Τα σενάρια για περιορισμένο αντίκτυπο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή έχουν ξεπεραστεί μετά την κλιμάκωση που υπήρξε την περασμένη εβδομάδα με επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής.
Εκ των πραγμάτων, όπως σημειώνει ανάλυση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι διεθνείς οίκοι βλέπουν τις τιμές των ορυκτών καυσίμων να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα, ιδιαίτερα όσον αφορά το φυσικό αέριο. Ακόμη και αν έληγε ο πόλεμος γρήγορα και υπήρχε ασφάλεια στη διέλευση των τάνκερ από τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που για την ώρα δεν φαίνεται στον ορίζοντα, η προσφορά ενεργειακών πόρων από τις χώρες του Περσικού Κόλπου θα είναι χαμηλότερη λόγω των ζημιών που έχουν υποστεί παραγωγικές τους εγκαταστάσεις και του χρόνου που θα χρειαστεί για την αποκατάστασή τους.
Αν και δεν υπάρχει συνολικά μία ξεκάθαρη εικόνα για την έκταση των ζημιών που έχουν προκαλέσει οι πύραυλοι του Ισραήλ και του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής, ο αντίκτυπός τους στη συνολική προσφορά από τον Κόλπο είναι δεδομένος και όσο συνεχίζονται αυτές οι επιθέσεις τόσο η κατάσταση θα οξύνεται και οι αγορές θα προεξοφλούν μεγαλύτερης διάρκειας ενεργειακό σοκ.
Η πρώτη αποτίμηση των χτυπημάτων
Οι τιμές του πετρελαίου μπρεντ ξεπέρασαν την Πέμπτη τα 110 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου (στην αγορά του Άμστερνταμ) τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, όταν το Ισραήλ επιτέθηκε στο τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου του Ιράν, South Pars και η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε πετρελαιοπηγές και εγκαταστάσεις φυσικού αερίου γειτονικών χωρών (Κατάρ, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Σαουδικής Αραβίας).
Το σοκ θα είναι πιθανότατα μεγαλύτερο για την παγκόσμια αγορά του φυσικού αερίου καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η εξαγωγική δυναμικότητα του Κατάρ, που αντιστοιχεί στο 20% της παγκόσμιας προσφοράς, θα είναι μειωμένη κατά 17% τα επόμενα 3-5 χρόνια λόγω των ζημιών που υπέστη από ιρανικούς πυραύλους. Η αγορά του φυσικού αερίου είναι πιο ευάλωτη, επειδή δεν υπήρχε αδρανής παραγωγική δυναμικότητα πριν τον πόλεμο και δεν υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα για αποδέσμευση. Αντίθετα, η αγορά πετρελαίου βρισκόταν σε κατάσταση πλεονάζουσας προσφοράς πριν τον πόλεμο και υπάρχει συμφωνία για αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών από τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα.
Ολοταχώς για 120 δολάρια
Μετά το μπαράζ των επιθέσεων του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές γειτονικών χωρών, αναλυτές της Citi προβλέπουν ότι η τιμή του μπρεντ θα αυξηθεί στα 120 δολάρια τους επόμενους έναν έως τρεις μήνες, αλλά θα υποχωρήσει στη συνέχεια σταδιακά και θα φτάσει στα 70 – 80 δολάρια έως το 2026. Σε ένα δυσμενές σενάριο, που υποθέτει περαιτέρω διαταραχές σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, η citi βλέπει τις τιμές του μπρεντ στα 150 δολάρια, επίπεδο που θα αποτελούσε νέο ιστορικό ρεκόρ μετά τα 147,5 δολάρια που σημειώθηκε το 2008. Μία άλλη αμερικανική τράπεζα, η Goldman Sachs, προέβλεπε επίσης, στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, ότι η τιμή του μπρεντ θα μπορούσε να κάνει νέο υψηλό ρεκόρ, εφόσον η κίνηση των πλοίων μέσω του Χορμούζ παρέμενε σε χαμηλά επίπεδα όλο τον Μάρτιο.
Πιο αισιόδοξος ήταν ο αμερικανικός οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch. Σε έκθεσή του για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία πάντως είχε συνταχθεί όταν ακόμη το μπρεντ κινείτο κάτω από τα 100 δολάρια, ο Fitch προέβλεπε στο βασικό του σενάριο διακύμανση των τιμών στην περιοχή των 90-100 δολαρίων τον Μάρτιο και υποχώρησή τους στα 65 δολάρια το δεύτερο εξάμηνο του 2026 λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς στην αγορά.
Αυτή η πρόβλεψη φαίνεται να έχει ξεπεραστεί από τα πράγματα καθώς η τιμή του μπρεντ έχει ήδη ξεπεράσει τα 110 δολάρια και έχουν μεσολαβήσει νέες ζημιές σε ενεργειακές υποδομές. Για τον ίδιο λόγο, ξεπερασμένο θεωρείται και το βασικό σενάριο της ΕΚΤ στις νέες μακροοικονομικές προβλέψεις που ανακοινώθηκαν την Πέμπτη, αλλά είχαν καταρτιστεί οκτώ ημέρες νωρίτερα (11 Μαρτίου), το οποίο προβλέπει μέση τιμή πετρελαίου 81,3 δολάρια για το 2026 και μέση τιμή φυσικού αερίου στα 46,4 ευρώ.
Τι φοβάται η Φρανκφούρτη
Αναγνωρίζοντας τη μεγάλη αβεβαιότητα όσον αφορά τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου, η ΕΚΤ διαμόρφωσε άλλα δύο σενάρια, ένα «δυσμενές» και ένα «σφοδρό», τα οποία βασίζονται σε υποθέσεις για μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση του πολέμου και τα οποία προβλέπουν πολύ υψηλότερες τιμές ενέργειας.
Το δυσμενές σενάριο υποθέτει ότι θα συνεχιστεί έως το γ΄ τρίμηνο του 2026 η μεγάλη διαταραχή στην προσφορά ενέργειας, με μείωση κατά 40% της μεταφοράς πετρελαίου και LNG από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η προσφορά και οι τιμές θα αρχίσουν να ομαλοποιούνται από το δ’ τρίμηνο, με γρήγορο ρυθμό μετά την αποκατάσταση της κυκλοφορίας πλοίων στα Στενά του Χορμούζ. Αυτές οι υποθέσεις θα οδηγούσαν την τιμή του μπρεντ στα 119 δολάρια στο β’ τρίμηνο του 2026 και την τιμή του φυσικού αερίου στα 87 ευρώ. Η κατάσταση θα είναι ακόμη χειρότερη στο σφοδρό σενάριο, όπου γίνεται η υπόθεση ότι οι διαταραχές στην προσφορά ενέργειας θα συνεχιστούν έως και το τελευταίο τρίμηνο του 2026 και ότι θα υπάρξει περαιτέρω σημαντική καταστροφή ενεργειακών υποδομών στην περιοχή του Κόλπου.
Η μεταφορά πετρελαίου και LNG από το Ορμούζ θα ήταν, σύμφωνα με αυτό το σενάριο, μειωμένη κατά 60% στο β’ τρίμηνο του 2026, με την προσφορά και τις τιμές να αρχίσουν να ομαλοποιούνται από το α’ τρίμηνο του 2027, αλλά με αργό ρυθμό μετά το τέλος του πολέμου, λόγω των καταστροφών στις υποδομές.
