Πώς ο ορυκτός πλούτος είναι πυλώνας ανάπτυξης εξηγεί σε συνέντευξη του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γενικός Διευθυντής στα Μεταλλεία Θράκης Λεωνίδας Μπακούρας στο πλαίσιο του Blue Heritage Thessaloniki Summit.
Ολόκληρη η συνέντευξη
Γιατί η μεταλλευτική δραστηριότητα σήμερα επηρεάζει τόσο πολύ την ανάπτυξη και ποια η χρησιμότητα των μετάλλων;
Ζούμε σε μια εποχή που η λέξη «μέταλλο» δεν αφορά μόνο κοσμήματα ή νομίσματα. Σήμερα, τα μέταλλα είναι η ραχοκοκαλιά του πολιτισμού μας. Το smartphone στο χέρι σας, το ηλεκτρικό αυτοκίνητο στον δρόμο, το αεροπλάνο που μας μεταφέρει, τα συστήματα άμυνας που προστατεύουν τα σύνορά μας. Όλα βασίζονται στα μέταλλα. Και η Ελλάδα — ιδίως η Βόρεια Ελλάδα — κρύβει στο υπέδαφός της έναν πλούτο που για δεκαετίες υποτιμήσαμε. Επιτρέψτε μου σήμερα να σας μιλήσω για αυτόν τον πλούτο. Για τις ευκαιρίες που ανοίγει. Και για τον τρόπο που μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε με υπευθυνότητα, με διαφάνεια και με σεβασμό στον άνθρωπο και στον τόπο.
Τι ακριβώς υπάρχει στο υπέδαφος της Βόρειας Ελλάδας; Χρυσός. Άργυρος. Χαλκός. Μόλυβδος. Ψευδάργυρος. Αυτά τα ξέρουμε εδώ και χρόνια. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα πιο πολύτιμο. Γεωλογικές μελέτες έχουν εντοπίσει στο ελληνικό έδαφος σπάνιες γαίες — νεοδύμιο και λανθάνιο — και κρίσιμα μέταλλα όπως νικέλιο, αντιμόνιο, γάλλιο, γερμάνιο κ.α.. Άγνωστες λέξεις για πολλούς. Αλλά είναι ακριβώς αυτά που χρειάζεται η Ευρώπη για την τεχνολογική εξέλιξη, για να φτιάξει μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, ανεμογεννήτριες, δορυφόρους και στρατιωτικό εξοπλισμό. Η ΕΕ έχει καταγράψει 34 κρίσιμες πρώτες ύλες στον επίσημο κατάλογό της. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως δυνητικός παραγωγός για αρκετές από αυτές. Η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών το επιβεβαιώνει. Με 40 χρόνια καθυστέρηση ξεκινούν στη χώρα μας οι έρευνες για υδρογονάνθρακες. Ωστόσο η νέα εποχή έχει άλλο όνομα: Κρίσιμες Πρώτες Ύλες. Ο Κανονισμός της ΕΕ για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες — που ισχύει από το 2024 — θέτει σαφή στόχο: η Ευρώπη να παράγει τουλάχιστον το 10% αυτών που καταναλώνει εντός των συνόρων της, έως το 2030. Σήμερα βρισκόμαστε στο 3%. Με την έναρξη της παραγωγής στις Σκουριές το 2026, το ποσοστό συνεισφοράς της Ελλάδας θα αυξηθεί σημαντικά μέσω της μεγάλης παραγωγής χαλκού. Να σημειώσω ότι η παγκόσμια ζήτηση για χαλκό θα αυξηθεί κατά περίπου 70% έως το 2035. Καταλαβαίνετε λοιπόν τη σημασία μίας τέτοιας επένδυσης.
Άρα η Ελλάδα είναι μέρος της λύσης. Και όχι θεατής. Και τι σχέση έχει η εξόρυξη με τη γεωπολιτική; Τεράστια.
Το 85% των κρίσιμων μετάλλων που χρειάζεται η παγκόσμια βιομηχανία παράγεται σήμερα από την Κίνα. Αυτό δεν είναι απλώς οικονομικό δεδομένο. Είναι όπλο. Και η Κίνα το χρησιμοποιεί. ΗΠΑ, Ευρώπη, Καναδάς, Αυστραλία — όλοι τρέχουν να βρουν εναλλακτικές πηγές. Οι συγκρούσεις για τα κρίσιμα μέταλλα δεν είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Είναι η πραγματικότητα του σήμερα. Η Μακεδονία και η Θράκη βρίσκονται στα σύνορα της ΕΕ. Σε μια από τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικές ζώνες του κόσμου. Μια περιοχή με ενεργή οικονομία, με βιομηχανία, με θέσεις εργασίας — είναι πιο ισχυρή, πιο ασφαλής. Η μεταλλευτική δραστηριότητα δεν σταματά ποτέ. Αντίθετα, οι πρώτες ύλες γίνονται ακόμη πιο πολύτιμες. Αξιοποιώντας τον ορυκτό πλούτο μας, δεν κάνουμε μόνο οικονομική επιλογή. Επιτελούμε και μια πράξη εθνικής θωράκισης.
Ποιες είναι οι αλλαγές που έχει επιφέρει η τεχνολογία στον μεταλλευτικό κλάδο, σε σχέση με το παρελθόν;
Κάθε άνθρωπος που αγαπά τον τόπο του και ανησυχεί για το περιβάλλον του, για το νερό του και για τη γη του έχει δικαίωμα να ρωτά. Και είναι σεβαστός ο προβληματισμός και οι απορίες του. Κάποιοι θυμούνται εποχές όπου η εξόρυξη γινόταν χωρίς κανόνες, χωρίς αποκατάσταση, χωρίς να ρωτηθεί κανείς. Δεν ζητάμε να ξεχαστεί αυτή η μνήμη. Ζητάμε να δούμε μαζί αν η σημερινή πραγματικότητα είναι διαφορετική. Γιατί είναι. Κοιτάξτε τη Χαλκιδική σήμερα. Ένα παράδειγμα που αξίζει να μελετήσουμε με σεβασμό και χωρίς προκατάληψη. Μεταλλεία και τουρισμός δίπλα δίπλα. Γεωργία, κτηνοτροφία και μεταλλευτική δραστηριότητα στην ίδια περιοχή. Αυτό έγινε εφικτό γιατί η τοπική κοινωνία συμμετείχε. Γιατί ακούστηκαν ανησυχίες. Γιατί δόθηκαν απαντήσεις. Αυτή ακριβώς τη διαδρομή θέλουμε για τη Θράκη. Με τον ίδιο σεβασμό στους ανθρώπους της. Και κάτι ακόμα: η εξόρυξη με Τεχνητή Νοημοσύνη, με ψηφιακή παρακολούθηση, με σύγχρονες μεθόδους, δεν έχει καμία σχέση με αυτό που φαντάζεστε από τον περασμένο αιώνα. Η εξόρυξη του 21ου αιώνα είναι επιστήμη. Και εμείς την εφαρμόζουμε.
Ποια είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά της επένδυσης στο Πέραμα του Έβρου και σε ποιο στάδιο βρίσκεται η όλη διαδικασία;
Το έργο στο Πέραμα θα παράγει σημαντικά μέταλλα για την ευρωπαϊκή και εθνική οικονομία (χρυσός και άργυρος). Τα οφέλη είναι απόλυτα μετρήσιμα: εκατοντάδες νέες θέσεις εργασίας, ενίσχυση της τοπικής εφοδιαστικής αλυσίδας, μεγάλα κρατικά έσοδα, έμπρακτη υποστήριξη της τοπικής οικονομίας και της αυτοδιοίκησης, καθώς και ουσιαστική συγκράτηση του πληθυσμού στην περιοχή. Καταρχάς, έχουμε έναν αξιόπιστο επενδυτή με υψηλή τεχνογνωσία και διεθνή εμπειρία δεκαετιών, την Eldorado Gold. Έναν επενδυτή που διαπρέπει σε όλες τις φάσεις της μεταλλευτικής δραστηριότητας, στην έρευνα, την ανάπτυξη, την παραγωγή και την αποκατάσταση. Έναν επενδυτή εισηγμένο στα χρηματιστήρια του Τορόντο και της Νέας Υόρκης. Το Έργο Περάματος, τώρα, είναι μια επένδυση 430 εκατ. δολαρίων. Μιλάμε για 700 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας — σταθερές, καλά αμειβόμενες, με προοπτική.
Όφελος υπάρχει και για το κράτος: 400 εκατομμύρια δολάρια έσοδα. Επίσης, μέρος των μεταλλευτικών τελών θα καταλήξει στην τοπική αυτοδιοίκηση για έργα υποδομής στην περιοχή. Κάποιοι ρωτούν τι θα κάνουμε με το περιβάλλον στην περιοχή. Δίκαιη ερώτηση. Και έχουμε συγκεκριμένες, ξεκάθαρες και τεκμηριωμένες απαντήσεις. Τον Δεκέμβριο του 2025 καταθέσαμε στο αρμόδιο Υπουργείο την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων — μια εκτεταμένη, διεπιστημονική εργασία, βασισμένη σε 34 ειδικές μελέτες, που εκπόνησαν ακαδημαϊκές ομάδες από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Αριστοτέλειο, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο και άλλα κορυφαία ιδρύματα της χώρας.
Το σύστημα περιβαλλοντικής παρακολούθησης δεν ξεκινά με την έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου. Ξεκινά τώρα. Πριν εκκινήσει η επένδυση θα έχουμε ήδη καταγράψει την ποιότητα του εδάφους, των υδάτων, της ατμόσφαιρας, τη σεισμικότητα, την χλωρίδα και την πανίδα. Έχουμε σχεδιάσει ένα υπερσύγχρονο ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης 24 ώρες το 24ωρο — ποιότητα αέρα, επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, βιοποικιλότητα, δονήσεις, θόρυβος, σκόνη, όλες οι περιβαλλοντικές παράμετροι θα μετρούνται. Και τα δεδομένα αυτά θα είναι ελεύθερα διαθέσιμα σε ανοιχτή ψηφιακή πλατφόρμα, προσβάσιμη από κάθε πολίτη. Και σε αυτή τη διαδικασία, η τοπική κοινωνία δεν θα είναι απλός παρατηρητής. Οι τοπικοί φορείς και οι πολίτες της Θράκης θα έχουν ενεργό και συμμετοχικό ρόλο στη διαδικασία της περιβαλλοντικής παρακολούθησης.
Τι σημαίνει στην πράξη “προστασία του περιβάλλοντος” για εμάς; Σημαίνει ότι η επένδυση έχει σχεδιαστεί από την αρχή με βάση τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές — όπως τις ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Και συγκεκριμένα: Το νερό ανακυκλώνεται σε ποσοστό που αγγίζει το 90%. Δεν δεσμεύεται ούτε σταγόνα από το νερό που χρησιμοποιεί η περιοχή για ύδρευση ή άρδευση. Η μέθοδος της ξηρής απόθεσης ελαχιστοποιεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ας ξεχάσουμε τις λίμνες τελμάτων. Η μέθοδος της λιθογόμωσης εκμηδενίζει τις επιπτώσεις στο έδαφος ενώ η αποκατάσταση ξεκινά παράλληλα με την έναρξη λειτουργίας του Μεταλλείου. Και όταν το έργο ολοκληρωθεί: πλήρης αποκατάσταση, αναδασώσεις, αναβλάστηση — και τελική απόδοση της γης στην τοπική κοινωνία.
Την ίδια στιγμή, για εμάς η διαφάνεια δεν είναι απλώς μια λέξη, αλλά αποτελεί μια καθημερινή πρακτική. Πώς κάνουμε τη διαφάνεια πράξη; Ένα καθοριστικό βήμα είναι η λειτουργία τριών σύγχρονων Κέντρων Ενημέρωσης, σε κομβικά σημεία της περιοχής: στην Αλεξανδρούπολη, την Κομοτηνή και τις Σάπες. Μέσα από αυτούς τους ανοιχτούς κόμβους πληροφόρησης, ψηφιακά αλλά και με τη φυσική μας παρουσία, κάθε πολίτης του Έβρου και της Ροδόπης αποκτά άμεση και ελεύθερη πρόσβαση σε όλα τα επιστημονικά δεδομένα του έργου και στις μεθόδους λειτουργίας. Παράλληλα, η σχέση μας με την περιοχή χτίζεται καθημερινά μέσα από το απτό κοινωνικό μας αποτύπωμα. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργούμε και στηρίζουμε υποδομές και φορείς στους τομείς της υγείας, παιδείας, πολιτικής προστασίας και κοινωνικής πρόνοιας.
Ποιο είναι όμως το επόμενο βήμα; Είναι η Δημόσια Διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Επιδιώκουμε τον δημόσιο έλεγχο. Στόχος μας είναι η τεκμηριωμένη ανάλυση του έργου, παρέχοντας σε κάθε ενδιαφερόμενο πλήρη πρόσβαση στις τεχνικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές. Η δημόσια διαβούλευση δεν είναι για εμάς διαδικασία έγκρισης. Είναι διαδικασία εμπιστοσύνης. Και αυτή τη διαδικασία την θέλουμε.
Έχει ανάγκη η Ελλάδα τέτοιες επενδύσεις; Σας απαντώ ότι το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι αέναη πηγή. Οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις έχουν ημερομηνία λήξης. Χωρίς επενδύσεις που δημιουργούν πραγματικές θέσεις εργασίας και πραγματική αξία, η περιφερειακή Ελλάδα θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Η μεταλλευτική δραστηριότητα δίνει ανάπτυξη και θέσεις εργασίας που δεν εξαρτώνται από τη σεζόν. Δεν εξαρτώνται από το καλοκαίρι. Είναι εκεί όλο τον χρόνο. Και δεν αποκλείει τίποτα άλλο — ούτε τον τουρισμό, ούτε τη γεωργία, ούτε την κτηνοτροφία.
Κυρίες και κύριοι, κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω το εξής: Δεν υπάρχει επένδυση απέναντι στην κοινωνία. Υπάρχει μόνο επένδυση μαζί με την κοινωνία. Το Έργο του Περάματος αποτελεί μια στρατηγική συμμαχία μακράς πνοής με τον Έβρο και τη Ροδόπη. Ας προχωρήσουμε στις θεσμικές διαδικασίες, ας αξιολογήσουμε τα δεδομένα και ας χτίσουμε όλοι μαζί μια βιώσιμη ανάπτυξη για τη Θράκη του αύριο. Σας ευχαριστώ πολύ.
