Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, που σηματοδότησε τη στιγμή της απελευθέρωσης από τον Οθωμανικό ζυγό, είναι γεμάτη με ήρωες και θρύλους που συνέβαλαν στην αναγέννηση του ελληνικού έθνους. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους πρωταγωνιστές δεν είχαν το τέλος που τους άξιζε, και οι θυσίες τους δεν ανταμείφθηκαν με την αναγνώριση και την εκτίμηση που τους οφειλόταν όσο βρίσκονταν στη ζωή.
Γεώργιος Καραϊσκάκης: Πήγε από ελληνικό χέρι;
Είχε να αντιμετωπίσει όχι μόνο τον εχθρό αλλά και τους πολιτικούς αντιπάλους του μέσα στην ελληνική κοινωνία. Κατηγορήθηκε από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο για προδοσία και διώχθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Στις 22 Απριλίου, μια σφαίρα τον τραυμάτισε θανάσιμα, και ο ήρωας της Αράχωβας πέθανε λίγες ημέρες αργότερα, σε μια γιορτή της Ορθοδοξίας, εν μέσω κατηγοριών και πολιτικών διενέξεων. Η διάγνωση γιατρών – ανάμεσά τους και ο περίφημος Ελβετός Αντρέ Γκος – αναφέρει τραυματισμό που δεν δικαιολογείται, επιβεβαιώνοντας πως δεν είχε χτυπηθεί από εχθρούς. Αυτή ήταν και η γνώμη του Καραϊσκάκη. Στο ίδιο συμπέρασμα έχουν καταλήξει οι: Βλαχογιάννης, Κορδάτος, Φωτιάδης, Σταμέλος και άλλοι.
Οδυσσέας Ανδρούτσος: Από ήρωας, θύμα
Ηγέτης στη μάχη της Γραβιάς, είχε μια ατυχή εξέλιξη, όταν οι προσωπικές και πολιτικές του αντιπαραθέσεις τον οδήγησαν σε τραγικό τέλος. Ένας από τους πιο γνωστούς πολέμαρχους της Επανάστασης, ο Ανδρούτσος παραδόθηκε στους πρώην συμμάχους του, τους οποίους είχε εμπιστευτεί. Αφού βασανίστηκε και υπέστη ταπεινώσεις, ο Γιάννης Γκούρας τον πέταξε από την Ακρόπολη, όπου είχε φυλακιστεί, αφήνοντάς τον να πεθάνει από τα τραύματά του. Το τέλος του ήρωα της Γραβιάς ήταν απολύτως τραγικό, με τον Ανδρούτσο να αφήνει πίσω του μια ντροπιαστική προδοσία και έναν θρήνο που ποτέ δεν ηρέμησε στην ελληνική ιστορία.
Νικηταράς: Από πολέμαρχος, επαίτης
Ήρωας στα Δερβενάκια και στην Τριπολιτσά, ήταν από τους πιο σημαντικούς στρατηγούς της Επανάστασης. Ωστόσο, η αχαριστία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους δεν του έδωσε την αναγνώριση που του άξιζε. Αφού του αρνήθηκαν σύνταξη και βρέθηκε να ζητιανεύει, στη συνέχεια, φυλακίστηκε από τις αρχές του Όθωνα και πέρασε τον υπόλοιπο βίο του τυφλός και εξαθλιωμένος. Τελικά, πέθανε στον Πειραιά το 1849, χωρίς τη δόξα που του αναλογούσε και με το όνομα του να ξεχαστεί από την κοινωνία που είχε υπηρετήσει.
Μαντώ Μαυρογένους: Στη λησμονιά
Καπετάνισσα της Μυκόνου και μία από τις πιο γνωστές γυναίκες της Επανάστασης, υπήρξε αρωγός στον αγώνα για την ελευθερία. Ωστόσο, όπως πολλοί άλλοι ήρωες, η Μαυρογένους έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της στη φτώχεια και την απομόνωση. Εξαιτίας πολιτικών αντιπαραθέσεων και της απογοήτευσης από την πολιτική σκηνή της επαναστατημένης Ελλάδας, η Μαντώ εξορίστηκε στην Πάρο, όπου πέθανε από τυφοειδή πυρετό, χωρίς να αναγνωριστεί η προσφορά της στον Αγώνα.
Δημήτριος Πλαπούτας: Διώχτηκε από τους Βαυαρούς
Πρωταγωνιστής στη μάχη του Βαλτετσίου και της Πάτρας, έζησε τραγική ζωή μετά την Επανάσταση. Διώχθηκε από την εξουσία και φυλακίστηκε από τους Βαυαρούς. Παρά την αμνηστία που του δόθηκε, οι ταλαιπωρίες και οι κακουχίες τον οδήγησαν στο θάνατο, ξεχασμένο από την πατρίδα του και χωρίς τη δόξα που του άξιζε.
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Ζωή γεμάτη κακουχίες και φυλάκιση
Ο Γέρος του Μοριά, πέρασε μια ζωή γεμάτη αντιφάσεις. Μετά την Επανάσταση, φυλακίστηκε από τις αρχές του Όθωνα και υπέστη εξευτελιστικές συνθήκες στο Ναύπλιο. Η απογοήτευση και οι κακουχίες τον επηρέασαν, και παρά την αμνηστία που του δόθηκε, πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο το 1843, σε ηλικία 73 ετών, χωρίς να απολαύσει την αναγνώριση που του άξιζε.
Γιάννης Μακρυγιάννης: Ο ήρωας που κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε
Ένας από τους πιο γνωστούς στρατηγούς της Επανάστασης, υπήρξε επικριτικός προς την εξουσία και το πολιτικό κατεστημένο. Αν και διακρίθηκε για τις στρατηγικές του ικανότητες, κατηγορήθηκε για «συνωμοσία» και καταδικάστηκε σε θάνατο, ενώ τελικά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια. Μετά την αποφυλάκισή του, υπέφερε από σοβαρά προβλήματα υγείας και πέθανε το 1864.
Παναγιώτης Καρατζάς: Δολοφονήθηκε από άνδρες του Κουμανιώτη
Ο υποδηματοποιός από την Πάτρα, που κήρυξε την Επανάσταση στην πόλη του και πήρε μέρος στην πολιορκία των Καλαβρύτων· δολοφονήθηκε το 1821 από άνδρες του συμπολίτη του Κουμανιώτη που τον πυροβόλησαν πισώπλατα!
