εκκλησίας και εκφράζει τη γραμμή της συνέχειας, αλλά και της αθόρυβης ανανέωσης.
Η σημασία της εκλογής του
Η εκλογή Αμερικανού πάπα -έστω με ισχυρή παγκόσμια προοπτική- αντανακλά:
- Τη διεύρυνση της Εκκλησίας πέρα από την ευρωπαϊκή της καταγωγή.
- Την ανάγκη για πρόσωπα με διεθνές και ποιμαντικό αποτύπωμα,
ικανά να γεφυρώσουν την παράδοση με τον σύγχρονο κόσμο. - Την επιθυμία για σταθερότητα, κοινωνική παρουσία και ήπια καθοδήγηση, αντί για συγκρουσιακές μεταρρυθμίσεις.
Το όνομα Λέων ΙΔ’ και η ιστορική αναφορά
Η επιλογή του ονόματος Λέων ΙΔ’ παραπέμπει ευθέως στον Λέοντα ΙΓ’ (1878-1903), τον πάπα που εισήγαγε τη σύγχρονη κοινωνική διδασκαλία της Εκκλησίας με την ιστορική εγκύκλιο Rerum Novarum. Υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των εργαζομένων, προειδοποίησε για την κοινωνική έκρηξη των ανισοτήτων και προσπάθησε να διατηρήσει τη θεσμική ταυτότητα της Εκκλησίας, ενώ ταυτόχρονα άνοιγε διαύλους επικοινωνίας με τη φιλοσοφία, την επιστήμη και τις νεωτερικές ιδέες.
Η αναφορά στον Λέοντα ΙΓ’ δεν είναι απλώς φόρος τιμής, αλλά ενσυνείδητη αναγνώριση της ανάγκης να μιλήσει η Εκκλησία ξανά για τον άνθρωπο, το δίκαιο, την εργασία, την κοινότητα και την αλήθεια, χωρίς να χάσει τον πνευματικό της χαρακτήρα.
Μήνυμα για το αύριο
Ο νέος πάπας δεν έρχεται να ταράξει τα νερά. Έρχεται, όμως, σε μια στιγμή που οι θεσμοί κλυδωνίζονται, να προτείνει μια σταθερή, ταπεινή και παγκόσμιας εμβέλειας παρουσία της Εκκλησίας. Δεν προβάλλει έναν χριστιανισμό θριάμβου, αλλά ενσυναίσθησης και συνοχής. Με την ψυχραιμία της εμπειρίας και το βλέμμα στη νέα γενιά, ο Λέων ΙΔ’ έρχεται να υπενθυμίσει ότι ο ρόλος του πάπα είναι πρώτα από όλα πνευματικός.
Τα πρώτα του λόγια
Στην πρώτη του δημόσια εμφάνιση ως πάπας, ο Λέων ΙΔ’ στάθηκε στο μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου, απευθυνόμενος σε ένα ενθουσιώδες πλήθος που είχε γεμίσει την πλατεία. «Ειρήνη σε όλους σας», είπε στα ιταλικά, χαρακτηρίζοντας αυτόν τον χαιρετισμό ως τον πρώτο που απηύθυνε ο Αναστημένος Χριστός στους μαθητές του.
«Εύχομαι αυτή η ειρήνη να φτάσει στις καρδιές και τις οικογένειές σας, όπου κι αν βρίσκεστε», πρόσθεσε με φανερή συγκίνηση. Ο νέος ποντίφικας ευχαρίστησε τους καρδινάλιους για την εμπιστοσύνη τους και απηύθυνε ειδικό χαιρετισμό στην Εκκλησία της Ρώμης. Στη συνέχεια, μίλησε στα ισπανικά για να ευχαριστήσει την πρώην επισκοπή του στο Περού, έναν τόπο όπου -όπως είπε- «ένας πιστός λαός μοιράστηκε την πίστη του και πρόσφερε πολλά».
Αναφέρθηκε στον πάπα Φραγκίσκο, καλώντας τους πιστούς να κρατήσουν «τη γαλήνια φωνή του στην καρδιά τους», και δήλωσε ότι επιθυμεί να συνεχίσει την ευλογία εκείνου. Υπενθύμισε ότι «ο Θεός μας αγαπά όλους, άνευ όρων» και κάλεσε σε ενότητα και αλληλεγγύη: «Ας χτίσουμε γέφυρες». Ολοκλήρωσε καλώντας σε κοινή προσευχή προς την Παναγία και διαβάζοντας λατινικό ύμνο στους Αγίους.
