Εξίσωση για… δυνατούς λύτες αποτελεί η έξοδος από την αγορά εργασίας, καθώς η εξασφάλιση για υψηλότερες δυνατές συντάξεις αναγκάζει κάθε χρόνο χιλιάδες ασφαλισμένους να αναζητήσουν «σωσίβιο» στην εξαγορά των πλασματικών ετών.
Όπως τονίζει ρεπορτάζ του Λουκά Αθ. Γεωργιάδη στην εφημερίδα «Political», η αναγνώριση προϋπηρεσίας και η εξαγορά πλασματικών ετών μπορούν να οδηγήσουν σε θεαματικές διαφορές, ενώ η όλη διαδικασία κρύβει «παγίδες» και μυστικά που μπορούν είτε να γλιτώσουν τους ασφαλισμένους από χιλιάδες ευρώ είτε να τους οδηγήσουν σε ασύμφορες αποφάσεις. Τα σημεία SOS που πρέπει να έχουν υπόψιν τους οι ασφαλισμένοι είναι τα εξής:
- Δίνεται η δυνατότητα εξαγοράς έως και επτά πλασματικών ετών για 35 έτη ασφάλισης και άνω. Η αναγνώριση αφορά το πτυχίο ΑΕΙ ή ΤΕΙ (4 χρόνια), τη στρατιωτική θητεία για τους άνδρες (περίπου 2 έτη), την αναγνώριση για κάθε παιδί (ένας χρόνος ανάλογα με τον αριθμό που βαρύνει την οικογένεια), την ανεργία και τα κενά ασφάλισης.
- Αν ένας ασφαλισμένος ζητήσει να κάνει εξαγορά πλασματικών ετών, τότε συμφέρει να το κάνει σε περίοδο που ο μισθός είναι χαμηλός. Αν όμως αναμένει αύξηση ή προαγωγή, τότε η αίτηση πρέπει να γίνει πριν τη μεταβολή, καθώς η τιμή εξαγοράς οριστικοποιείται ακριβώς τη στιγμή της υποβολής της σχετικής αίτησης.
- Το κόστος εξαγοράς για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους αντιστοιχεί στην ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει ο επαγγελματίας κατά το έτος υποβολής της αίτησης. Οι οκτώ στους δέκα επιλέγουν τη χαμηλότερη κατηγορία για να μειώσουν το κόστος εξαγοράς, αλλά το τελικό ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης θα είναι εμφανώς πιο χαμηλό.
- Η εξαγορά πλασματικών ετών έχει νόημα μόνο όταν υπάρχει θέμα θεμελίωσης δικαιώματος και προσαύξηση σύνταξης. Για παράδειγμα, αυτό ισχύει όταν λείπουν ένσημα για να πιαστούν τα 35 ή 40 έτη ασφάλισης, ώστε ο ασφαλισμένος να βγει νωρίτερα στη σύνταξη, δηλαδή στα 62 ή στα 67 έτη.
- Η υποβολή της αίτησης για αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να γίνει οποτεδήποτε, αλλά η θεμελίωση εξετάζεται με βάση τις διατάξεις που ίσχυαν το έτος που ο ασφαλισμένος συμπλήρωσε τις προϋποθέσεις. Οι εργατολόγοι προτείνουν την υποβολή της αίτησης εξαγοράς μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης ή λίγο πριν, ώστε να γνωρίζει ο ασφαλισμένος ακριβώς πόσα χρόνια χρειάζεται.
- Η εξαγορά πλασματικών ετών έχει σπουδαία σημασία όταν βοηθά τον ασφαλισμένο να ξεπεράσει τα 30 έτη ασφάλισης, καθώς οι συντελεστές αναπλήρωσης είναι αρκετά υψηλότεροι. Έτσι, έως τα 30 έτη η προσαύξηση στο ποσοστό αναπλήρωσης είναι 1,03% ανά έτος, για 31-33 έτη αυξάνεται στο 1,98%, για 34-36 έτη 2,50%, για 37-40 έτη φτάνει το 2,55% ανά έτος, ενώ για μετά τα 40 έτη πέφτει στο 0,5% για κάθε έτος.
- Το κόστος εξαγοράς δεν είναι ενιαίο και αντιστοιχεί στο 20% του τελευταίου μισθού πριν την υποβολή της αίτησης, για κάθε μήνα αναγνώρισης.
- Ο ασφαλισμένος μπορεί να αναγνωρίσει δωρεάν πλασματικά έτη προϋπηρεσίας μόνο για θεμελίωση και όχι για προσαύξηση σύνταξης. Αυτά είναι ο χρόνος επιδοτούμενης ανεργίας (ΟΑΕΔ), ο χρόνος επιδοτούμενης ασθένειας και η περίοδος κύησης και λοχείας για τις μητέρες.
- Η εξαγορά μπορεί να γίνει με εφάπαξ πληρωμή του ποσού, όπου παρέχεται έκπτωση 2%, ενώ ο αριθμός των δόσεων ισούται με τους μήνες που αναγνωρίζονται. Ο κλασικός τρόπος για την εξαγορά είναι η παρακράτηση της μηνιαίας δόσης από το μηνιαίο ποσό της σύνταξης.
- Αν γίνει εξαγορά και τελικά ο ασφαλισμένος δεν χρησιμοποιήσει τα έτη που εξαγόρασε, τότε τα χρήματα δεν επιστρέφονται. Επομένως, η εξαγορά πρέπει να γίνεται μετά από προσεκτική μελέτη της ασφαλιστικής σας εικόνας.
