Τον κατηγορούν πως η συνταγματική αναθεώρηση είναι πρόσχημα για εκ νέου υποψηφιότητά του για την προεδρία το 2028
Δέκα νομικούς για να συντάξουν την πρότασή τους για το νέο Σύνταγμα της Τουρκίας όρισε ο πρόεδρος της χώρας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Με αφορμή την 65η επέτειο από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1960, το οποίο οδήγησε στην αγχόνη τον τότε πρωθυπουργό Αντνάν Μεντερές και τους υπουργούς Εξωτερικών και Εσωτερικών, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε μιλώντας στους επικεφαλής των νομαρχιακών επιτροπών του κόμματος του ΑΚΡ: «Από χθες όρισα δέκα φίλους μου νομικούς. Από τώρα αρχίζουν να εργάζονται. Θεού θέλοντος, θα προχωρήσουμε στις εργασίες για το νέο Σύνταγμα».
Εκτός από την 65η επέτειο του πραξικοπήματος του 1960, φέτος συμπληρώνονται επίσης 40 χρόνια από το στρατιωτικό πραξικόπημα του στρατηγού Κενάν Εβρέν το 1980. Παρόλο που η κυβέρνηση Ερντογάν από το 2002 έχει προχωρήσει σε αρκετές αναθεωρήσεις, αλλάζοντας εν πολλοίς το πνεύμα των στρατιωτικών που συνέταξαν την εποχή εκείνη το ισχύον Σύνταγμα, ο Ερντογάν επιμένει ότι αυτό φέρει τη σφραγίδα των πραξικοπηματιών στρατηγών και υποστηρίζει ότι η χώρα πρέπει να αποκτήσει νέο Σύνταγμα που θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί ο «αιώνας της Τουρκίας» που ο ίδιος ευαγγελίζεται.
Μόνο αν αλλάξουν οι νόμοι μπορεί να μείνει στο… τιμόνι
Ο Τούρκος πολιτικός βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας του εδώ και 22 χρόνια. Αρχικά ως πρωθυπουργός το 2003 και έπειτα ως εκλεγμένος πρόεδρος από το 2014. Όπως έχουν τα πράγματα προς το παρόν, δεν δύναται να υποβάλει ξανά υποψηφιότητα, εκτός φυσικά και αν αλλάξουν οι νόμοι ή αν προκηρύξει ο ίδιος πρόωρες εκλογές.
Επικριτές του προέδρου Ερντογάν τον κατηγορούν ότι επιχειρεί να αλλοιώσει τον κοσμικό και εθνικό χαρακτήρα του καθεστώτος και ότι η συνταγματική αναθεώρηση είναι απλώς το πρόσχημα για να μπορέσει να είναι εκ νέου υποψήφιος για την προεδρία το 2028.
«Το Σύνταγμα του 1982, το οποίο έχει σε μεγάλο βαθμό απαλλαγεί από τα δομικά του στοιχεία με τις αναθεωρήσεις που έγιναν, φέρει ακόμα τα κατάλοιπα της περιόδου του πραξικοπήματος. Το νέο Σύνταγμα θα μας επιτρέψει να απαλλαγούμε από αυτά τα κατάλοιπα και να απαλλαγούμε από τον τάφο που μας έβαλαν», υποστήριξε χαρακτηριστικά ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τονίζοντας ότι «θα απαλλάξουμε οπωσδήποτε το έθνος από την ντροπή του Συντάγματος των πραξικοπηματιών».
Στις αρχές του 2025, ένας τραγουδιστής απευθυνόμενος στον Τούρκο πρόεδρο τον ρώτησε αν θα ήταν υποψήφιος για ακόμη μια θητεία, με τον Ερντογάν να αποκρίνεται: «Είμαι υποψήφιος, αν εσείς είστε». Την ακριβώς επόμενη μέρα, ο εκπρόσωπος του κόμματός του επιβεβαίωσε ότι το θέμα ήταν στην ατζέντα τους: «Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι το έθνος μας το θέλει».
Βέβαια πριν από λίγες ημέρες δήλωσε ότι δεν έχει καμία πρόθεση να επανεκλεγεί ή να θέσει ξανά υποψηφιότητα για πρόεδρος. Αναζητώντας στήριξη:
«Με ενδιαφέρει μόνο η βελτίωση της φήμης της χώρας μας. Η Τουρκία αλλάζει, ο κόσμος αλλάζει. Ζούμε σε μια νέα εποχή. Πιστεύετε ότι μπορούμε να πετύχουμε κάτι σε έναν τόσο ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο με ένα Σύνταγμα που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια πραξικοπήματος, στην παλιά Τουρκία που εξακολουθεί να διατηρεί μια νοοτροπία πραξικοπήματος; Η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να προχωρήσει με ένα Σύνταγμα γραμμένο σε συνθήκες πραξικοπήματος»
Με βάση το υπάρχον Σύνταγμα, επιτρέπονται δύο πενταετείς θητείες. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αυτή τη στιγμή διανύει την τρίτη θητεία του, έχοντας υποστηρίξει πως η πρώτη του θητεία έλαβε χώρα πριν η Τουρκία μεταβεί από κοινοβουλευτική σε προεδρική διακυβέρνηση. Η αλλαγή αυτή συνέβη το 2017 και έδωσε στον Τούρκο πρόεδρο διευρυμένες εξουσίες. Εξακολουθεί όμως να επιτρέπει μόνο δύο προεδρικές θητείες.
Προκειμένου να πετύχει ακόμα ένα δημοψήφισμα, θα χρειαστεί να έχει τη στήριξη 360 βουλευτών του κοινοβουλίου των 600 εδρών. Για την ώρα, μπορεί να βασίζεται σε 321. Αν λάβει 400 ψήφους, θα έχει τη δυνατότητα να αλλάξει αμέσως το Σύνταγμα.
