Τα αστικά λύματα εξελίσσονται σε ένα από τα πιο αξιόπιστα εργαλεία καταγραφής της χρήσης ναρκωτικών στην Ευρώπη, προσφέροντας μια άμεση εικόνα των τάσεων σε δεκάδες μεγάλες πόλεις. Η τελευταία ανάλυση του European Union Drugs Agency βασίστηκε σε δείγματα από 115 πόλεις σε 25 χώρες, αποτυπώνοντας με ακρίβεια τις μεταβολές στη χρήση ουσιών μέσα στο 2025.
Παρότι η μέθοδος δεν μπορεί να δείξει τον αριθμό των χρηστών ή τα κοινωνικά χαρακτηριστικά τους, θεωρείται εξαιρετικά χρήσιμη για την παρακολούθηση των γεωγραφικών και χρονικών μεταβολών στη χρήση ναρκωτικών.
Κοκαΐνη και κεταμίνη σε άνοδο: Η νέα τάση
Η πιο έντονη μεταβολή που καταγράφεται στην Ευρώπη αφορά την κοκαΐνη, η οποία εμφανίζει αύξηση 22% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα υψηλότερα επίπεδα εντοπίζονται κυρίως στη δυτική και νότια Ευρώπη, με πόλεις σε Βέλγιο, Ολλανδία και Ισπανία να καταγράφουν τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η άνοδος της κεταμίνης, η οποία αυξήθηκε κατά 41%, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη σχετική ενίσχυση μεταξύ των ουσιών. Η παρουσία της εντοπίζεται ολοένα και πιο συχνά σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, γεγονός που προβληματίζει τους ειδικούς για τη διεύρυνση της χρήσης της.
Υποχώρηση της MDMA – Σταθερή η κάνναβη
Σε αντίθεση με την ανοδική πορεία της κοκαΐνης και της κεταμίνης, η MDMA καταγράφει πτώση σχεδόν 16% σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αν και εξακολουθεί να συνδέεται με τη νυχτερινή διασκέδαση σε μεγάλες πόλεις.
Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη, με περίπου 24 εκατομμύρια χρήστες, χωρίς ωστόσο σημαντικές μεταβολές στα επίπεδα που καταγράφονται στα λύματα. Η παρουσία της είναι σχεδόν καθολική σε όλες τις χώρες.
Γεωγραφικές διαφορές και «τοπικά προφίλ»
Οι αμφεταμίνες και η μεθαμφεταμίνη παρουσιάζουν μια πιο σύνθετη εικόνα, χωρίς μεγάλες συνολικές μεταβολές αλλά με έντονες γεωγραφικές διαφορές. Η αμφεταμίνη εμφανίζεται κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, ενώ η μεθαμφεταμίνη εντοπίζεται πιο έντονα σε χώρες όπως η Τσεχία και η Σλοβακία, αν και καταγράφεται πλέον και σε άλλες περιοχές.
Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι κάθε περιοχή διαμορφώνει το δικό της «προφίλ» χρήσης, επηρεαζόμενο από κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτισμικούς παράγοντες.
Σαββατοκύριακο: Η κορύφωση της χρήσης
Ένα σταθερό μοτίβο που επιβεβαιώνεται από την έρευνα είναι η αύξηση της χρήσης ορισμένων ουσιών τα Σαββατοκύριακα. Σε περισσότερες από το 75% των πόλεων, η κοκαΐνη και η MDMA παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα από την Παρασκευή έως τη Δευτέρα, γεγονός που συνδέεται με τη νυχτερινή ζωή και την ψυχαγωγική χρήση.
Αντίθετα, ουσίες όπως η κάνναβη και οι αμφεταμίνες εμφανίζουν πιο σταθερή κατανάλωση καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας.
Η εικόνα στην Ελλάδα: Άνοδος της κοκαΐνης, νέα παρουσία της κεταμίνης
Τα στοιχεία από την Αθήνα αποτυπώνουν μια σαφή μεταβολή στη χρήση ουσιών. Η κοκαΐνη παρουσιάζει σημαντική αύξηση, με άνοδο που ξεπερνά το 64% σε σχέση με το 2024, επιβεβαιώνοντας την ενίσχυση της παρουσίας της στη χώρα.
Αντίθετα, οι υπόλοιπες βασικές διεγερτικές ουσίες εμφανίζουν πτωτική τάση: η MDMA μειώθηκε σημαντικά, όπως και η αμφεταμίνη και η μεθαμφεταμίνη. Την ίδια στιγμή, η κεταμίνη κάνει την εμφάνισή της με ανοδική πορεία, ενώ έναν χρόνο πριν δεν είχε καταγραφεί.
Ένα ανησυχητικό «μήνυμα» από τα λύματα
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση δείχνει μια μετατόπιση στη χρήση ναρκωτικών στην Ευρώπη, με την κοκαΐνη να ενισχύεται σημαντικά και την κεταμίνη να κερδίζει έδαφος.
Τα αστικά λύματα, ως «σιωπηλοί μάρτυρες» της καθημερινότητας των πόλεων, αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που συχνά δεν είναι ορατή: τις αλλαγές στις συνήθειες, τις νέες τάσεις και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι αρχές δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την ήπειρο.
