22 Μαρτίου 1982: Μια ημερομηνία σταθμός για την σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Στη Βουλή υπερψηφίζεται και γίνεται νόμος του κράτους η αναγνώριση του πολιτικού γάμου. Ήταν μία από τις πρώτες αποφάσεις που έλαβε η υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου κυβέρνηση της «Αλλαγής», μετά και την αποποινικοποίηση της μοιχείας για τον εκσυγχρονισμό του οικογενειακού Δικαίου.
Χρειάστηκε να περάσουν 200 χρόνια μετά την καθιέρωσή του από τη Γαλλική Επανάσταση, για να θεσμοθετηθεί και στη χώρα μας ο πολιτικός γάμος. Έως τότε ίσχυε η υποχρεωτική ιερολογία του γάμου (θρησκευτικός γάμος), που είχε καθιερωθεί με Νεαρά του αυτοκράτορα Λέοντος ΣΤ’ του Σοφού το 893 μ.Χ. («Μη ερρώσθαι τα συνοικέσια άνευ της ιεράς ευλογίας»).
Η πρώτη απόπειρα
Μία πρώτη προσπάθεια για την εισαγωγή του πολιτικού γάμου στην Ελλάδα είχε γίνει στις 10 Μαρτίου του 1926 από τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Ιωσήφ Κούνδουρο, αλλά η πρότασή του απορρίφθηκε από τον δικτάτορα Θεόδωρο Πάγκαλο. Στη συνέχεια, απασχόλησε και τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του Αστικού Κώδικα τη δεκαετία του ’30, χωρίς τελικά να υιοθετηθεί.
Η ελληνική πολιτεία, αναγνωρίζοντας μόνο τον θρησκευτικό γάμο έως το 1982, ουσιαστικά παραβίαζε τη θεμελιώδη αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας και δημιουργούσε μία σειρά από νομικά κωλύματα σε αλλόθρησκους, άθεους και όσους ήθελαν να συνάψουν τέταρτο γάμο.
Τι όριζε ο πρώτος νόμος
Η αναγνώριση του πολιτικού γάμου στην Ελλάδα θεσμοθετήθηκε με τον νόμο 1250/82 (ΦΕΚ Α 46/07.04.1982), που κατέστησε ίσου κύρους τον πολιτικό και τον θρησκευτικό γάμο, χωρίς ο νομοθέτης να προχωρήσει στο υποχρεωτικό του πολιτικού γάμου, όπως ζητούσε η προοδευτική διανόηση και ήταν το καθεστώς στις δυτικές χώρες. Μεγάλη ήταν η αντίδραση στο χώρο της Εκκλησίας, η οποία κάμφθηκε από τη διάθεση συνεννόησης του τότε αρχιεπισκόπου Σεραφείμ.
Το σχετικό νομοσχέδιο εισήχθη προς συζήτηση στη Βουλή στις 17 Φεβρουαρίου 1982 και ψηφίστηκε στις 22 Μαρτίου, με τις αρνητικές ψήφους της Νέας Δημοκρατίας. Με το Προεδρικό Διάταγμα 391 (ΦΕΚ Α 73/18.06.1982) καθορίζονται οι λεπτομέρειες για την τέλεση του πολιτικού γάμου.
Ο πρώτος πολιτικός γάμος
Ο πρώτος πολιτικός γάμος στην Ελλάδα έγινε στις 18 Ιουλίου του ίδιου χρόνου στο χωριό Φραντάτο της Ικαρίας, μεταξύ της ντόπιας Σταματούλας Πλακίδα και του Δημήτρη Μαύρου από τη Νάξο.
Παρά το «πράσινο» φως του νόμου, η κυριαρχία του θρησκευτικού γάμου έναντι του πολιτικού υπήρξε σχεδόν απόλυτη μέχρι την αλλαγή του αιώνα, με το ποσοστό των θρησκευτικών γάμων να ξεπερνά το 90% του συνολικού αριθμού τους.
Η μεγάλη ανατροπή
Τα πράγματα άρχιζαν να αλλάζουν από τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα. Ο πολιτικός γάμος άρχισε να κερδίζει σταδιακά έδαφος και το 2012 έγινε η μεγάλη ανατροπή, βοηθούσης και της οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), που ανακοινώθηκαν την 1η Αυγούστου του 2013, οι πολιτικοί γάμοι ξεπέρασαν για πρώτη φορά τους θρησκευτικούς (51,8% έναντι 48,2%).
Τα σύμφωνα συμβίωσης και οι γάμοι ομοφύλων
Το 2022, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι πολιτικοί και θρησκευτικοί γάμοι ήταν σχεδόν μοιρασμένοι (21.974 πολιτικοί και 21.381 θρησκευτικοί), αλλά μεγάλη αύξηση παρουσιάζουν τα σύμφωνα συμβίωσης που θεσμοθετήθηκαν το 2008 για τους ετερόφυλους και το 2015 για τους ομόφυλους (13.157 σύμφωνα συμβίωσης, στα οποία περιλαμβάνονται 394 μεταξύ ανδρών και 113 μεταξύ γυναικών).
Με τον νόμο 5089/2024 που έχει τίτλο «Ισότητα στον πολιτικό γάμο, τροποποίηση του Αστικού Κώδικα σε άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 27/16.02.2024), θεσμοθετήθηκε στην ελληνική νομοθεσία η δυνατότητα σύναψης πολιτικού γάμου μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών.
πηγή sansimera.gr
