Νίκος Ανδρουλάκης και Χάρης Δούκας κατά τη διάρκεια του τριήμερου συνεδρίου είχαν δύο στιγμιότυπα που μαρτυρούσαν αν μη τι άλλο τις προθέσεις τους για τη θετική εξέλιξη αυτού του κορυφαίου κομματικού γεγονότος. Και οι δύο τους, όπως σημειώνει ρεπορτάζ του Αντώνη Ι. Αντωνόπουλου στην εφημερίδα «Political», το προηγούμενο διάστημα ήταν πρωταγωνιστές ενός σκληρού μπρα ντε φερ που είχε οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ σε μια ισορροπία στην κόψη του ξυραφιού. Εσωκομματικά χαρακώματα και μπηχτές ένθεν κακείθεν ήταν στην ημερήσια διάταξη.
Την πρώτη μέρα του συνεδρίου ο Νίκος Ανδρουλάκης και ο δήμαρχος της Αθήνας άφησαν στην άκρη τους «πάγους να λιώσουν» και είχαν έναν «κανονικό» έως και θερμό χαιρετισμό μεταξύ τους. Το Σάββατο κάθισαν για αρκετή ώρα δίπλα-δίπλα και συζητούσαν. Ξεπεράστηκαν οι αντιθέσεις; Φυσικά και όχι. Όμως ως ώριμοι πολιτικοί άνδρες φαίνεται πως αποφάσισαν να κάνουν τις αμοιβαίες κινήσεις καλής θέλησης και, αντί να κάνουν το συνέδριο «Κούγκι», να προτάξουν το καλό της παράταξης και να ομώσουν στην ενότητα!
«Δεν θέλουμε να είμαστε συνδιαχειριστές δεξιών επιλογών»
Το ίδιο έπραξαν και όλα τα κορυφαία στελέχη κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεών τους. Έβαλαν ελαφρώς στην άκρη τις φιλοδοξίες τους και μίλησαν με έναν ρεαλιστικό λόγο και πολιτικά επιχειρήματα για το τι πρέπει να γίνει ώστε η επόμενη μέρα να αποτελέσει εφαλτήριο επανεκκίνησης για το ΠΑΣΟΚ. Κανείς δεν είναι αφελής ώστε να πιστεύει ότι μέσα σε τρεις μέρες συνεδρίου γεφυρώθηκαν τα χάσματα που τους χώριζαν. Ενδεχομένως αυτήν τη φορά αντιλήφθηκαν ότι όντως οι ευκαιρίες κάποια στιγμή τελειώνουν. Κοινός παρονομαστής η αγωνία να ξεκολλήσει η δημοσκοπική «βελόνα».
Μπορεί το 4ο Τακτικό Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ να μην είχε τον παλμό και την ένταση άλλων εποχών, κατάφεραν όμως να πέσει η αυλαία, να βγουν όλοι μαζί ενωμένοι και να δουν πώς θα βρουν τον τρόπο να «δουλέψουν» από κοινού για την επίτευξη του στόχου της πολιτικής αλλαγής και της ήττας της ΝΔ. Τον τόνο σε όλη τη διαδικασία έδωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης, αλλά κυρίως η καθοριστική -πλην όμως αθόρυβη- δουλειά των Κώστα Σκανδαλίδη και Κώστα Λαλιώτη. Το ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ξέκοψε με τον τρόπο του ότι δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο συνεργασίας με τη ΝΔ οδήγησε τον Χάρη Δούκα να αναγνωρίσει και να αποδέχεται τη νέα συνθήκη, όπως διατυπώθηκε και στο κείμενο της πολιτικής απόφασης.
Στην ομιλία του επανέλαβε τη θέση του ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να συνεργαστεί με τη ΝΔ μετά τις εκλογές για τη συγκρότηση κυβέρνησης, λέγοντας πως είναι «απαράβατος όρος για την πολιτική μας αξιοπιστία» και αποτελεί προϋπόθεση «για να μεγαλώσουμε εκλογικά» προκειμένου να αποκτήσει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης «προοπτική νίκης».
Όπως είπε, «δεν θέλουμε να είμαστε συνδιαχειριστές δεξιών επιλογών» και πως το «μεγάλο “όχι”» στη συγκυβέρνηση είναι «το μεγάλο “ναι” στις αλλαγές που έχει ανάγκη ο τόπος». Και απαντώντας στην αποστροφή του Νίκου Ανδρουλάκη που ερμηνεύτηκε και ως «καρφί» εναντίον του τόνισε: «Αναγνωρίζω το θετικό της προσπάθειας. Είμαστε σε καλό δρόμο. Άκουσα χθες τον πρόεδρο να αναφέρει ότι όποιος πιστεύει ότι υπάρχει σενάριο συνεργασίας με αυτούς που οργάνωσαν την ηθική και πολιτική του εξόντωση, βρίσκεται εκτός πραγματικότητας. Χαίρομαι που το ακούω και συμφωνώ, πρόεδρε! Μπορούμε μάλιστα να το προσθέσουμε στην απόφαση του συνεδρίου και να το ψηφίσουμε όλοι μαζί. Πάντως, το πιο σημαντικό είναι ότι μετά το κείμενο που κατατέθηκε, η στρατηγική μας είναι πια εντός πραγματικότητας».
Συγκυβέρνηση «σε καμία περίπτωση!»
Ο Παύλος Γερουλάνος σε ένα ενωτικό κρεσέντο σημείωσε: «Εχθρός μας είναι μόνο τα προβλήματα του λαού. Εμπόδιο στον δρόμο να τα λύσουμε η ΝΔ και ο κύριος Μητσοτάκης. Ήρθαν με πρόσχημα τη Δημοκρατία. Την ποδοπάτησαν όπου, όπως και όποτε μπορούσαν. Ήρθαν μιλώντας για “αριστεία”. Και εννοούσαν αλαζονεία, αυθαιρεσία, ατιμωρησία. Είναι το πρόβλημα. Και είμαστε η λύση. Αυτά τα δύο δεν συμβιβάζονται ούτε κυβερνητικά. Σε καμία περίπτωση! Σωστός ο Χάρης που επέμεινε. Σωστός ο πρόεδρος που το υιοθέτησε».
Kαι διευκρίνισε: «Όχι μόνο διότι είναι κακό για το ΠΑΣΟΚ. Διότι είναι κάκιστο για την πατρίδα. Όπου δοκιμάστηκε, γεννήθηκαν πολιτικά τέρατα, λαϊκισμού και φασισμού. Δεν νοείται λοιπόν κανένας κυβερνητικός συμβιβασμός που υπονομεύει το μέλλον της πατρίδας μας. Για καμία καρέκλα εξουσίας». Απευθυνόμενος μάλιστα προς τον πρόεδρο του συνεδρίου, Κώστα Σκανδαλίδη, είπε: «Σε καμία περίπτωση! Κώστα, βάλε και αυτές τις τρεις λέξεις στο κείμενο και καλύπτουμε κάθε προοδευτικό πολίτη». Στο καθαρά πολιτικό πεδίο χαρακτήρισε «μοναδικής εθνικής και πολιτικής σημασίας» τις επόμενες εθνικές εκλογές και παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις για τη νίκη της παράταξης λέγοντας με νόημα ότι «η νίκη στις εκλογές θα έρθει με σύστημα, οργάνωση και ενότητα».
«Πυρ» κατά της ΝΔ και με βλέμμα στραμμένο στις κάλπες
Οι ομιλίες των διακεκριμένων στελεχών του κόμματος κατά τη διάρκεια του συνεδρίου υπήρξαν ενδιαφέρουσες, ιδιαίτερα για όσους μπορούσαν να διαβάσουν τις «λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά» σε όσα είπαν.
Ο Γιώργος Παπανδρέου άδραξε την ευκαιρία να βάλει στο στόχαστρό του τη ΝΔ και τα ελλείμματα της διακυβέρνησής της ως την αιτία για την κρίση χρεοκοπίας, αλλά και την Αριστερά: «Το γνώριζαν και επέλεξαν να το συγκαλύψουν. Ξέπλυναν τη Δεξιά για να χτυπήσουν το ΠΑΣΟΚ» και να καταλήξει με την επισήμανση πως «θέλουμε την ενότητα των ευρύτερων δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων. Όχι όμως στη βάση μιας ψεύτικης ανάγνωσης της ιστορίας».
«Να κάνουμε τη λέξη Δημοκρατία ξανά επικίνδυνη»
Επίσης, με μια στοχευμένη επισήμανση κατάφερε να προκαλέσει αίσθηση στο κομματικό ακροατήριο. «Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει. Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα. Να κάνουμε τη λέξη “Δημοκρατία” ξανά επικίνδυνη για τα κατεστημένα και λυτρωτική για τους πολλούς», ανέφερε ο πρώην πρωθυπουργός. Ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη στάθηκε ο Ευάγγελος Βενιζέλος.
Τον κατηγόρησε για «γενικευμένη κρίση των θεσμών της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου: Της Βουλής, της Δικαιοσύνης, των ανεξάρτητων αρχών». Μίλησε για μια «συγκεντρωτική και μονοπρόσωπη διακυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη που κάνει διαρκώς και σκοπίμως την επιλογή της όξυνσης, της έντασης, της σύγκρουσης. Το τελείως αντίθετο από τη φυσιολογική επιδίωξη κάθε κυβέρνησης για ήπιο κλίμα, συναίνεση, συμμετοχή της αντιπολίτευσης στην ευθύνη στρατηγικών εθνικών επιλογών». Σε αυτό το πλαίσιο εξήγησε πως «αυτό το κάνει για αυτοπροστασία λόγω της σώρευσης σκανδάλων που μπορεί ανά πάσα στιγμή να προσλάβουν εκρηκτικές διαστάσεις και απαιτούν μια συμπαγή και ελεγχόμενη κυβερνητική πλειοψηφία που αντί να κυβερνά αναπτύσσοντας πολιτικές διαχειρίζεται υποθέσεις και αντιπολιτεύεται την αντιπολίτευση».
«Πάνω απ’ όλα η πατρίδα»
Η Άννα Διαμαντοπούλου υποστήριξε ότι «Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται συμπληρώματα για να κατέβει στις εκλογές. Είναι αυτόνομο και ενιαίο», υπογραμμίζοντας πως αντίπαλός του είναι η συντήρηση, ο πελατειασμός και ο κάθε λογής λαϊκισμός». Έστειλε το μήνυμα πως το ΠΑΣΟΚ «δεν υπάρχει περίπτωση να συνεργαστεί με κόμματα με τα οποία έχει ιδεολογικές, πολιτικές και ηθικές διαφορές, όπως η ΝΔ του κ. Μητσοτάκη. Έχει πάνω απ’ όλα την πατρίδα», εκτιμώντας πως «δεν πρόκειται να γίνει συμπλήρωμα ούτε θα διασπαστεί. Δεν υποχωρεί, ανοίγει νέους δρόμους κι ευκαιρίες για το μέλλον της χώρας».
Καταθέτοντας την πρότασή του για το πώς πρέπει να κινηθεί το ΠΑΣΟΚ, ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, μεταξύ άλλων, τόνισε πως «καθαρή πρέπει να είναι και η διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά. Χωρίς θολά σημεία και χωρίς αστερίσκους. Διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά του Μητσοτάκη, αλλά και διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά οποιουδήποτε την εκπροσωπεί». Τάχθηκε υπέρ της διεύρυνσης, αλλά με όρια: «Δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε από αυτούς που το παίζουν ανταγωνιστές στον προοδευτικό χώρο».
Το αίτημα για μια διαφορετική Ελλάδα με κοινωνική δικαιοσύνη, ισχυρούς θεσμούς και πραγματική πολιτική αλλαγή ανέδειξε ο Μιχάλης Κατρίνης, υπογραμμίζοντας ότι το κόμμα είναι «ενωμένο, δυνατό και αποφασισμένο» να διεκδικήσει τη νίκη στις εκλογές και να συγκροτήσει προοδευτική κυβέρνηση. Έμφαση έδωσε στη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ, ξεκαθαρίζοντας ότι στόχος πρέπει να είναι η πρώτη εκλογική θέση και ο σχηματισμός προοδευτικής κυβέρνησης, ενώ σε διαφορετική περίπτωση το κόμμα θα πρέπει να παραμείνει στην αντιπολίτευση, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας με τη ΝΔ. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη προγραμματικού διαλόγου με τις προοδευτικές δυνάμεις.
Οι αλλαγές στο νέο καταστατικό
Μπορεί τα βλέμματα όλων να ήταν στραμμένα στο αν θα σκάσει ή όχι «το εσωκομματικό ναρκοπέδιο», ωστόσο ένα από τα μεγάλα ζητήματα ήταν οι αλλαγές στο καταστατικό του κόμματος: Εγκρίθηκε ομόφωνα η απόφαση για τις πολιτικές θέσεις του κόμματος, καταλήγοντας σε οριστική απόφαση κατά της συγκυβέρνησης με τη ΝΔ, ενώ εγκρίθηκε ομόφωνα και το πρόγραμμα του κόμματος που είχε παρουσιάσει ο Νίκος Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ. Τέλος, με συντριπτική πλειοψηφία (ψήφισαν «κατά» 8 σύνεδροι) εγκρίθηκαν οι καταστατικές αλλαγές που αφορούν:
Τη μετατροπή του ΠΑΣΟΚ σε ενιαίο κόμμα προκειμένου να μπορεί να πάρει το μπόνους των 50 εδρών στην περίπτωση που κατακτήσει την πρώτη θέση στις εθνικές εκλογές. Οι διαφορετικές τάσεις θα εκπροσωπούνται με ποσόστωση, ενώ μπαίνει όριο στις θητείες που μπορούν να υπηρετήσουν τα στελέχη. Συγκεκριμένα, ρυθμίζονται:
· Έως 5 πλήρεις θητείες για τους βουλευτές, με σύνολο 20 χρόνια.
· Έως 3 πλήρεις θητείες για τους ευρωβουλευτές, σύνολο 15 χρόνια.
· Έως 4 θητείες για εκλεγμένους σε ανώτατα συνδικαλιστικά όργανα, σύνολο 16 χρόνια.
· Η συμμετοχή του γραμματέα της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής θα είναι ασυμβίβαστη με σταυρό στις εκλογές.
· Καθιερώνεται ασυμβίβαστο όσων συμμετέχουν σε αυτοδιοικητικά και συνδικαλιστικά ψηφοδέλτια που δεν στηρίζει το ΠΑΣΟΚ. Δηλαδή δεν θα μπορούν να είναι μέλη της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής.
· Στα αριστίνδην μέλη της Κεντρικής Επιτροπής προστίθενται ο δήμαρχος Αθηναίων, οι πρώην γραμματείς του κόμματος και οι εκλεγμένοι περιφερειάρχες με το ΠΑΣΟΚ.
· Συστήνονται 13 περιφερειακά συμβούλια.
· Η ΚΕ γίνεται 271 από 300 μέλη.
· Το Πολιτικό Συμβούλιο γίνεται 23 από 31 μέλη.
