Πέρασαν δέκα ολόκληρα χρόνια από τότε που ο Αλέξης Τσίπρας και η κυβέρνησή του (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ) έσυραν τη χώρα σ’ εκείνο το αχρείαστο, διχαστικό δημοψήφισμα. Από τότε (σαν σήμερα 5 Ιουλίου) που ο άνθρωπος, ο οποίος υποσχόταν να σχίσει τα μνημόνια με έναν νόμο και ένα άρθρο, κάνοντας τη γνωστή «ιστορική κωλοτούμπα», μετέτρεψε το «Όχι» σε «Ναι» και υπέγραψε την τρίτη και πιο επιβαρυντική για τη χώρα συμφωνία με τους δανειστές.
Δέκα χρόνια μετά, και όλα είναι σήμερα διαφορετικά. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει παραιτηθεί από την ηγεσία του κλυδωνιζόμενου και σπαρασσόμενου τώρα ΣΥΡΙΖΑ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, εκ των πρωτοστατών του «Ναι» και του«Μένουμε Ευρώπη», κλείνει έξι χρόνια στην πρωθυπουργία της χώρας.
Όλα ξεκίνησαν όταν το ρολόι έδειχνε 36 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της 26ης Ιουνίου προς 27η του έτους 2015. Μετά από σύσκεψη του Υπουργικού Συμβουλίου στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Αλέξης Τσίπρας ανακοινώνει από τηλεοράσεως τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, καθώς η επίτευξη συμφωνίας με τους εταίρους είχε λάβει χαρακτηριστικά τελεσιγράφου, δεδομένης και της εκπνοής του προγράμματος, που «έτρεχε».
Παρά τις προειδοποιήσεις εκ μέρους των Ευρωπαίων αλλά και των Ελλήνων συνομιλητών του και τις παρασκηνιακές κινήσεις για την εξεύρεση λύσης, ο τότε πρωθυπουργός παίζει το «χαρτί» του δημοψηφίσματος, με επίδικο αντικείμενο το είδος των οικονομικών μέτρων τα οποία έπρεπε να πάρει η Ελλάδα για την ολοκλήρωση του προηγούμενου προγράμματος οικονομικής διάσωσης. Στους Έλληνες πολίτες δίνεται από την κυβέρνηση περιθώριο μόλις μία εβδομάδα για να ψηφίσουν.
Το ερώτημα που τίθεται είναι μακροσκελές και αφορά στο αν θα πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας των τριών θεσμών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) . Έστω και εάν είναι βέβαιο ότι πολύ μικρό ποσοστό των πολιτών κατάλαβε το ερώτημα της κυβέρνησης, τα δύο στρατόπεδα, που ήδη έχουν διαμορφωθεί εδώ και μήνες, δεν αργούν να περιχαρακωθούν. Και η Ελλάδα, μετά την απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να μετακυλήσει το βάρος της απόφασης στους Έλληνες πολίτες, θα βιώσει μία πρωτοφανή πόλωση και θα χωριστεί κυριολεκτικά στα δύο. Τα πολιτικά κόμματα, ανεξαιρέτως, παίρνουν θέση μάχης. Από τη μία το «Όχι», με επικεφαλής τον ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά τον πρωθυπουργό. Συνοδοιπόροι, οι συγκυβερνήτες ΑΝΕΛ και η Χρυσή Αυγή. Από τη άλλη σχηματίζεται το λεγόμενο «ευρωπαϊκό τόξο». Με επικεφαλής τη ΝΔ, που προκρίνει πως το δίλημμα είναι ουσιαστικά το «Ναι» ή «Όχι» στη ζώνη του ευρώ και στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Ίδια στάση τηρεί το Ποτάμι. Το ΠΑΣΟΚ συμφωνεί πως το πραγματικό δίλημμα είναι «ναι ή όχι στο ευρώ, ναι ή όχι στην Ευρώπη» και το ΚΚΕ παίρνει αποστάσεις και δηλώνει πως θα επιδίωκε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος με επιλογή και την έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Υπέρ του «Ναι» τάχθηκαν με δηλώσεις τους όλοι οι πρώην πρωθυπουργοί Κ. Καραμανλής, Κ. Σημίτης, Γ. Παπανδρέου, ενώ και ο Κων. Μητσοτάκης, παρά τα 97 του τότε χρόνια, έδωσε το παρών σε εκδήλωση υπέρ του «Ναι».
Το βράδυ Κυριακής εισέρχονται στη ζωή μας τα capitalcontrols καιτα ΑΤΜ δεν άργησαν να γεμίσουν με ουρές. Οι ελληνικές τράπεζες παραμένουν κλειστές όλη την εβδομάδα και το όριο ανάληψης είναι στα 60 ευρώ ημερησίως.
Κόντρα σε αρκετές από τις προβλέψεις, και όπως εικάζεται και στις προσδοκίες του στενού πυρήνα του Μαξίμου, το βράδυ της 5ης Ιουλίου 2015 το «Όχι» επικρατεί με συνολικό ποσοστό 61,31%, έναντι 38,69%. Με το «Ναι» όμως υπό μάλης, κάνοντας τη γνωστή πια «κωλοτούμπα», ο Αλ. Τσίπρας προσέρχεται το πρωί της επομένης στη Σύνοδο των Πολιτικών Αρχηγών και, μπροστά στον κίνδυνο η χώρα να χτυπήσει στα «βράχια» και να βρεθεί εκτός Ευρωζώνης, αποφασίζει να υπογράψει με τους δανειστές ένα τρίτο επονείδιστο πακέτο βοήθειας.
Αμέσως μετά θα προκηρύξει πρόωρες εκλογές, παρότι είχε δεσμευτεί στους άλλους πολιτικούς αρχηγούς πως δεν θα έκανε κάτι τέτοιο.
Παρότι πέρασαν δέκα χρόνια από τότε, οι διαιρετικές τομές εκείνου του αχρείαστου δημοψηφίσματος,με τα βαθιά σημάδια που άφησαν πάνω στη χώρα, είναι εμφανείς μέχρι σήμερα. Δέκα χρόνια μετά, η χώρα βρίσκεται μακριά μεν από εκείνες τις εφιαλτικές ημέρες, αλλά ούτε έχει απαλλαγεί από τους λαϊκιστές, ούτε γύρισε οριστικά σελίδα στις πολιτικές παθογένειες που προετοίμασαν ακόμη και τη χρεοκοπία της.
του Φώτη Σιούμπουρα
